Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος" "Θεομήτορος"

Η Υπομονή – Του Γέροντα Μωυσή

theomitoros — Fri, 08 Apr 2022 12:30:00 +0000

Πολύ απουσιάζει στους βιαστικούς καιρούς μας η αρετή της υπομονής. Οι υπομονετικοί συνήθως κερδίζουν. Η ανυπομονησία είναι πηγή αρκετών σοβαρών προβλημάτων. Η υπομονή στις δυσκολίες της ζωής δίνει πνευματική ωρίμανση.

Η υπομονή φανερώνει ανδρεία, γενναία και σοφή ψυχή. Οι ανυπόμονοι φοβούνται, δειλιάζουν και χάνουν. Οι ασθενείς, οι τραυματίες, οι ανάπηροι, οι άνεργοι, οι φτωχοί, έχουν μεγάλη την ανάγκη της υπομονής. Δίχως αυτή εύκολα απελπίζονται.

Συχνά λέμε να κάνουν οι άλλοι υπομονή. Δεν είναι πάντοτε τόσο εύκολο. Στο Άγιον Όρος εύχονται «καλές υπομονές!». Συνηθισμένη έκφραση η υπομονή, αλλά δυσκολοκατόρθωτη. Θέλει κόπο, μόχθο, γνώση, ταπείνωση, ανεκτικότητα, επιμέλεια και καλλιέργεια.

Η ανυπομονησία συνήθως προέρχεται από τον εγωισμό. Δεν μπορεί κάποιος να αγαπά αληθινά και να μην υπομένει πάντοτε. Όποιος υπομένει ελπίζει κι έτσι ελευθερώνεται από πικρές περιπέτειες.

Οι ελπιδοφόροι είναι αισιόδοξοι, καρτερικοί και θαρραλέοι. Θέτουμε ασφυκτικούς χρόνους στους συνανθρώπους μας, τους θέτουμε αυστηρούς όρους και στεναχωρούμεθα που δεν ανταποκρίνονται.

Πόσο διαφορετική θα ήταν η ζωή μας αν ήμασταν πιο καρτερικοί.

Ακόμη και στην πνευματική ζωή μερικές φορές υπάρχει μία προπέτεια. Ο Δίκαιος Ιώβ είναι κλασικό παράδειγμα μεγάλης υπομονής. Τους ανυπόμονους δεν τους εμπιστεύεται ο Θεός.

Οι άνθρωποι θέλουν γρήγορες και άμοχθες κατακτήσεις. Τα αγαθά όμως αποκτιούνται με κόπο. Μέσα από τη σωματική ασθένεια μπορεί να έλθει η ψυχική υγεία. Είναι πολλές οι ευκαιρίες στη ζωή που από το πικρό μπορεί να προέλθει το καλό.

Τα εμπόδια της ζωής θέλουν να μας αναστήσουν από την οκνηρία, την αμέλεια και τη χαύνωση. Οι ανυπόμονοι δεν έχουν χάρη πνευματική, αφού χαρακτηρίζονται από λύπη, θλίψη, στενοχώρια, κατάθλιψη, μελαγχολία και απογοήτευση.

Σε ένα λαβύρινθο αντιξοοτήτων, σκανδάλων, κοσμικοτήτων, ηδονών, πλεονεξιών και πλανών, ο άνθρωπος παρασύρεται. Όποιος έχει ταπείνωση και υπομονή αντιστέκεται και κερδίζει.

Η υπομονή θα τον συνδράμει σε πολλά καλά. Δεν θα λυγίσει στις συμφορές, δεν θα οδηγηθεί στο διαζύγιο, θα περιορίσει το στόμα του, δεν θα τυραννιέται από τα διάφορα αντίξοα γεγονότα της ζωής.

Είναι μεγάλη υπόθεση να υπομένει κανείς τα πικρά συμβάντα της ζωής ατάραχα και αδιαμαρτύρητα. Οι πολλές προκλήσεις, περιέργειες, παραξενιές και δυσκολίες δεν αφήνουν κανέναν να υπομείνει.

Η σφοδρή επιθυμία όσων έχουν οι άλλοι και λείπουν στους ίδιους τους κάνει να ανυπομονούν.

Στις διαπροσωπικές σχέσεις χρειάζεται οπωσδήποτε μεγάλη υπομονή. Θα πρέπει να παίρνουμε και τη θέση του άλλου, να ακούμε τον πόνο του, να βλέπουμε τη δυσκολία του, να του μιλάμε με επιείκεια και καλοσύνη. Δεν μπορούμε να στεκόμαστε απέναντι του άλλου μόνο με παρατηρήσεις.

Υπομονή θα πρέπει να κάνουμε και στον εαυτό μας, να τον γνωρίσουμε, να τον αποδεχθούμε, όποιος κι αν είναι. Η υπομονή δεν προέρχεται μόνο από την ελπίδα, αλλά και από την αγάπη. Αγάπη προς Θεό και άνθρωπο. Αγάπη θυσιαστική.

Αυτός που υπομένει τον άλλο είναι ανεκτικός, πράος, καλοσυνάτος, αζηλόφθονος, χαμογελαστός και ειρηνικός.

Η υπομονή έχει πολλά καλά να προσφέρει στη δύσκολη σύγχρονη ζωή. Είμαστε υποχρεωμένοι να υπομένουμε την αταξία των καιρών, τα προβλήματα των άλλων, τις δυσκολίες του εαυτού μας. Μακάριοι οι υπομένοντες έως τέλους.

Το άρθρο Η Υπομονή – Του Γέροντα Μωυσή εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΜΟΝΗ

theomitoros — Sat, 05 Feb 2022 08:00:00 +0000

«Ελεεινός και ταλαίπωρος είναι αυτός που δεν απέκτησε υπομονή, επειδή για τέτοιους ανθρώπους εξαπέλυσε τα «ουαί» η θεία Γραφή. Αλίμονο, λέει, σ’ αυτούς που έχουν χάσει την υπομονή. Πραγματικά, λοιπόν, πραγματικά, αλίμονο σ’ αυτόν που δεν έχει υπομονή, διότι ένας τέτοιος άνθρωπος μεταφέρεται εδώ και κει, όπως ένα φύλλο από τον αέρα. Δεν ανέχεται προσβολή, στις θλίψεις λιποψυχεί. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι εύκολος στις φιλονεικίες, μεμψίμοιρος στην υπομονή και αντιρρησίας στην υπακοή. Στις προσευχές είναι οκνηρός και στις αγρυπνίες κατακουρασμένος. Στις νηστείες είναι σκυθρωπός και στην εγκράτεια απρόσεκτος. Στις αποστολές είναι απρόθυμος και στις εργασίες κακός εργάτης. Στην πονηρία είναι αξεπέραστος και στις ενέργειές του αυταρχικός. Στις λογομαχίες είναι ανδρείος και στην ερημική ζωή αδύνατος. Ένας τέτοιος άνθρωπος εχθρεύεται αυτούς που έχουν καλή φήμη, και φθονεί αυτούς που προοδεύουν. Εκείνος που δεν έχει υπομονή υποφέρει πολλές τιμωρίες, και ένας τέτοιος αδυνατεί να πλησιάσει την αρετή. Διότι με την υπομονή τρέχουμε το αγώνισμα του δρόμου που είναι μπροστά μας, λέει ο Απόστολο. Εκείνος που δεν έχει υπομονή είναι ξένος προς την ελπίδα που προέρχεται απ’ αυτήν. Γι’ αυτό παρακαλώ, όσοι όπως εγώ είστε χωρίς υπομονή, αποκτήστε υπομονή, για να σωθείτε» (Όσιος Εφραίμ ο Σύρος, Λόγος για τις αρετές και τις κακίες, εκδ. Το Περιβόλι της Παναγίας, Μετάφραση: Κ. Γ. Φραντζολά).

Σπάνια βρίσκεται γραφίδα που να αποδίδει τόσο βαθιά και διεισδυτικά, αλλά και τόσο συνοπτικά και με τέτοια ρυθμικότητα, το τι συμβαίνει με τον άνθρωπο της αρετής αλλά και της κακίας, όσο η γραφίδα του θαυμασίου και σπουδαιοτάτου Πατέρα της Εκκλησίας οσίου Εφραίμ του Σύρου. Δεν είναι τυχαίο ότι «απέκτησε πολύ ενωρίς μεγάλη φήμη και αναγνωρίστηκε Διδάσκαλος της Οικουμένης», ενώ «τα συγγράμματά του άρχισαν σε κάποιες εκκλησίες να αναγινώσκονται μετά την Αγία Γραφή, και το όνομά του το ανέφεραν με θαυμασμό οι Χριστιανοί, διότι κατά τον Γρηγόριο Νύσσης “εις πάσαν την γην το φέγγος του βίου και της θεωρίας αυτού εξέλαμψεν”». Ένα δείγμα της δεινότητας του λόγου του και του εμπνευσμένου από το Πνεύμα του Θεού νου του είναι και το παραπάνω απόσπασμα για τον άνθρωπο που δεν έχει υπομονή στη ζωή του.

Η εκτίμηση του αγίου καταρχάς περί της ελεεινότητας και της ταλαιπωρίας του ανυπόμονου ανθρώπου δεν είναι δική του. Η ίδια η αγία Γραφή αξιολογεί με φοβερά «ουαί» την κατάστασή του, που θα πει ότι η εκτίμηση είναι του ίδιου του Θεού και όχι κάποιου ανθρώπου. Και γίνεται δραματική πράγματι η καταγραφή από τον όσιο της άθλιας αυτής καταστάσεως, διότι στο τέλος αποκαλύπτει: «και εγώ ανήκω σ’ αυτούς που δεν έχουν υπομονή»! Γνωρίζουμε δε ότι η συμπερίληψη και του ίδιου στην αθλιότητα της ανυπομονησίας δεν γίνεται για λόγους ταπεινολογίας – η ταπεινολογία θεωρείται χριστιανικά ως η χειρότερη έκφραση του υπερήφανου και εγωιστικού ανθρώπου – αλλά για λόγους αληθινής ταπεινοφροσύνης και σοφού παιδαγωγικού τρόπου γραφής.

Και ποια η αιτία της ελεεινότητας για την έλλειψη της υπομονής; Η αδυναμία ευρέσεως του δρόμου της σωτηρίας. Ο ανυπόμονος άνθρωπος, επισημαίνει ο όσιος Εφραίμ βασισμένος στην αγία Γραφή αλλά και την εμπειρία του, έχει χάσει τον δρόμο για τη σχέση του με τον Θεό. Γιατί κατά τον απόστολο «με υπομονή τρέχουμε το αγώνισμα του δρόμου που είναι μπροστά μας» – ο ανυπόμονος έχει χάσει κάθε ελπίδα ζώντας σε κατάσταση απόγνωσης και απελπισίας που είναι τα σημάδια της κόλασης ήδη από τη ζωή αυτή. Γι’ αυτό και ένας τέτοιος άνθρωπος χαμένος, δηλαδή ευρισκόμενος στην κατάσταση του ασώτου υιού της γνωστής παραβολής του Κυρίου, έχει όλα τα σημάδια της διαστροφής και της τιμωρίας για την ίδια του τη ζωή. Ως προς τον Θεό δεν έχει καθόλου αγάπη, που αποδεικνύεται από την οκνηρία που επιδεικνύει στις προσευχές και εν γένει στην πνευματική ζωή. Ως προς τον συνάνθρωπό του το ίδιο: όχι μόνο δεν τον αγαπά, αλλά τον εχθρεύεται, τον φθονεί, θέλει να τον υποτάσσει με την αυταρχικότητά του, λογομαχεί μαζί του έτοιμος πάντα να τον προσβάλει. Ως προς δε τον εαυτό του, βρίσκεται σε αέναη ταραχή, αγόμενος σαν ένα φύλλο από τον αέρα, πέρα δώθε – η ψυχική γαλήνη είναι γι’ αυτόν πολύ μακρινό όνειρο! Κι ακόμη: ενώ παρουσιάζεται στη σχέση του με τους άλλους αρνητικά «δυναμικός», ο ίδιος βρίσκεται μέσα στον φόβο και στη λιποψυχία, ιδίως όταν έρχεται αντιμέτωπος με τις θλίψεις – αυτό που ονομάζουμε «φοβισμένο ανθρωπάκι» σε ρόλο όμως «νταή»! Πρόκειται λοιπόν για άνθρωπο, κατά τον άγιο Εφραίμ, που σέρνει επάνω του όλες τις τιμωρίες. Γιατί δεν έχει Θεό μέσα του! Όπως είπαμε: Ήδη από τώρα ζει την κόλασή του.

Η λύση είναι μονόδρομος: η εκζήτηση της υπομονής και η απόκτηση μαζί της και της ελπίδας. Γιατί, όπως θα πει κάπου αλλού ο ίδιος ιερός Πατέρας μεταφέροντας και πάλι το πνεύμα και το γράμμα της Γραφής: «στην υπομονή παρουσιάζεται ο Θεός». Είναι ο αξιωματικός λόγος και του ίδιου του Κυρίου Ιησού Χριστού: «Όποιος κάνει υπομονή μέχρι το τέλος αυτός και θα σωθεί».

Αναρτήθηκε από παπα Γιώργης Δορμπαράκης

Το άρθρο ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΜΟΝΗ εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Ἡ ὑπομονή (Ἅγιος Τύχων, ἀρχιεπίσκοπος Βορονέζ καί Ζαντόνσκ)

theomitoros — Mon, 13 Dec 2021 08:30:00 +0000

Πρόλογος

ΣΤΗ ΖΩΗ μας οἱ δοκιμασίες ἐναλλάσσονται μέ τίς χαρές. Ὁ ἄνθρωπος κυοφορεῖται μέ πόνους καί γεννιέται μέ ὠδίνες. Τό κλάμα εἶναι ἡ πρώτη ἐγκόσμια ἐκδήλωση τοῦ νεογνοῦ, πού συνεχίζει τήν ἐπίγεια πορεία του μέ ἱκανοποιήσεις ἀλλά καί μέ ἀπογοητεύσεις, μέ πανηγυρισμούς ἀλλά καί μέ πένθη, μέ ἠρεμία ἀλλά καί μέ ἀναστατώσεις, μέ χορτασμό ἀλλά καί μέ πείνα, μέ εὐτυχία ἀλλά καί μέ δυστυχία. Ἔτσι κυλᾶ ὅλος ὁ ἀνθρώπινος βίος, γιά νά τελειώσει μέ τήν ἀρρώστια, τά γηρατειά καί τόν θάνατο.

Ὁ ἄπιστος ἄνθρωπος καταβάλλεται ἀπό τίς δοκιμασίες. Ἄν, μάλιστα, αὐτές εἶναι πολύ μεγάλες, ἀπελπίζεται καί καμιά φορά φτάνει ὥς τήν αὐτοχειρία. Ὁ πιστός, ὅμως, γνωρίζοντας τήν αἰτία τῶν δοκιμασιῶν ἀλλά καί τήν ὠφέλειά τους −τήν ψυχική καλλιέργεια μέσω τῆς ὑπομονῆς καί τήν κληρονομιά τῆς οὐράνιας βασιλείας−, τίς ἀντιμετωπίζει σωστά καί τίς ἐκμεταλλεύεται σωτήρια, σύμφωνα μέ τίς παραινέσεις τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ἰακώβου: «Νά χαίρεστε, ἀδελφοί μου, ὅταν δοκιμάζεστε ἀπό ποικίλους πειρασμούς· γιατί πρέπει νά ξέρετε ὅτι μέσα ἀπό τή δοκιμασία τῆς πίστεώς σας γεννιέται ἡ ὑπομονή» (Ἰακ. 1:2-3). Καί εἶναι «μακάριος ὁ ἄνθρωπος πού δέχεται μέ ὑπομονή τίς δοκιμασίες, καθώς, ἄν τίς ὑποστεῖ μέ ἐπιτυχία, θά κερδίσει τό στεφάνι τῆς αἰώνιας ζωῆς» (Ἰακ. 1:12).

Ὁ Κύριος, ἄλλωστε, μᾶς διαβεβαίωσε: «Μέ τήν ὑπομονή σας θά σώσετε τίς ψυχές σας» (Λουκ. 21:19). «Ὅποιος ὑπομένει ὥς τό τέλος, αὐτός θά σωθεῖ» (Ματθ. 10:22). Ὁ Ἴδιος, μάλιστα, μᾶς ἔδωσε κορυφαῖο παράδειγμα ὑπομονῆς καί μακροθυμίας: «Τίς λοιδορίες δέν τίς ἀνταπέδιδε καί, ὅταν ἔπασχε, δέν ἀπειλοῦσε· ἐμπιστευόταν τόν δίκαιο Κριτή» (Α΄ Πέτρ. 2:23). Γι’ αὐτό ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς προτρέπει νά Τόν μιμηθοῦμε: «Ἀναλογιστεῖτε Αὐτόν πού ὑπέμεινε τόση ἐχθρότητα ἐναντίον Του ἀπό μέρους τῶν ἁμαρτωλῶν, γιά νά μήν ἀποκάμετε καί χάσετε τό θάρρος σας» (Ἑβρ. 12:3). «Νά ὑπομένετε ὅπως ὁ Χριστός» (Β΄ Θεσ. 3:5). «Ἄν ὑπομένουμε, μαζί Του καί θά βασιλεύσουμε» (Β΄ Τιμ. 2:12).

Εὔλογα, λοιπόν, ἀποφαίνεται ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ὅτι «τίποτα δέν εἶναι ἰσάξιο τῆς ὑπομονῆς. Αὐτή εἶναι ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν, τό θεμέλιο τῶν κατορθωμάτων, τό γαλήνιο λιμάνι, ἡ εἰρήνη μέσα στούς πολέμους, ἡ γαλήνη μέσα στή φουρτούνα, ἡ ἀσφάλεια μέσα στίς ἐπιβουλές, ἡ δύναμη πού κάνει τόν ἄνθρωπο πιό στέρεο κι ἀπό διαμάντι».

Ὁ “Χρυσόστομος τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας”, ὁ ἅγιος Τύχων ὁ Θαυματουργός (1724-1783), ἀρχιεπίσκοπος Βορονέζ καί Ζαντόνσκ, μᾶς διδάσκει μέσ’ ἀπό τίς ἑπόμενες σελίδες ποιά εἶναι ἡ ἀληθινή ὑπομονή, πῶς ἀποκτᾶται καί πῶς ἑδραιώνεται στήν ψυχή, ποιά εἶναι ἡ δύναμή της καί ποιοί οἱ καρποί της, μέ ποιά μέσα ἐνισχύεται καί ἀναπτύσσεται. Πιστεύουμε ὅτι οἱ νουθεσίες του θά ὠφελήσουν κάθε φιλόθεο ἀναγνώστη, πού θέλει ν’ ἀκούσει κάποτε τόν Κύριο νά τοῦ λέει: «Ἐπειδή τήρησες τόν λόγο μου κι ἔδειξες ὑπομονή, γι’ αὐτό κι ἐγώ θά σέ διαφυλάξω, ὅταν θά ἔρθει ἡ ὥρα τοῦ τελικοῦ πειρασμοῦ, πού θ’ ἀποτελέσει τή μεγάλη δοκιμασία γιά τόν κόσμο, γιά ὅλους τούς κατοίκους τῆς γῆς» (Ἀπ. 3:10).

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ

Ἡ ὑπομονή

«ΜΕ ΤΗΝ ὑπομονή σας σῶστε τίς ψυχές σας» (Λουκ. 21:19).

«Αὐτό ἑλκύει τή θεία χάρη, τό νά ὑπομένει κανείς δοκιμασίες καί νά πάσχει ἄδικα, ἔχοντας τή συνείδηση ὅτι ἔτσι εὐαρεστεῖται ὁ Θεός. Τί ἀξία θά εἶχε ἄν ὑπομένατε τούς βασανισμούς γιά κάτι κακό πού κάνατε; Ἄν, ὅμως, κάνετε τό καλό καί σᾶς τιμωροῦν, καί παρ’ ὅλα αὐτά δείχνετε ὑπομονή, τότε θά ἔχετε τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ. Σ’ αὐτό σᾶς κάλεσε ὁ Θεός. Γιατί ὁ Χριστός ὑπέμεινε παθήματα γιά σᾶς, ἀφήνοντάς σας τό ὑπόδειγμα γιά νά βαδίσετε στά δικά Του ἀχνάρια» (Α΄ Πέτρ. 2:19-21).

«Ἔχοντας γύρω μας μιά τόσο μεγάλη στρατιά μαρτύρων, ἄς τινάξουμε ἀπό πάνω μας κάθε φορτίο (βιοτικῶν μεριμνῶν) καί τήν ἁμαρτία, πού εὔκολα μᾶς παρασύρει, καί ἄς τρέχουμε μέ ὑπομονή τό ἀγώνισμα (τοῦ δύσκολου δρόμου) πού ἔχουμε μπροστά μας» (Ἑβρ. 12:1).

Ἡ ζωή μας ἀπό τή γέννηση ὥς τόν θάνατο εἶναι γεμάτη δυσκολίες καί περιπέτειες. Μέ δάκρυα γεννιόμαστε. Μέ στεναγμούς ζοῦμε. Μέ φόβο πεθαίνουμε. Μολονότι νομίζουμε ὅτι πολλοί ἄνθρωποι ζοῦν εὐτυχισμένα, ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι δέν ὑπάρχει εὐτυχία πού νά μή διαταράσσεται ἀπό πόνο, βάσανα, ταλαιπωρίες, συμφορές. Τό φάρμακο γιά κάθε λογῆς συμφορά εἶναι ἡ ὑπομονή.

Ὅπως ἡ ἀνδρεία τοῦ πολεμιστῆ δέν ἀποδεικνύεται παρά μόνο τήν ὥρα τῆς μάχης, ἔτσι καί ἡ ἀληθινή ὑπομονή δέν φανερώνεται παρά μόνο στόν καιρό τῶν δυσκολιῶν καί τῶν ἀντιξοοτήτων. Πολλοί νομίζουν ὅτι ἔχουν ὑπομονή, ἀλλά μέ τήν πρώτη συμφορά ἀποδεικνύουν τό ἀντίθετο. Ὁ καλός καπετάνιος φαίνεται στή φουρτούνα, ὄχι στή γαλήνη. Ὁ ὑπομονετικός ἄνθρωπος φαίνεται στή δοκιμασία, ὄχι στήν εὐτυχία.

Ἡ ὑπομονή συνίσταται στή γενναιόψυχη καί ἀγόγγυστη ἀποδοχή κάθε κακοῦ, στήν καταστολή τοῦ θυμοῦ καί τῆς ἀγανακτήσεως, στήν ταπεινή ὑποταγή στό θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Συμφορές βρίσκουν τόσο τούς ἀσεβεῖς ὅσο καί τούς εὐσεβεῖς. Μόνο οἱ δεύτεροι, ὡστόσο, τίς σηκώνουν ὑπομονετικά καί γενναιόψυχα.

Τά ὑπάρχοντά τους τά χάνουν τόσο οἱ δίκαιοι ὅσο καί οἱ ἁμαρτωλοί. Οἱ δίκαιοι ἀναφωνοῦν μαζί μέ τόν Ἰώβ: «Ὁ Κύριος τά ἔδωσε, ὁ Κύριος τά πῆρε πίσω. Ὅπως φάνηκε καλό στόν Κύριο, ἔτσι κι ἔγινε. Εὐλογημένο νά ’ναι αἰώνια τό ὄνομά Του!» (Ἰώβ 1:21). Οἱ ἁμαρτωλοί, ἀπεναντίας, βαρυγγωμοῦν καί ἀγανακτοῦν.

Ἀδικίες γίνονται τόσο σέ βάρος τῶν καλῶν ὅσο καί σέ βάρος τῶν κακῶν. Οἱ καλοί συγχωροῦν τούς ἀδικητές τους καί δέν τούς ἐκδικοῦνται, ἔστω κι ἄν μποροῦν. Οἱ κακοί, ἀπεναντίας, προσπαθοῦν μέ κάθε τρόπο νά ἀνταποδώσουν τήν ἀδικία.

Ἡ ἀληθινή ὑπομονή προέρχεται ἀπό τήν πίστη στόν ἀληθινό Θεό· χωρίς τήν πίστη δέν μπορεῖ νά ὑπάρξει. Ἐπειδή ὁ σαρκικός ἑαυτός μας θέλει πάντοτε νά γίνεται τό θέλημά του, πού δέν εἶναι παρά ἡ ἀπόλαυση, ἡ εὐχαρίστηση καί ἡ χαρά τοῦ κόσμου τούτου, σέ κάθε δυσκολία ἤ συμφορά του ἀναστατώνεται, ταράζεται καί ἀγανακτεῖ. Ὅταν, ὅμως, ζεῖ ἡ πίστη στήν καρδιά μας, διώχνει τήν ταραχή, ὑπενθυμίζοντάς μας ὅτι ὅλα συμβαίνουν μέ τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, ὅτι τίς δοκιμασίες τίς στέλνει ὁ Κύριος ὄχι ἀπό σκληρότητα ἀλλά ἀπό ἀγάπη, καθώς «διαπαιδαγωγεῖ ὅποιον ἀγαπᾶ» (Ἑβρ. 12:6), ὅτι τήν πρόσκαιρη θλίψη θά τήν ἀκολουθήσει ἡ αἰώνια εὐφροσύνη. Νά πῶς παρηγοροῦσε τήν ψυχή του στή λύπη ὁ προφήτης Δαβίδ: «Γιατί εἶσαι περίλυπη, ψυχή μου; Γιατί μέ συνταράζεις; Νά ἐλπίζεις στόν Θεό. Σ’ Αὐτόν θά προσφέρω δοξολογία. Αὐτός εἶναι ὁ Σωτήρας μου καί ὁ Θεός μου» (Ψαλμ. 41:6).

Σέ κάθε δυσκολία καί θλίψη ἡ ὑπομονή μᾶς παραδίνει στό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί μᾶς κάνει πρόθυμους νά ὑποφέρουμε τά πάντα παρά ν’ ἁμαρτήσουμε μπροστά Του. Στήν πραγματικότητα εἶναι ἡ πίστη, ἡ μητέρα τῆς ὑπομονῆς, πού ἐναντιώνεται στό σαρκικό φρόνημα καί τό ὑποτάσσει στό θεῖο θέλημα. Ὁ πιστός, μολονότι ἀπό ἀνθρώπινη ἀδυναμία προσεύχεται ν’ ἀπαλλαγεῖ ἀπό τή θλίψη −γιατί «τό πνεῦμα εἶναι πρόθυμο, ἀλλά ἡ σάρκα εἶναι ἀδύναμη» (Ματθ. 26:41)−, ἀκολουθώντας τόν ἀρχηγό τῆς πίστεως, τόν Κύριο Ἰησοῦ, καταλήγει: «Ἄς μή γίνει τό δικό μου θέλημα, ἀλλά τό δικό Σου» (Ματθ. 26:39).

* * *

Ὁ ἄνθρωπος ἀποκτᾶ καί ἑδραιώνει μέσα του τήν ὑπομονή, ὅταν ἀναλογίζεται καί ἀποδέχεται τά ἑξῆς:

1. Ὅλα ὅσα συμβαίνουν, μέ τήν ἅγια πρόνοια τοῦ Θεοῦ συμβαίνουν. «Τά καλά καί τά ἄσχημα, ἡ ζωή καί ὁ θάνατος, ἡ φτώχεια καί ὁ πλοῦτος, ὅλα ἀπό τόν Κύριο προέρχονται», λέει ὁ σοφός Σειράχ (11:14). Νά παραδίνεσαι, λοιπόν, στό ἅγιο θέλημά Του καί στίς συμφορές νά λές μαζί μέ τόν Ἰώβ: «Ἄν τά καλά τά δεχτήκαμε ἀπό τό χέρι τοῦ Κυρίου, δέν θά ὑπομείνουμε καί τά ἄσχημα;» (Ἰώβ 2:10). Ἀπό τόν πανάγαθο Θεό, τήν Πηγή ὅλων τῶν ἀγαθῶν, δέν μπορεῖ νά προέλθει παρά μόνο τό ἀγαθό. Καί μολονότι ὁ σαρκικός λογισμός μας βλέπει τή συμφορά σάν κακό, αὐτή στέλνεται γιά τήν ὠφέλεια τῆς ψυχῆς μας. Γιατί ὁ Θεός δέν θέλει νά μᾶς ἐξασφαλίσει τήν κοσμική εὐτυχία, ἀλλά τήν πνευματική.

2. Ἀπό φιλανθρωπία μᾶς στέλνει τίς συμφορές ὁ Θεός ὡς παιδαγωγικές τιμωρίες. «Γιατί ὁ Κύριος παιδαγωγεῖ ὅποιον ἀγαπᾶ» (Ἑβρ. 12:6), ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος. Οἱ τιμωρίες αὐτές, πάντως, ὅσο βαριές κι ἄν εἶναι, δέν ἀναλογοῦν στή βαρύτητα τῶν ἁμαρτημάτων μας, μέ τά ὁποῖα περιφρονήσαμε τήν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ. Πάντοτε ὁ πολυέλεος Κύριος μᾶς τιμωρεῖ ἐλαφρότερα ἀπ’ ὅσο μᾶς ἀξίζει.

Ὁ Θεός μέ τήν ἄπειρη ἀγαθότητα καί μακροθυμία Του ὑπομένει τήν ἁμαρτωλότητά μας, περιμένοντας τή μετάνοιά μας. Κι ἐμεῖς, λοιπόν, πρέπει νά ὑπομένουμε τίς πατρικές παιδαγωγικές τιμωρίες Του καί μάλιστα νά Τόν εὐγνωμονοῦμε γι’ αὐτές, καθώς ἀποτελοῦν ἐκδηλώσεις τοῦ ἐλέους Του: Μ’ αὐτές ἐπιδιώκει νά μᾶς σωφρονίσει, νά μᾶς φέρει σέ συναίσθηση καί μετάνοια, καί νά μᾶς ὁδηγήσει στή σωτηρία, ὥστε νά μή χαθοῦμε αἰώνια.

3. Ἄν ἕνας θνητός βασιλιάς ὑποσχόταν πλοῦτο ἀμύθητο καί δόξα μεγάλη σέ κάποιον φτωχό καί ἄσημο ἄνθρωπο, μέ τήν προϋπόθεση ὅτι αὐτός θά ὑποβαλλόταν σέ μερικές παροδικές δοκιμασίες, ἀμφιβάλλεις ὅτι θά τίς ὑπέμενε ὁλοπρόθυμα; Ἄν ἕνας γιατρός ὑποσχόταν ζωή καί ὑγεία σέ κάποιον ἑτοιμοθάνατο, μέ τήν προϋπόθεση ὅτι αὐτός θά ὑποβαλλόταν σέ μιά πολύ ἐπώδυνη θεραπεία, ἀμφιβάλλεις ὅτι θά τήν ὑπέμενε καρτερικά; Ὁ ἀθάνατος Βασιλιάς, ὁ Θεός, μᾶς ὑπόσχεται πλοῦτο ὄχι φθαρτό ἀλλά ἄφθαρτο καί δόξα ὄχι γήινη ἀλλά οὐράνια, ζητώντας μας μόνο νά ὑπομείνουμε κάποιες ἐφήμερες δοκιμασίες. Ὁ παντοδύναμος Γιατρός τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων μᾶς ὑπόσχεται ζωή ὄχι λιγόχρονη ἀλλά αἰώνια καί ὑγεία ὄχι τοῦ θνητοῦ σώματος ἀλλά τῆς ἀθάνατης ψυχῆς, ζητώντας μας μόνο νά ὑπομείνουμε τούς ἀναπόφευκτους πόνους τῆς ἀναγκαίας θεραπευτικῆς ἀγωγῆς. Πῶς, λοιπόν, δέν θά τά ὑπομείνουμε ὅλα, προκειμένου νά λάβουμε τίς ἀνεκτίμητες αὐτές θεῖες δωρεές; Ὁ Κύριος δέν θ’ ἀργήσει νά μετατρέψει τή θλίψη μας σέ χαρά: «Ὅσοι σπέρνουν μέ δάκρυα, θά θερίσουν μέ ἀγαλλίαση. Αὐτοί πού πήγαιναν στά χωράφια τους κι ἔσπερναν μέ δάκρυα, θά ἐπιστρέφουν μέ χαρά, φορτωμένοι τή σοδειά τους» (Ψαλμ. 125:5-6). Ἀπό τόν δρόμο τῶν θλίψεων θά φτάσουμε στήν αἰώνια μακαριότητα: «Γιά νά μποῦμε στή βασιλεία τοῦ Θεοῦ πρέπει νά περάσουμε ἀπό πολλές θλίψεις» (Πράξ. 14:22).

4. Ὁ Χριστός, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἔγινε ἄνθρωπος, ὑπέμεινε παθήματα φρικτά καί πέθανε πάνω στόν Σταυρό. Γιά ποιόν; Γιά σένα καί γιά μένα. Τί Τόν ὤθησε σ’ αὐτό; Ἡ ἀγάπη Του γιά σένα καί γιά μένα. Καί γιά ποιό σκοπό; Γιά νά μᾶς ἐξασφαλίσει τήν αἰώνια σωτηρία. Πόσο ἀχάριστοι θά φανοῦμε, λοιπόν, ἄν, μολονότι ὁ Κύριος ὑπέμεινε τόσα γιά χάρη μας, δέν θελήσουμε νά δείξουμε οὔτε λίγη ὑπομονή κι ἐμεῖς γιά χάρη Του, ἤ μᾶλλον γιά τό καλό μας! Γιατί ἡ ὑπομονή ὠφελεῖ ἐμᾶς, ὄχι Ἐκεῖνον, καί ἡ ἀνυπομονησία βλάπτει ἐμᾶς, ὄχι Ἐκεῖνον. Ἄς μήν ξεχνᾶμε ὅτι ὅποιος μετέχει στήν ὑπομονή Ἐκείνου, θά μετάσχει καί στή δόξα Του, ὅπως βεβαιώνει ὁ ἀπόστολος (βλ. Ρωμ. 8:17).

5. Ὅπως ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νά ἐπιβραβεύεται ὁ ἐνάρετος γιά τήν ἀρετή του, ἔτσι ἀπαιτεῖ καί νά τιμωρεῖται ὁ ἁμαρτωλός γιά τίς ἁμαρτίες του. Εἶναι καλύτερα, λοιπόν, νά ὑπομείνει μέ εὐγνωμοσύνη ὁ ἁμαρτωλός τιμωρίες ἐδῶ στή γῆ, ὁμολογώντας τή δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ μαζί μέ τόν προφήτη πού ἔλεγε, «Δίκαιος εἶσαι, Κύριε, καί οἱ ἀποφάσεις Σου σωστές» (Ψαλμ. 118:137), παρά νά μήν ὑπομείνει τιμωρίες στήν παρούσα ζωή καί νά τιμωρεῖται στήν ἄλλη. Ἐδῶ ὁ Θεός τιμωρεῖ, ἀλλά συνάμα καί παρηγορεῖ· ἐκεῖ δέν ὑπάρχει παρηγοριά. Ἐδῶ οἱ τιμωρίες εἶναι ἐλαφριές, παιδαγωγικές καί πρόσκαιρες· ἐκεῖ εἶναι βαριές, καταδικαστικές καί αἰώνιες.

Θυμήσου ποῦ ὁδήγησε ἡ πλατιά ὁδός τόν πλούσιο τοῦ Εὐαγγελίου, ὁ ὁποῖος «φοροῦσε ροῦχα πολυτελή καί διασκέδαζε κάθε μέρα σέ πλούσια συμπόσια» (Λουκ. 16:19). Τόν ὁδήγησε στόν ἅδη! Ἐκεῖ, λοιπόν, καθώς βασανιζόταν, «σήκωσε τά μάτια του καί εἶδε ἀπό μακριά τόν Ἀβραάμ… “Πατέρα μου Ἀβραάμ”, τοῦ φώναξε, “σπλαχνίσου με!… Ὑποφέρω μέσα σ’ αὐτή τή φωτιά!”» (Λουκ. 16:23-24). Φώναξε, ἀλλά μάταια.

Ὤ, πόσο μεγάλη εὐσπλαχνία δείχνει ὁ Θεός σ’ ἐκείνους πού τιμωρεῖ ἐδῶ καί ἐλεεῖ ἐκεῖ! Καί πόσο μακάριοι εἶναι ἐκεῖνοι πού ὑπομένουν τίς πατρικές Του τιμωρίες! «Ὅταν ὁ Κύριος μᾶς τιμωρεῖ», ἐξηγεῖ ὁ ἀπόστολος, «μᾶς διαπαιδαγωγεῖ, ἔτσι ὥστε νά μήν ὑποστοῦμε τήν τελική καταδίκη μαζί μέ τόν κόσμο» (Α΄ Κορ. 11:32).

6. Εἴτε ὑπομένοντας εἴτε μήν ὑπομένοντας, τή συμφορά δέν μποροῦμε νά τήν ἀποφύγουμε. Καί ὅταν αὐτή ἔρθει μέ παραχώρηση τοῦ Θεοῦ, δέν μποροῦμε νά τήν ξεπεράσουμε μέ τήν ἀνυπομονησία, πού τήν ἀκολουθεῖ μόνο βλάβη καί καταστροφή. Μέ τήν ὑπομονή βρίσκει κανείς ἀνακούφιση σέ κάθε συμφορά. Ἄς παρατηρήσουμε ἐκείνους πού πάσχουν ἀπό χρόνιες ἀσθένειες. Ὅσοι κάνουν ὑπομονή, μέ τόν καιρό συνηθίζουν στήν κατάσταση αὐτή καί τήν αἰσθάνονται σάν φυσική. Ἀπεναντίας, ὅσοι δέν κάνουν ὑπομονή, ὄχι μόνο ἐπιβαρύνουν τήν κατάστασή τους, ἀλλά καμιά φορά φτάνουν μέχρι τήν αὐτοκτονία, κι ἔτσι στεροῦνται τόσο τήν πρόσκαιρη ὅσο καί τήν αἰώνια ζωή.

Ὅποιος ὑποφέρει μακροχρόνια, ἄς συλλογίζεται: “Ἔκανα ὑπομονή μέχρι σήμερα· μπορῶ, ἑπομένως, νά κάνω καί αὔριο. Ἔκανα ὑπομονή τό βράδυ· μπορῶ, ἑπομένως, νά κάνω καί τό πρωί καί μετά τό πρωί”. Μιά τέτοια σκέψη ἐνισχύει τήν ὑπομονή μέ τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ.

7. Ἡ ὑπομονή στίς συμφορές εἶναι ἀσυμβίβαστη μέ τόν γογγυσμό. Ἐκεῖνος πού γογγύζει, θεωρεῖ, ἀκόμα καί ὅταν δέν τό λέει ξεκάθαρα, ὅτι ἄδικα τοῦ στάλθηκαν οἱ συμφορές ἀπό τόν Θεό. Τό παιδί πού γογγύζει καί ἀγανακτεῖ, ὅταν ὁ πατέρας του τό τιμωρεῖ γιά κάποιο παράπτωμά του, δείχνει ἔτσι ὅτι τήν τιμωρία τή θεωρεῖ εἴτε τελείως ἄδικη εἴτε ὑπέρμετρη. Ὅταν, λοιπόν, κι ἐμεῖς γογγύζουμε καί ἀγανακτοῦμε μέ τίς συμφορές πού μᾶς στέλνει ὁ Θεός, δείχνουμε ἔτσι ὅτι Τόν θεωροῦμε ἄδικο ἤ σκληρό.

Ποιός ἀπό μᾶς, ὅμως, εἶναι ἀναμάρτητος; Ποιός ἀπό μᾶς εἶναι δίκαιος μπροστά στόν Κύριο; Συχνά συμβαίνει νά μήν ἔχουμε φταίξει στόν ἄνθρωπο πού μᾶς κατατρέχει, νά ἔχουμε φταίξει, ὅμως, στόν Θεό. Συχνά, ἐπίσης, συμβαίνει νά μήν εἴμαστε ἔνοχοι γιά κάτι πού μᾶς ἀποδίδουν, νά εἴμαστε, ὅμως, ἔνοχοι γιά κάτι ἄλλο. Ἄς δεχόμαστε, λοιπόν, τίς συμφορές μας ὡς δίκαιες τιμωρίες γιά ἁμαρτίες τίς ὁποῖες ἔχουμε ὄντως διαπράξει. Ὅλες οἱ συμφορές μας ἀπό τίς ἁμαρτίες μας προῆλθαν. Γι’ αὐτό σ’ ὅλες τίς συμφορές ἄς βλέπουμε τή δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ καί ἄς ὁμολογοῦμε τό φταίξιμό μας.

8. Ὅσο πλησιάζει ἡ ἔσχατη ἡμέρα τοῦ κόσμου, ἡ ἡμέρα τῆς Κρίσεως, τόσο πληθαίνει ἡ κακία. «Καί ἐπειδή πληθαίνει ἡ κακία, ψυχραίνεται ἡ ἀγάπη τῶν πιό πολλῶν» (πρβλ. Ματθ. 24:12). Σέ τέτοιες συνθῆκες δέν περιμένουμε παρά βία καί ἀνομία. Ὅσοι, λοιπόν, θέλουν νά ζήσουν μέ εὐσέβεια, σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Χριστοῦ, πρέπει νά ὁπλιστοῦν μέ ὑπομονή καί μ’ αὐτήν, σάν μέ πνευματικό ξίφος, νά ἀποκρούουν τίς ἐπιθέσεις τοῦ κακοῦ. Ἡ κακία νικιέται προπάντων μέ τήν ὑπομονή.

9. Ἄς ἀναλογιστοῦμε τή μακροθυμία πού δείχνει ὁ Θεός σ’ ὅλους τούς ἄνομους τοῦ κόσμου τούτου, τούς ὁποίους θά μποροῦσε μέσα σέ μιά στιγμή νά ἀφανίσει! Πόσοι εἶναι οἱ ἀσεβεῖς, πού βλασφημοῦν τό ἅγιο ὄνομά Του! Πόσοι εἶναι οἱ εἰδωλολάτρες, πού προσκυνοῦν ἀντί γι’ Αὐτόν τά κτίσματά Του! Πόσοι εἶναι οἱ ἄθεοι, πού ἀρνοῦνται τήν ὕπαρξή Του! Πόσοι εἶναι οἱ διῶκτες καί οἱ αἱρετικοί, πού πολεμοῦν τήν Ἐκκλησία Του! Πόσοι εἶναι οἱ ἁμαρτωλοί, πού ἀσύστολα καταπατοῦν τόν ἅγιο νόμο Του! Ὅλους αὐτούς τούς ὑπομένει μακρόθυμα ὁ πανάγαθος Θεός. Ἀπό τή δική Του μακροθυμία μαθαίνουμε νά ὑπομένουμε κι ἐμεῖς τούς ἐχθρούς μας.

Ὅλοι καί ὅλα θά ἔχουν ἕνα τέλος. Ὅλοι θά λάβουν ὅ,τι τούς ἀξίζει. «Νά, ὁ Κριτής στέκεται κιόλας μπροστά στήν πόρτα» (Ἰακ. 5:9). «Ἕτοιμος εἶναι ἀπό τόν θρόνο Του νά κρίνει» (Ψαλμ. 9:8). Γνωρίζει καλά ποιοί καταπιέζουν καί ποιοί καταπιέζονται, ποιοί καταδιώκουν καί ποιοί καταδιώκονται, ποιοί στεροῦν καί ποιοί στεροῦνται, ποιοί χλευάζουν καί ποιοί χλευάζονται, ποιοί ἀδικοῦν καί ποιοί ἀδικοῦνται. Ἔχει μετρημένα τά δάκρυα τῶν θλιμμένων καί τούς στεναγμούς τῶν φτωχῶν. Ὅλα θά τά ἀποκαλύψει τότε. Καί «ὅλοι μας πρέπει νά παρουσιαστοῦμε μπροστά στό βῆμα τοῦ Χριστοῦ, γιά νά πάρει ὁ καθένας τήν ἀμοιβή του ἀνάλογα μέ τά ὅσα καλά ἤ κακά ἔπραξε σ’ αὐτή τή ζωή» (Β΄ Κορ. 5:10).

10. Ἡ ὑπομονή κάνει τόν ἄνθρωπο ἀνδρεῖο, δυνατό, ἀνίκητο. Ὁ ὑπομονετικός μπορεῖ νά στερηθεῖ τά πάντα, μπορεῖ νά διωχθεῖ, μπορεῖ νά χτυπηθεῖ, μπορεῖ νά φυλακιστεῖ, μπορεῖ νά θανατωθεῖ, ἀλλά δέν μπορεῖ νά νικηθεῖ. Γιατί ἡ δύναμή του δέν εἶναι σωματική, ἀλλά πνευματική. Σωματικά καταβάλλεται, ἀλλά πνευματικά παραμένει ἀκατάβλητος. Σωματικά πληγώνεται, ἀλλά πνευματικά παραμένει ἀβλαβής. Σωματικά φυλακίζεται, ἀλλά πνευματικά παραμένει ἐλεύθερος. Σωματικά πεθαίνει, ἀλλά πνευματικά παραμένει ζωντανός. Μέ τό πνεῦμα νικᾶ ὅλους τούς ἐχθρούς του. Ἔτσι νικοῦσαν οἱ ἅγιοι μάρτυρες, τούς ὁποίους οὔτε οἱ ἁλυσίδες οὔτε οἱ φυλακές οὔτε οἱ μαστιγώσεις οὔτε ἡ φωτιά οὔτε τά θηρία δέν μπόρεσαν νά νικήσουν. Θριάμβευσαν πάνω σέ ὅλους καί σέ ὅλα μέ τό ἐλεύθερο πνεῦμα τους.

Ἐσύ πού ὑποφέρεις, νά ἀναλογίζεσαι τά χειρότερα πού ὑποφέρουν ἄλλοι. Ἄν πάσχεις ἀπό χρόνια ἀσθένεια ἤ μόνιμη ἀναπηρία καί ἔχεις κοντά σου ἀνθρώπους πού σέ ἐξυπηρετοῦν, νά σκέπτεσαι ἐκείνους πού πάσχουν ἀπό βαρύτερη ἀσθένεια ἤ ἀναπηρία καί δέν ἔχουν κανέναν νά τούς φροντίσει· ὡστόσο, κάνουν ὑπομονή. Ἄν σέ κατατρέχουν, νά σκέπτεσαι τούς φυλακισμένους, τούς δούλους καί τούς αἰχμαλώτους, πού ζοῦν μακριά ἀπό τίς οἰκογένειες καί τίς πατρίδες τους κάτω ἀπό ἄθλιες συνθῆκες, μέ ἐξοντωτική ἐργασία, μέ ἀνεπαρκή διατροφή, μέ συνεχή κακομεταχείριση· ὡστόσο, κάνουν ὑπομονή. Ἄν εἶσαι φτωχός, νά σκέπτεσαι ἐκείνους πού δέν ἔχουν οὔτε ἕνα καλύβι γιά νά προφυλαχθοῦν ἀπό τίς κακοκαιρίες, οὔτε ροῦχα γιά ν’ ἀλλάξουν τά κουρέλια τους, οὔτε ἕνα κομμάτι ψωμί γιά τόν ἑαυτό τους καί τά παιδιά τους· ὡστόσο, κάνουν ὑπομονή. Ὅλοι αὐτοί ὑπομένουν τόσο σκληρές δοκιμασίες. Πῶς ἐσύ δέν μπορεῖς νά ὑπομείνεις τίς ἐλαφρότερες δικές σου;

Νά θυμᾶσαι πάντοτε ὅτι «αὐτά πού τώρα ὑποφέρουμε, δέν ἰσοσταθμίζουν τή δόξα πού μᾶς ἐπιφυλάσσει ὁ Θεός στό μέλλον» (Ρωμ. 8:18). Ὅσο βαριές κι ἄν εἶναι οἱ δοκιμασίες μας, ὅσο μεγάλη κι ἄν εἶναι ἡ ὑπομονή πού κάνουμε, ἡ μελλοντική δόξα, πού ἑτοιμάστηκε ἀπό τόν Θεό γιά τούς ὑπομονετικούς, εἶναι ἀσύγκριτα μεγαλύτερη. Γιατί, ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος, «μάτι δέν εἶδε καί αὐτί δέν ἄκουσε καί λογισμός ἀνθρώπου δέν ἔβαλε ὅσα ἑτοίμασε ὁ Θεός γι’ αὐτούς πού Τόν ἀγαποῦν» (Α΄ Κορ. 2:9).

Πόσο μεγάλη εἶναι ἡ ἀξία καί ἡ ὠφέλεια τῆς ὑπομονῆς σέ κάθε κοινωνία καί σέ κάθε σχέση! Μέ τήν ὑπομονή διαφυλάσσονται ἡ ἀγάπη καί ἡ εἰρήνη ἀνάμεσα στούς ἄρχοντες καί τούς ὑπηκόους, στούς γονεῖς καί τά παιδιά, στούς ἐργοδότες καί τούς ἐργαζομένους, στούς προϊσταμένους καί τούς ὑφισταμένους, στούς συζύγους, στούς ἀδελφούς, στούς γείτονες, στούς φίλους.

Χωρίς ὑπομονή κανένα καλό δέν γίνεται. Ἀπό ἀνυπομονησία μαλώνουν ὁ ἄνδρας μέ τή γυναίκα, ὁ ἀδελφός μέ τόν ἀδελφό, ὁ φίλος μέ τόν φίλο. Ἀπό ἀνυπομονησία ἐπιπλήττει τό ἀφεντικό τόν ὑπάλληλο, ὁ πατέρας τόν γιό, ὁ ἄνδρας τή γυναίκα, ὁ ἄρχοντας τόν ὑπήκοο. Ἀπό ἀνυπομονησία, ἐπίσης, ξεσηκώνονται, ὅταν ἐπιπλήττονται, ὁ ὑπάλληλος κατά τοῦ ἀφεντικοῦ, ὁ γιός κατά τοῦ πατέρα, ἡ γυναίκα κατά τοῦ ἄνδρα, ὁ ὑπήκοος κατά τοῦ ἄρχοντα, καί ζητοῦν ἐκδίκηση. Ἡ ἀνυπομονησία διαλύει σπίτια, χωριά, πόλεις καί κράτη, καθώς ἀπ’ αὐτήν προέρχονται οἱ διχόνοιες, οἱ φιλονικίες, οἱ ὕβρεις, οἱ αἱματοχυσίες. Ἡ ἀνυπομονησία κάνει τόν ἄνθρωπο νά στρέφεται καί ἐναντίον τοῦ ἴδιου τοῦ ἑαυτοῦ του, νά χτυπιέται, νά τραβᾶ τά μαλλιά του, νά γίνεται σάν θηρίο ἤ σάν δαιμονισμένος καί καμιά φορά νά αὐτοκτονεῖ, θανατώνοντας ἔτσι ὄχι μόνο τό σῶμα του ἀλλά καί τήν ψυχή του.

Ἡ ὑπομονή ἀποτρέπει ὅλα αὐτά τά κακά. Μακάρια εἶναι τά σπίτια καί τά χωριά, μακάριες οἱ πόλεις καί οἱ κοινωνίες ὅπου κατοικεῖ ἡ ὑπομονή. Γιατί αὐτή εἶναι ὁ ἀμυντικός ὁπλισμός τους καί τό προστατευτικό τεῖχος τους· αὐτή εἶναι ἡ πηγή τῆς εἰρήνης, ὁ φύλακας τῶν ἀρετῶν, τό στεφάνι τῆς εὐσέβειας, τό σημάδι τῆς πίστεως, ἡ αἰτία τῆς χαρᾶς, ὁ καρπός τῆς ταπεινοφροσύνης, ἡ ἀνάπαυση τῆς συνειδήσεως, τό ἔμβλημα τῶν χριστιανῶν, ἡ ὁδός πρός τήν αἰώνια ζωή, ὁ πρόδρομος τῆς οὐράνιας δόξας, ἡ νίκη ἐπί τοῦ διαβόλου καί τῶν δαιμόνων.

* * *

Ἡ ὑπομονή ἐνισχύεται καί ἀναπτύσσεται μέ τά ἀκόλουθα μέσα:

1. Μέ τήν προσευχή, μέ τήν ὁποία ζητᾶμε καί παίρνουμε τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, ὥστε νά σηκώσουμε πιό εὔκολα τόν σταυρό μας. Τό παιδί, ὅταν πονᾶ, καταφεύγει στόν γονιό του γιά νά βρεῖ ἀνακούφιση. Ἔτσι κι ἐμεῖς βρίσκουμε ἀνακούφιση καί παρηγοριά σέ κάθε συμφορά μας, ὅταν μέ τήν προσευχή καταφεύγουμε σ’ Ἐκεῖνον πού εἶναι «Πατέρας τοῦ ἐλέους καί Θεός κάθε παρηγοριᾶς» (Β΄ Κορ. 1:3).

2. Μέ τήν Ἐξομολόγηση τῶν ἁμαρτημάτων μας, ἐπειδή μ’ αὐτήν ὁμολογοῦμε ταπεινά ὅτι ἐξαιτίας τῆς ἁμαρτωλότητάς μας μᾶς βρίσκουν οἱ συμφορές, καί γι’ αὐτό οὔτε γογγύζουμε οὔτε ἔχουμε παράπονα ἀπό κανέναν παρά μόνο ἀπό τόν ἑαυτό μας.

3. Μέ τήν ψαλμωδία καί τήν πνευματική ὑμνωδία. Μέ τραγούδια μετριάζουν οἱ στρατοκόποι τή δυσφορία τους ἀπό τή μακρά καί ἐξαντλητική ὁδοιπορία. Μέ τραγούδια ξεδίνουν οἱ ἐργάτες κατά τήν πολύωρη ἐργασία τους. Μέ ψαλμούς καί ὕμνους, λοιπόν, παρηγοροῦνται οἱ πιστοί καί ὑπομένουν τήν κάθε δοκιμασία τους.

4. Μέ τή μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ὅπως σ’ ἕνα φαρμακεῖο βρίσκουμε ποικιλία φαρμάκων, μέ τά ὁποῖα θεραπεύονται οἱ διάφορες σωματικές ἀσθένειες, ἔτσι καί στήν Ἁγία Γραφή βρίσκουμε ποικιλία θεόπνευστων συμβουλῶν, πού ἐνισχύουν τήν ὑπομονή μας καί μᾶς παρηγοροῦν. «Ὅσα γράφτηκαν ἐκεῖ στό παρελθόν», λέει ὁ ἀπόστολος, «γράφτηκαν γιά νά μᾶς διδάσκουν, ὥστε μέ τήν ὑπομονή καί τήν ἐνίσχυση πού δίνουν οἱ Γραφές, νά κρατᾶμε στέρεη τήν ἐλπίδα μας» (Ρωμ. 15:4).

(Πηγή: Η φωνή των Πατέρων Νο 36, Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός)

Το άρθρο Ἡ ὑπομονή (Ἅγιος Τύχων, ἀρχιεπίσκοπος Βορονέζ καί Ζαντόνσκ) εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Η ΑΡΕΤΗ ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ – Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

theomitoros — Wed, 20 Oct 2021 12:30:00 +0000

(Κύρια σημεία ομιλίας σε κατασκηνωτικό διήμερο οικογενειών στον Άγιο Λαυρέντιο Πηλίου Βόλου, την Κυριακή 23 Ιουνίου 2019)

Σπουδαίο θέμα, το οποίο ενώ τέθηκε για τη σχέση μεταξύ των συζύγων, στην πραγματικότητα αγκαλιάζει ολόκληρη την πνευματική ζωή: η υπομονή και η τέχνη της αλλαγής είναι στοιχεία που σφραγίζουν την πνευματική πορεία του χριστιανού. Θα μιλήσουμε δι’ ολίγων συνεπώς για την υπομονή και στη συνέχεια θα επικεντρωθούμε περισσότερο στη σχέση του ζευγαριού, του άντρα και της γυναίκας. Και μέσα σ’ αυτήν την υπομονή θα δούμε και την αναγκαιότητα της αλλαγής που πρέπει να μας διακατέχει, η οποία χαρακτηρίζεται ως τέχνη, γιατί είναι κάτι που τελικώς μπορεί να το μάθει κανείς.
Βάση για τον προβληματισμό μας θα έχουμε τη ρήση του ίδιου του Κυρίου Ιησού Χριστού: «ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται». Τρία είναι τα κύρια σημεία της φράσης: «οὗτος σωθήσεται»· «ὁ ὑπομείνας»· «εἰς τέλος».
1. «οὗτος σωθήσεται»: Η σωτηρία του ανθρώπου είναι το διαρκώς ζητούμενο, αφότου ἦρθε ο Κύριος ως άνθρωπος επί της γης. Ήδη από την ώρα της Γέννησής Του αυτό εξαγγέλλεται από τούς αγγέλους μπροστά στα έκπληκτα μάτια των ποιμένων της Βηθλεέμ: «Ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ». Ο Χριστός είναι ακριβώς ο Σωτήρας του κόσμου, ο Ιησούς, ο Κεχρισμένος από τον Θεό που προφητεύτηκε από τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης για να αποκαταστήσει την κλονισμένη λόγω αμαρτίας σχέση του ανθρώπου με τον Θεό. Γιατί ακριβώς αυτό σημαίνει σωτηρία: αποκατάσταση και ολοκληρία του ανθρώπου, λόγω της κολόβωσης και της διαστρέβλωσης που υπέστη από την αμαρτία του, την ανυπακοή του δηλαδή προς το θέλημα του Θεού Πατέρα. Είναι γνωστό από την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση ότι η αμαρτία δεν νοείται ως μία απλή παράβαση από έναν κανόνα ούτε ένα παιχνίδισμα που «διασκεδάζει» τον άνθρωπο· η αμαρτία συνιστά τον θανάσιμο τραυματισμό του ανθρώπου – «διά τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος» σημειώνει η Γραφή – γιατί ακριβώς τον εκτρέπει από την ορθή σχέση του με τον Θεό, ο Οποίος είναι η ζωή και η πηγή της ζωής. Γι’ αυτό και η αμαρτία έφερε τον θάνατο, πνευματικό στην αρχή ως αποκοπή από τον Θεό και σωματικό έπειτα, λόγω της μυστηριακής ακατάλυτης σχέσης της ψυχής και του σώματος: ό,τι συμβαίνει στην ψυχή έχει αντίκτυπο στο σώμα, ό,τι συμβαίνει στο σώμα έχει αντίκτυπο και στην ψυχή.
Ο Χριστός λοιπόν ερχόμενος στον κόσμο προσλαμβάνει τον άνθρωπο, αφού προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, σώμα και ψυχή, συνεπώς με όλη τη ζωή Του: τη διδασκαλία και τα θαύματά Του, τον Σταυρό και τα Πάθη Του, την Ανάστασή Του, τον θεραπεύει και του δίνει τη δυνατότητα εν Αυτώ να ξανάβρει την κανονική θέση και την ορθή πορεία του: να μένει εν τω Θεώ, να ζει ως άλλος Θεός στον κόσμο τούτο. Ας θυμηθούμε την παραβολή του καλού Σαμαρείτη: ο τραυματισμένος και ημιθανής άνθρωπος από τα κτυπήματα των ληστών είναι γενικά ο άνθρωπος πού κτυπήθηκε από τον ληστή διάβολο, ενώ ο καλός Σαμαρείτης είναι ο Κύριος, ο Οποίος έσωσε τον ημιθανή, ολοκληρώνοντας τη θεραπεία Του μέσα στο Νοσοκομείο που τον έβαλε, την Εκκλησία.
Με τον Χριστό λοιπόν ο άνθρωπος γίνεται και πάλι σώος, σώζεται, αποκαθίσταται, δηλαδή αποκτά μία θέση που ήταν κατά πολύ ανώτερη της αρχικής καταστάσεώς του. Με τον Χριστό ο άνθρωπος φτάνει τον προορισμό που απαρχής ο Θεός του είχε θέσει: να γίνει όμοιος με Αυτόν. «Κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωσιν Θεοῦ» δημιουργείται κι αυτό το «καθ’ ὁμοίωσιν» γίνεται πια πραγματικότητα μόνον μετά την έλευση του Χριστού, ο Οποίος καθάρισε τη ζοφωμένη λόγω της αμαρτίας εικόνα του Θεού και άνοιξε τον κλεισμένο για τον ίδιο λόγο δρόμο του «καθ’ ὁμοίωσιν». Οπότε, εκτός Χριστού και εκτός Εκκλησίας που είναι το ζωντανό σώμα του Χριστού, κανείς άνθρωπος δεν είναι πράγματι ολοκληρωμένος ως άνθρωπος. Χωρίς τον Χριστό ο κάθε άνθρωπος, όπου γης, ό,τι και να κάνει θα νιώθει ελλιπής, θα νιώθει το κενό μέσα στην ψυχή και όλη του την ύπαρξη – πάντοτε θα βρίσκεται σε αναζήτηση αυτού που του λείπει. Όπως πολύ ωραία το είχε πει και ο άγιος Αυγουστίνος: «ανήσυχη είναι, Κύριε, η ψυχή μου, μέχρις ότου βρει Εσένα και αναπαυτεί σ’ Εσένα». Πρόκειται για άλλη διατύπωση της αλήθειας που είχε πει ο ίδιος και πάλι ο Κύριος: «Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς». Δεν υπάρχει άλλη ανάπαυση για τον άνθρωπο, βαθιά και εσωτερική, σ’ αυτό που συνιστά το κέντρο της ύπαρξής του, τον νου και την καρδιά του, παρά μόνον Εκείνος. Γιατί βεβαίως είναι ο Δημιουργός μας και ο μοναδικός και απόλυτος Σωτήρας μας. «Οὐκ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενί ἡ σωτηρία», όπως διακήρυσσαν και οι μάρτυρες του Κυρίου Απόστολοι.
2. «ὁ ὑπομείνας». Ενώ όμως ο Κύριος έρχεται ως ο μοναδικός Σωτήρας της ψυχοσωματικής ύπαρξης του ανθρώπου, καθώς τον σώζει από την αμαρτία, το αποτέλεσμα της αμαρτίας τον θάνατο, και τον Πονηρό διάβολο που «δουλεύει» πίσω από την αμαρτία, θέτει και την προϋπόθεση για την οδό της σωτηρίας. Κι αυτή είναι η υπομονή. Κι αυτό σημαίνει ότι η υπομονή δεν είναι μία απλή αρετή μεταξύ πολλών άλλων αρετών, αλλά αυτή που υφαίνει τον ιστό κάθε άλλης αρετής, εκείνη που χωρίς αυτήν δεν υφίσταται καμία αρετή. Γιατί λέει ο Κύριος, «Θα σωθείτε, εάν κάνετε υπομονή». Και σ’ άλλο σημείο, για να τονίσει την ίδια αλήθεια, θα πει: «Ἐν τῇ ὑπομονῇ κτήσασθε τάς ψυχάς ὑμῶν». Με την υπομονή κερδίστε τις ψυχές σας. Γι’ αυτό άλλωστε σε οποιοδήποτε πρόβλημα που παρουσιαζόταν στους πρώτους χριστιανούς, πρόβλημα και καθημερινότητας αλλά και σχέσης με τους ειδωλολάτρες και μεταξύ τους, οι Απόστολοι στοιχώντας σε ό,τι ο Κύριος είχε υποδείξει τόνιζαν: «Ὑπομονῆς χρείαν ἔχετε, ἵνα τό θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιήσαντες κομίσησθε τήν ἐπαγγελίαν». Έτσι η υπομονή βρίσκεται πίσω από κάθε τελικώς χάρισμα, σε βαθμό τέτοιο που λένε οι άγιοι Πατέρες μας ότι «αρετή που αποκτήθηκε χωρίς υπομονή δεν είναι αρετή. Γιατί θα χαθεί με την πρώτη δυσκολία που θα παρουσιαστεί στη ζωή του ανθρώπου».
Από την άποψη αυτή καταλαβαίνουμε γιατί οι άγιοί μας ήταν: πρώτον· πάντα επιφυλακτικοί σε κάθε σπουδή και βιασύνη, πολύ περισσότερο σε κάθε προσπάθεια, ιδίως νέων ανθρώπων, για γρήγορο ανέβασμα στην πνευματική κλίμακα – θεωρούσαν ότι πίσω από τη βιασύνη για απόκτηση χαρισμάτων κρύβεται ο διάβολος· είναι από τα εκ δεξιών λεγόμενα όπλα που χρησιμοποιεί, κυρίως σε νέους καλογέρους· δεύτερον· απολύτως πάντα, χωρίς καμία έκπτωση επ’ αυτού, πεπεισμένοι ότι η ανυπομονησία είτε των νέων είτε των ηλικιωμένων αποκαλύπτει την κρυμμένη υπερηφάνεια της ψυχής τους. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ένα περιστατικό που καταγράφει ο όσιος Ισαάκ ο Σύρος στα «Ασκητικά» του, κατά το οποίο ένας νεαρός καλόγερος επισκέφτηκε έναν μεγάλο Γέροντα για να του εξομολογηθεί τις δυσκολίες που περνάει στην πνευματική του ζωή. Κι εκείνο που του τόνισε ήταν ότι υφίσταται μεγάλους πειρασμούς. Ο σοφός Γέροντας όμως αμφισβήτησε το μέγεθος των πειρασμών του νέου. «Δεν επιτρέπει ο Θεός σε σένα που είσαι νέος», του είπε, «να περνάς μεγάλους πειρασμούς. Μεγάλους πειρασμούς πέρασαν και περνούν όσοι έχουν φτάσει στα ύψη των μεγάλων Πατριαρχών της Παλαιάς Διαθήκης και των μεγάλων οσίων της Εκκλησίας». Και έφερε ο Γέροντας την προσωπική του διαδρομή ως παράδειγμα, ότι δηλαδή στα πρώτα χρόνια της καλογερικής του ζωής δεν ένιωθε τίποτε ιδιαίτερο στην πνευματική του ζωή – το αντίθετο. Όταν όμως πέρασαν τα χρόνια και οι δεκαετίες, τότε άρχισε κάτι να αισθάνεται, κι όταν ξεπέρασε τα τριάντα χρόνια, τότε δεν προλαβαίνει να πει ένα «δόξα τω Θεώ», κι αρπάζεται ο νους του στα Ουράνια.
Η υπομονή επομένως είναι εκ των ων ουκ άνευ στη σχέση πρώτα από όλα με τον Θεό. Αν υπάρχει πίστη, αν υπάρχει ταπείνωση και αγάπη, είναι γιατί έχουν κτιστεί με το υλικό της υπομονής. «Ὑπομένων ὑπέμεινα τόν Κύριον καί προσέσχε μοι», σημειώνεται κι αλλού. Δηλαδή, «με υπομονή περίμενα την επέμβαση του Κυρίου και τότε Αυτός με πρόσεξε». Ο Θεός επιβλέπει στον άνθρωπο, όταν εκείνος δείχνει υπομονή, που σημαίνει δείχνει την εμπιστοσύνη του σ’ Εκείνον και την ταπείνωσή του. Κι η Αγία Γραφή μάς αποκαλύπτει μάλιστα ότι αυτός είναι και ο βασικός λόγος που επιτρέπει ο Θεός και τους διαφόρους πειρασμούς στη ζωή μας: να γίνουμε δόκιμοι στην πίστη μας, ώστε να καλλιεργήσουμε την υπομονή, η οποία θα μας οδηγήσει στην τελειότητα ως καλή σχέση με τον Θεό μας. Κι επειδή υπάρχει αυτή η προοπτική στους πειρασμούς, μας καλεί ο πνευματικός λόγος και στην παραδοξότητα της χαράς. «Πᾶσαν χαράν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου», μας τονίζει ο άγιος Ιάκωβος ο αδελφόθεος στην καθολική του επιστολή στην Καινή Διαθήκη, «ὅταν πειρασμοῖς περιπέσησθε ποικίλοις, εἰδότες ὅτι τό δοκίμιον τῆς πίστεως κατεργάζεται ὑπομονήν, ἡ δέ ὑπομονή ἔργον τέλειον ἐχέτω, ἵνα ἦτε τέλειοι καί ὁλόκληροι ἐν μηδενί λειπόμενοι». Χωρίς την υπομονή δηλαδή πάντοτε θα είμαστε ελλιπείς, όχι ολοκληρωμένοι, πάντοτε ατελείς. Και γι’ αυτό υφίστανται και οι πειρασμοί. Να θυμηθούμε εν προκειμένω το πατερικό λόγιο που επιβεβαιώνει την παραπάνω αλήθεια: «ἔπαρον τούς πειρασμούς καί οὐδείς ὁ σωζόμενος».
Μπορεί λοιπόν να πονάμε και να στενοχωρούμαστε με τους διαφόρους πειρασμούς της ζωής μας, τις αρρώστιες μας, τις αποτυχίες μας, τις αδυναμίες μας, τα προβλήματά μας, όμως όλα αυτά για τον πιστό χριστιανό λειτουργούν ως παιδαγωγία του Κυρίου, συνεπώς ως κατεξοχήν έκφραση της αγάπης Του, προκειμένου να μας έχει και να μας κρατάει πάντοτε στον δρόμο Του, στη δική Του οδό, που θα πει πάνω σ’ Εκείνον τον Ίδιο, γιατί Αυτός είναι «ἡ ὁδός, ἡ ἀλήθεια καί ἡ ζωή».
Λοιπόν, υπομονή πρώτα από όλα σε σχέση με τον Κύριο, αλλά και σε σχέση, όπως ήδη φάνηκε, με τον συνάνθρωπό μας, με τον ίδιο μας τον εαυτό, με την ίδια ακόμη τη φύση και το περιβάλλον μας. Κι αιτία βεβαίως γι’ αυτό είναι το γεγονός ότι με την υπομονή αποκαλύπτεται η πίστη του ανθρώπου ως εμπιστοσύνη στον Κύριο, η αγάπη του προς Αυτόν συνεπώς και η ταπείνωσή του. Πρέπει με άλλα λόγια, για να θυμηθούμε και τον όσιο Παΐσιο, «να συγγενέψουμε λίγο με τον Κύριο καρδιακά», προκειμένου Εκείνος να βρει τόπο καταπαύσεως μέσα μας. Ο Κύριος είναι «ὁ ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος» με την παραπάνω έννοια. Ο πλήρης αγάπης Θεός ελκύεται από τον άνθρωπο της αγάπης· ο πλήρης ταπεινώσεως Θεός ελκύεται από τον άνθρωπο της ταπείνωσης. Κι αυτήν την έλξη, αυτόν τον μαγνήτη μέσα μας που τραβάει τον Θεό, τον δημιουργεί η υπομονή. Γι’ αυτό, επαναλαμβάνουμε, όπου δεν υπάρχει υπομονή, όπου η ανυπομονησία παίρνει το πάνω χέρι στην ψυχή μας, εκεί το μόνο που φαίνεται ότι υπάρχει είναι ο εγωισμός, είναι η υπερηφάνεια, είναι η θεοποίηση του ίδιου του ανθρώπου. Κάθε προσπάθεια λοιπόν ενός τέτοιου ανθρώπου θα βρίσκει τον Θεό ενάντιο, όχι γιατί ο Θεός δεν θέλει τον άνθρωπο, αλλά γιατί η δική του κακοτραχαλία θα αποδιώχνει από την ύπαρξή του Εκείνον. Ας κοιτάξουμε τι έγινε στην Παλαιά Διαθήκη με τον πύργο της Βαβέλ: σκέφτηκαν οι άνθρωποι τότε να κτίσουν έναν πύργο που θα φτάσει τον… Θεό· που θα τους κάνει να λένε οι μετέπειτα γενιές ότι είναι… θεοί! Και τα πάντα γκρεμίστηκαν. Το γκρέμισμα της κάθε σχέσης είναι το τίμημα λοιπόν της ανυπομονησίας: και με τον Θεό και με τον συνάνθρωπο και με τον εαυτό μας. Γι’ αυτό και το χαρακτηριστικό της κατάστασης αυτής είναι η ταραχή, είναι η εχθρότητα και η εμπαθής κρίση, είναι να μην μπορεί κανείς να βρει «αποκούμπι» πουθενά.
3. «εἰς τέλος»: το τελευταίο που θίγει ο Κύριος. Η υπομονή δεν είναι υπό προθεσμία. Δεν κάνω υπομονή κοιτώντας το… ρολόι, για να ξεσπάσω μετά. Γιατί αυτό δείχνει όχι μόνον ότι δεν έχω υπομονή, αλλά δεν έχω και την ποιότητα που απαιτείται. Κι είναι πράγματι εκείνο που πρέπει επιπλέον να εξετάσουμε. Με όσα παραθέσαμε παραπάνω και όσα μπορεί βεβαίως κανείς περισσότερο να σκεφτεί και να υποθέσει, η υπομονή για την οποία μιλάει ο Κύριος είναι μία χαρισματική κατάσταση, η οποία δωρίζεται, καλύτερα: κερδίζεται από τον πιστό σε συνεργασία με τον Κύριο, στον βαπτισμένο άνθρωπο. Δεν μπορεί ένας άπιστος, ένας μη βαπτισμένος να χαρακτηρίζεται από τη χάρη αυτή, γιατί δεν έχει την ενίσχυση του Κυρίου. Μπορεί να είναι εκ φύσεως υπομονετικός, όπως λέμε, αλλά θα έλθει κάποια στιγμή που μπορεί να υποστείλει τη σημαία της φυσικής του αυτής προδιάθεσης· και ασφαλώς δεν θα έχει την υπομονή ως εφαλτήριο για την πορεία της τελείωσης. Ο πιστός, ο εν επιγνώσει πιστός εννοείται, που λίγο κατανοεί το μεγαλείο της δωρεάς της ενσωμάτωσής του στον Χριστό μέσα στην Εκκλησία, παλεύει στην υπομονή, γιατί την εντάσσει στην προοπτική της πνευματικής του εξέλιξης. Ξέρει γιατί υπομένει. Κι επειδή ξέρει, γι’ αυτό και επιμένει στην… υπομονή. Μέχρι πότε; «Μέχρι τέλους». Ο πιστός έτσι πρέπει να σκέπτεται: «Θα υπομείνω κι ας πεθάνω. Γιατί τότε θα μ’ αναστήσει πνευματικά ο Κύριος». Σαν τον καλόγερο που αναφέρει το Γεροντικό που αντιμετώπιζε λογισμούς φυγής από το μοναστήρι. Και κάθε φορά που έρχονταν οι λογισμοί αυτοί, έβγαζε από την τσέπη του ένα χαρτί που είχε καταγράψει την απόφασή του αυτή: «Θα μείνω μέχρι τέλους κι ας πεθάνω». Κι όχι μόνον βεβαίως δεν πέθανε, αλλά χαριτώθηκε ιδιαιτέρως από τον Θεό, γενόμενος ένας όσιος σπουδαίος ασκητής. Το ίδιο όμως δεν κάνει ή δεν πρέπει να κάνει κι ένας έγγαμος; Δεν είναι το μοναστήρι το μόνο πεδίο πνευματικής δράσης και προκοπής· είναι και η οικογένεια. Γιατί αυτά τα δύο, για την Εκκλησία μας, το μοναστήρι και η οικογένεια, θεωρούνται οι δύο κεντρικοί δρόμοι για την πορεία του ανθρώπου. Ό,τι λοιπόν ισχύει στο μοναστήρι, το ίδιο ισχύει και πρέπει να ισχύει και για τον έγγαμο. Γι’ αυτό και η υπόσχεση που δίνει ένας καλόγερος όταν κείρεται μοναχός, ότι θα παραμείνει στο μοναστήρι και στην καλογερική «ἕως τέλους», αυτή ισχύει και για τον έγγαμο, όταν εν επιγνώσει μπαίνει στα «δεσμά» του γάμου και της συζυγίας. «Εκείνοι που αλλάζουν εύκολα Μοναστήρι, (και σχέση θα προσθέταμε, χωρίς να αλλοιώσουμε νομίζουμε τον όσιο Ιωάννη της Κλίμακος που το καταγράφει), είναι τελείως απρόκοφτοι. Διότι τίποτε δεν συντελεί τόσο στην ακαρπία, όσο η έλλειψη υπομονής».
Τι συγκεκριμένα μπορεί να αποτελεί πειρασμό για έναν έγγαμο, προκειμένου να θέλει να διαλύσει ίσως τη σχέση του και να σηκωθεί να φύγει; Το «γκρέμισμα» της ψευδαίσθησης του τέλειου ή της τέλειας συζύγου. Δεν είναι λίγες οι φορές που ξεκινάει κανείς μία σχέση, κι εννοείται σχέση σοβαρή, θεωρώντας ότι ο άλλος είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να υπάρξει στον κόσμο τούτο – δεν έχει αδυναμίες, δεν έχει παραξενιές, δεν είναι δηλαδή άνθρωπος. Κι έρχεται η ωμή πραγματικότητα, που αποκαλύπτει ότι και ο άλλος τελικά είναι απλός… άνθρωπος. Γιατί μέσα στη σχέση, μέσα στον γάμο μάλιστα, φανερώνεται ο άνθρωπος στην αλήθεια του. Στη σχέση, την καθημερινή και δεσμευμένη, «ξεγυμνώνεται» ψυχικά – δεν μπορεί να κρυφτεί ούτε να παίξει θέατρο. Λοιπόν, εκεί απαιτείται η υπομονή. «Θα υπομείνω έως τέλους», γιατί εγώ διάλεξα τον άνθρωπό μου, γιατί ξέρω ότι έχει αδυναμίες, αλλά παρ’ όλα αυτά τον αγαπώ και μαζί του θα βαδίσω για να ξεπεράσουμε και τις δικές του και τις δικές μου αδυναμίες, προκειμένου να ζήσουμε Αυτόν που είναι «ὁ ἀρχηγός τῆς πίστεώς μας τελειωτής Ἰησοῦς».
Τι άλλο προσβάλλει την αρετή της υπομονής; Ο ερχομός των παιδιών. Μα τα παιδιά δεν είναι δεδομένο ότι θα έχουν τα ανάλογα προβλήματα για να ζήσουν, να μεγαλώσουν, να καθοδηγηθούν, να διαπαιδαγωγηθούν; Ποιος είπε ότι τα παιδιά είναι άγγελοι; «Ἐπιμελῶς ἔγκειται ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου ἐπί τά πονηρά ἐκ νεότητος αὐτοῦ», σημειώνει ἡ Γραφή. Η υπομονή ιδίως σε σχέση με τα παιδιά είναι δεδομένη. Αλλά είναι η ευκαιρία του αγιασμού του ανθρώπου. Είναι η ευκαιρία που δίνει ο ίδιος ο Κύριος. Πόσα δεν έχουν πει επ’ αυτού οι άγιοι Πατέρες μας, και εσχάτως οι άγιοι Γέροντες της εποχής μας, Πορφύριος, Παΐσιος, Ιάκωβος, Εφραίμ Κατουνακιώτης… «Ὑπομονῆς χρείαν ἔχετε», ἀκοῦμε οι έγγαμοι καθημερινά από τον απόστολο. Αλλά την υπομονή εκείνη, που δεν λειτουργεί σαν τη χύτρα που είναι έτοιμη να σηκώσει και να σκάσει το καπάκι της, την υπομονή που δεν κατανοείται ως η κατάσταση που την ασκώ γιατί δεν μπορώ να κάνω αλλιώς. Μια τέτοια υπομονή φέρνει προβλήματα, ψυχολογικά αλλά και σωματικά, δημιουργεί πολλές φορές καρκίνους, δημιουργεί εντάσεις που δυστυχώς αυτοί που τα πληρώνουν τις περισσότερες φορές είναι τα παιδιά.
Οπότε, η καλλιέργεια της πνευματικής ζωής, με την υπομονή στη βάση της, αλλά και στο ύψωμά της και στην κορυφή της, είναι μάλλον μονόδρομος. Να υπομένω χαρούμενα, γιατί αγαπώ τον σύντροφό μου, γιατί μπορώ να τον βοηθώ στην υπέρβαση της αδυναμίας του, γιατί μαζί μπορούμε να κερδίσουμε τον Παράδεισο, γιατί βρισκόμαστε μαζί, και μαζί με τον Χριστό, στο μεγάλωμα των παιδιών μας. Και τι μου αποκαλύπτεται τελικά στην πορεία αυτή; Ότι η υπομονή αυτή με κάνει έξυπνο. Έξυπνο όχι μόνον από πλευράς φυσικής – κι αυτό γίνεται, γιατί πιέζομαι να βρίσκω λύσεις μπροστά σε θεωρούμενα αδιέξοδα! – αλλά κυρίως από πλευράς πνευματικής. Τι εννοούμε; Η επιμονή στη σχέση, η εν επιγνώσει υπομονή, με σπρώχνει αναντίρρητα σε έναν δρόμο διαρκούς αλλαγής. Πρόκειται για την αλλαγή του εαυτού μου, καθώς με κάνει να υπερβαίνω τα εξογκώματα του χαρακτήρα μου, τις «γωνίες» μου να τις κάνει στρογγυλές. Υπάρχει περίπτωση να είναι κανείς χριστιανός, είτε καλόγερος είτε έγγαμος, και να θεωρεί ότι η μονολιθικότητα του χαρακτήρα του είναι το θεμέλιο της ζωής του; Μονολιθικός είναι μόνον ο εγωιστής άνθρωπος, που νομίζει πως ό,τι έχει ως δική του συνήθεια, ως δική του ανάγκη και αδυναμία, αυτό και θα συνεχίζει εσαεί, έχοντας τον υπηρέτη του, δηλαδή τον σύντροφό του. Καταλαβαίνουμε όμως ότι αυτό είναι δαιμονικό. Χριστιανός σημαίνει διαρκής κίνηση αλλαγής, πορεία εν Χριστώ, προκειμένου να βρίσκομαι πάντοτε και αδιάκοπα στον δρόμο του Χριστού, δηλαδή στον δρόμο της αγάπης και της ταπείνωσης, που θα πει στον δρόμο της υπομονής. Υπομονή και ετοιμότητα αλλαγής του εαυτού μου είναι έννοιες παράλληλες και αιτιωδώς συσχετισμένες. Η μία παραπέμπει στην άλλη. Πώς το λέει ένα παλιό όμορφο τραγούδι; «Ρούχα μαζί που πλύθηκαν κι έχουνε γίνει ροζ». Είναι τυχαίο που οι Γεροντάδες στο Άγιον Όρος, όταν ερωτώνται συνήθως από εγγάμους τι να κάνουν για την πνευματική τους προκοπή, εισπράττουν ως απάντηση: «εσείς οι έγγαμοι έχετε τους δικούς σας Γέροντες. Κι αυτοί κυρίως είναι οι γυναίκες σας και τα παιδιά σας». Ό,τι υπακοή καλείται να κάνει ένας υποτακτικός στον Γέροντά του στο μοναστήρι, την ίδια – τηρουμένων των αναλογιών – καλείται να κάνει και ένας έγγαμος έναντι του ή της συντρόφου και συζύγου. «Ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Χριστοῦ», σημειώνει και πάλι ο απόστολος. Υπακοή σημαίνει όμως ξεκούνημα, αλλαγή, πέρασμα σε κάτι άλλο που ζητά ο/η σύζυγος, το οποίο με φέρνει στην κατεξοχήν αλλαγή, που είναι το κράτημα στον δρόμο του Χριστού, τον δρόμο της αγάπης.
Δεν θα συνεχίσουμε. Το μόνο που θα επιτραπεί όμως να σας καταθέσω είναι ένα σχόλιο πάνω σ’ ένα μικρό απόσπασμα από τον όσιο Ιωάννη της Κλίμακος. Το θεωρώ πολύ χαρακτηριστικό για όλες τις ανθρώπινες σχέσεις, ιδίως μάλιστα στις σχέσεις ενός ζευγαριού, αλλά και στις σχέσεις των γονιών απέναντι στα παιδιά τους.
«Μία πέτρα με πολλές αιχμές και ανωμαλίες, όταν συγκρούεται και κτυπάται με άλλες πέτρες, συντρίβει όλα τα απότομα και σκληρά σημεία της και γίνεται στρογγυλή» (λόγ. η΄ 12).
(«Ὥσπερ λίθος ὀξύγωνος καί ἀπόκροτος ἑτέροις λίθοις συγκρουόμενος καί συρρηγνόμενος, ἅπασαν αὐτοῦ τήν ὀξεῖαν καί στερράν διάπλασιν διαθρύπτεται, καί στρογγυλοειδής ἀποκαθίσταται»).
Μιλάει για μένα και για σένα. Ο καθένας μας σ’ έναν κόσμο πεσμένο στην αμαρτία έχει τα καλά, αλλά και τα κακά του σημεία. «Ουδείς αναμάρτητος». Μπορεί με το άγιο βάπτισμα να πήραμε τη δύναμη για σχετική αναμαρτησία, αλλά τούτο δυστυχώς δεν υφίσταται για κανέναν. Οπότε μην κοιτάς τις αιχμές και τις ανωμαλίες των άλλων – πράγματι υπάρχουν και θα τις δεις, αλλά δεν σε συμφέρει. Βρες όμως τις δικές σου. Κοίτα μέσα σου: θα επισημάνεις πολλές. Και πρόσεξε: αν μπορείς και βλέπεις τις αιχμές και τις ανωμαλίες των άλλων, είναι γιατί τις έχεις και συ ο ίδιος – βλέπουμε στους άλλους ό, τι υπάρχει μέσα μας.
Ποιες οι αιχμές και ποιες οι κακίες σου; Μα τις ξέρεις, όπως πρέπει να τις ξέρει και κάθε άνθρωπος, πολύ περισσότερο ο χριστιανός: οι φιλήδονες τάσεις σου, οι κενοδοξίες και υπερήφανες σκέψεις σου, οι φιλαργυρίες και οι πλεονεξίες σου. Κάποια αιχμή μπορεί να είναι πιο… αιχμηρή σε έναν, κάποια άλλη μπορεί να εξογκώνεται περισσότερο σε άλλον. Όλοι όμως «βράζουμε στο ίδιο καζάνι».
Δες λοιπόν το μεγαλείο της… συνύπαρξης! Αν μείνεις μόνος με τις αιχμές και τις ανωμαλίες σου, αυτές δεν πρόκειται να εξαλειφτούν ποτέ. Κι αν κάποια στιγμή συναντηθείς με τον συνάνθρωπό σου, αλλά και με κάθε κτίσμα του Θεού, θα τους… πληγώσεις. Αυτή θα είναι η «φυσιολογία» σου: και το καλημέρα σου θα αποτελεί τραύμα για τον άλλον. Αν όμως κατανοήσεις την ανάγκη της κοινωνίας και της επικοινωνίας, με το δεδομένο των «ανωμαλιών» όλων, τότε υπάρχει ελπίδα: θα γίνεις κι εσύ και οι άλλοι «στρογγυλοί». Θα δεις δηλαδή ότι μαζί με τους άλλους μπορείς να ζήσεις με αγάπη, κάνοντας υποχωρήσεις, κάνοντας υπομονή, αποκτώντας το ήθος της ταπείνωσης.
Θα έχεις ακούσει την αρχαία χριστιανική ρήση: «ένας χριστιανός, κανένας χριστιανός». Για να υπάρχει χριστιανοσύνη σε κάποιον δηλαδή πρέπει οπωσδήποτε να συνυπάρξει με τους άλλους. Και πώς αλλιώς; Είναι μέλος Χριστού, μα και «αλλήλων μέλος». Όσο ανοίγεσαι λοιπόν στον συνάνθρωπο, τόσο βρίσκεις και Χριστό. Η σωτηρία σου είναι «συν πάσι τοις αγίοις». Γι’ αυτό και οι πνευματικοί δρόμοι της Εκκλησίας είναι ή ο έγγαμος βίος ή ο μοναχισμός. Ο κοινοβιακός υποχρεωτικά στην αρχή, κι έπειτα αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις ο αναχωρητικός για κάποιους. Κοινός παρανομαστής και των δύο δρόμων όμως: η κοινωνία, η ενότητα, η συνύπαρξη.

Πανηγύρισε λοιπόν που είσαι έγγαμος: το πρόσωπο με το οποίο δέθηκες, θα σε πάει στον παράδεισο: οι αιχμές του χαρακτήρα του – κι αν είναι πολλές, ακόμη… καλύτερα! – με την υπομονή θα σε λειάνουν. Πανηγύρισε που έγινες καλόγερος: στο μοναστήρι ο άλλος αδελφός σου εξίσου θα σε βοηθήσει για τη λείανσή σου. Το βότσαλο γιατί μας αρέσει; Γιατί έχει… χτυπηθεί πολλές φορές κι έχασε τα κοφτερά του σημεία.

Το άρθρο Η ΑΡΕΤΗ ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ – Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Υπομονή!

theomitoros — Wed, 20 Jan 2021 08:30:00 +0000

Η ψυχική κόπωση, στην οποία έχει περιέλθει ο σημερινός άνθρωπος, είναι αποτέλεσμα δικών του ενεργειών και πράξεων. Αίτια είναι ο τρόπος ζωής, ο τρόπος σκέψης, η αδιαφορία για την πνευματική του κατάσταση, σε συνδυασμό με την προσκόλληση στα υλικά αγαθά και την έλλειψη διαθέσεως για αγώνα.

Ακούγονται κατά κόρον οι εκφράσεις:-«Κουράστηκα, δεν αντέχω άλλο!»-«Πόση υπομονή να κάνω, έχω εξαντλήσει κάθε όριο!»-«Όλα σ’ εμένα τυχαίνουν!»Όλες αυτές οι εκφράσεις (και ακόμη περισσότερες) μαρτυρούν την κόπωση που προαναφέραμε. Ο αγώνας και η υπομονή είναι πλέον άγνωστες έννοιες, το αδιέξοδο και η απελπισία έχουν κυριαρχήσει.

Πώς μπορεί να ξεφύγει κανείς από αυτήν, την δυσκολία; Μόνο με την αναγνώριση τής οδυνηρής κατάστασης, στην οποία έχει περιέλθει! Τότε θα πρέπει να οπλιστεί με υπομονή και να ξεκινήσει την προσπάθεια.

Υπομονή κάνεις μόνο στις δυσκολίες! Στην χαρά δεν υπομένεις, αλλά αφήνεσαι… Ο άνθρωπος κάνει υπομονή χωρίς τέλος. Το τέλος στην υπομονή του το βάζει μόνο ο Θεός!

Η υπομονή δεν είναι η λύση στο πρόβλημα που προκύπτει, αλλά είναι το μέσον και ο τρόπος για να βρεθεί η λύση! Υπομονή κάνει ο άνθρωπος όταν έχει στόχο και σκοπό στην ζωή του. Η επιθυμία του – η αγάπη του – για επίτευξη τού στόχου ή σκοπού του, γεννά την διάθεση για προσπάθεια, η οποία μέσω της υπομονής συνεχίζεται, ξεπερνώντας κάθε εμπόδιο που προσπαθεί να σταματήσει τον αγώνα του.

Ο αγώνας όταν έχει σκοπό είναι όμορφος! Υπάρχει, άραγε, ανώτερος σκοπός από την σωτηρία μας; Ας διώξουμε την απελπισία με την ελπίδα μας στον Χριστό, ξεκινώντας την προσπάθεια.

Κατά την μέλλουσα κρίση δεν θα μας ρωτήσει ο Χριστός, ως δίκαιος Κριτής «γιατί αμάρτησες;», αλλά «προσπάθησες;». Δεν θα μας κρίνει από τα αποτελέσματα, αλλά από την προσπάθεια και την διάθεση που είχαμε για προσπάθεια!

Ας οπλιστούμε με υπομονή και εμπιστοσύνη στο θέλημα τού Θεού, ώστε να αντέξουμε τα κύματα τού πειρασμού που μας χτυπούν. Ο αγώνας θα έχει συνεχείς πτώσεις και ανατάσεις, ελπίζοντας η τελευταία πτώση μας να είναι στα πόδια του Χριστού! Αμήν!

+Αρχιμανδρίτης ΒαρθολομαίοςΚαθηγούμενος Ιεράς Μονής Εσφιγμένου

Το άρθρο Υπομονή! εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Σκέψεις για την υπομονή, Η δυναμική της υπέρβασης του μοιραίου, Δημήτρης Φ. Καραγιάννης

theomitoros — Mon, 15 Jun 2020 07:30:00 +0000

Υπομονή. Ακούγεται συνήθως ως ενός άλλου είδους ηρεμιστικό. Ως υποχρεωτική αποδοχή μιας κατάστασης που δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Ως έκφραση που αντιστοιχεί να λέγεται σε καταστάσεις αποτυχίας, έντασης, πένθους.

Η υπομονή γίνεται τότε παθητική, απωθητική στάση παραίτησης, που αντιστοιχεί σε αδύναμους, ανήμπορους και ηττοπαθείς. Αντιπροσωπεύει μια γεροντική στάση απόσυρσης σε περίοδο προχωρημένης ανημπόριας. Στην καλύτερη περίπτωση, αντιστοιχεί σε μια αίθουσα αναμονής που ο χρόνος γίνεται βασανιστικός.

Η διαστρέβλωση της υπομονής σε ανοχή, σε παθητικότητα, σε απουσία δράσης, σε παράδοση στο μοιραίο, αφαιρεί τη δύναμή της και την καθιστά μια σχηματική νεκρή έκφραση κάποιου που δεν αντέχει να ακούει δυσάρεστα γεγονότα.

Η υπομονή είναι ο ευλογημένος χρόνος κατά τη διάρκεια του οποίου δεν υφίσταται αντίδραση, αφού συντελείται επεξεργασία των δεδομένων. Γίνεται αναζήτηση κάτω από την ταραγμένη επιφάνεια των βαθύτερων στοιχείων που θα προσφέρουν την κατανόηση αυτών που έμοιαζαν ανεξήγητα.

Είναι ο ευλογημένος χρόνος που απαιτείται για την αποφυγή της παρορμητικής αντίδρασης, η οποία συνεπάγεται τη μίζερη επανάληψη ατελέσφορων συμπεριφορών. Είναι ο ευλογημένος χρόνος που αρνείται να καταναλωθεί από την αδηφάγο ανάγκη, γιατί αναζητά την ελευθερία της υπέρβασης.

Υπομονή είναι το χειμερινό τοπίο του κάμπου, όπου δε φαίνεται τίποτα να συμβαίνει. Κάτω από την επιφάνεια όμως, μέσα στη γη, συντελείται η μαγική μετάλλαξη του σπόρου σε φυτό.

Επομένως η υπομονή δεν σημαίνει τη μη-αντίδραση, αλλά την επεξεργασμένη στάση, που αποφεύγει την παρορμητική αντίδραση.

Η άσκηση της υπομονής, συνεπώς, δεν αναφέρεται σε ένα απλό ξεπέρασμα της δύσκολης στιγμής, αλλά σε μια δυναμική άσκησης, ενδυνάμωσης και ελευθερίας. Η υπομονή δηλαδή αναπαριστάται με την κοπιαστική άνοδο σε μια κορυφή, που προσφέρει μια πανοραμική θέαση.

Υπομονή δεν σημαίνει την αποδοχή του κλουβιού που αφαιρεί την ελευθερία του πετάγματος, αλλά τη μακρόχρονη και απαιτητική επεξεργασία των όρων που επιτρέπουν την πτήση.

Η υπομονή είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των ανθρώπων που είναι σίγουροι για τις επιλογές τους. Που δεν παρασύρονται από εύκολους ενθουσιασμούς και γι’ αυτό δεν απογοητεύονται και εύκολα. Η υπομονή δηλαδή είναι η σιγουριά που επιτρέπει τη διάρκεια και την αποτελεσματικότητα, την στιγμή που οι ανυπόμονοι θα έχουν χάσει τον ενθουσιασμό τους και θα έχουν εγκαταλείψει τον αγώνα.

Το άρθρο Σκέψεις για την υπομονή, Η δυναμική της υπέρβασης του μοιραίου, Δημήτρης Φ. Καραγιάννης εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

ΥΠΟΜΟΝΗ ΣΤΙΣ ΘΛΙΨΕΙΣ (Χαραλ. Μπούσιας)

theomitoros — Tue, 21 Jan 2020 08:30:00 +0000

«Ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον, καὶ προσέσχε μοι καὶ εἰσήκουσε τῆς δεήσεώς μου» (Ψαλμ. 39, 2). Μὲ μεγάλη ὑπομονὴ κατὰ τὸ διάστημα τῶν δοκιμασιῶν μου καὶ τῶν θλίψεών μου περίμενα τὴ βοήθεια τοῦ Κυρίου μου, ὁμολογεῖ ὁ ἱερὸς Ψαλμωδός. Καὶ Aὐτὸς δέχθηκε εὐμενῶς τὴ δέησή μου. Λίγα λόγια λέμε τοῦ Θεοῦ μας, πολλὰ Ἐκεῖνος καταλαβαίνει. Λίγα ζητοῦμε πολλὰ μᾶς δίνει. Δὲν μᾶς τὰ δίνει, ὅμως, ὅταν ἐμεῖς τὰ θέλουμε, ἀλλὰ ὅταν Ἐκεῖνος γνωρίζει ὅτι θὰ τὰ χρησιμοποιήσουμε γιὰ τὸ καλὸ τῆς ψυχῆς μας, γιὰ τὴ σωτηρία μας. Αὐτὸς ὁ χρόνος ἀναμονῆς τῆς ἀπαντήσεως τοῦ οὐρανοῦ εἶναι ὁ χρόνος τῆς ὑπομονῆς μας, εἶναι ὁ χρόνος ποὺ βραβεύεται. Καὶ τὰ αἰτήματά μας, οἱ δεήσεις μας δὲν πρέπει νὰ συγχέονται μὲ ἀπαιτήσεις. Εἶναι παρακλήσεις ποὺ δὲν προσκρούουν σὲ τοῖχο, ἀλλὰ καταγράφονται στὸ ἀρχεῖο τῆς Θείας εὐσπλαγχνίας, τοῦ μακρόθυμου καὶ φιλάνθρωπου Θεοῦ μας. Ἐμεῖς ζητοῦμε, εἴμαστε ἱκέτες, καὶ ἀναμένουμε τὴν ἀπάντηση τοῦ οὐρανοῦ. Πῶς μποροῦμε μὲ αὐθάδεια νὰ ἀπαιτήσουμε, ὅταν αἰσθανόμασε ἐνδεεῖς; Λησμονοῦμε, ὅτι ἡ ὑπομονὴ συνοδευομένη ἀπὸ ταπείνωση φέρνει γρηγορότερα κοντά μας τὸ Θεῖο ἔλεος καὶ τὴν ἐκπλήρωση τῶν αἰτημάτων μας;
.         Τί εἶναι ὑπομονή; Μὰ εἶναι ἡ ἐκζήτηση τοῦ Κυρίου, εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός μας, ὅπως μᾶς λέει καὶ ὁ προφητάναξ Δαβίδ: «Κύριε, Σὺ εἶ ἡ ὑπομονή μου· Κύριε, ἡ ἐλπίς μου ἐκ νεότητός μου» (Ψαλμ. 70, 5). Ἄλλωστε ὁ Χριστός μας ὁ ἴδιος μᾶς ἔδωσε τὸ παράδειγμα τῆς ὑπομονῆς γενόμενος ὁ ἴδιος ἄκμονας ὑπομονῆς στὰ παθήματα, στὶς ὕβρεις, στοὺς κολαφισμούς, στὰ ἐμπτύσματα, στὸ ἀκάνθινο στεφάνι, στὸ σταυρικὸ θάνατο. Ταυτόχρονα ὅμως εἶναι καὶ παιδαγωγός, ἀφοῦ μᾶς ἐξασκεῖ στὴν ὑπομονὴ τῶν θλίψεων, ἀφοῦ αὐτὲς εἶναι καθαρὰ παιδαγωγικές. Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι μήπως, ἐπίσης, δὲν ὑπέμειναν κακουχίες; Οἱ Προφῆτες δὲν ὑπέμειναν λιθοβολισμοὺς καὶ θάνατο; Οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες δὲν ὑπέμειναν βασανιστήρια; Οἱ Ὅσιοι Πατέρες δὲν ὑπέμειναν τὶς ἐπιθέσεις τοῦ πονηροῦ; Ἀφοῦ, λοιπόν, ὅλοι οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ Θεοῦ ὑπέμειναν θλίψεις, ἐμεῖς δὲν θὰ περάσουμε ἀπὸ αὐτές; Καιρός, λοιπόν, εἶναι νὰ ἑτοιμαζόμαστε γιὰ θλίψεις καὶ νὰ ἐξασκούμασε στὴν ὑπομονή. Καὶ μάλιστα σὲ πολλὲς ὑπομονές. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Κύριος μᾶς εἶπε: Ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος σωθήσεται (Ματθ. ι´ 22). Ἡ ζωή μας χρειάζεται διαρκῆ ὑπομονή, «πολλὰν ὑπομονήν», ὅπως ἔλεγε ἡ σύγχρονη Πόντια Ὁσία τῆς Κλεισούρας, ἡ Γερόντισσα Σοφία, καὶ ὅπως πολὺ χαρακτηριστικὰ ἀναφέρει ὁ Παῦλος: «Ὑπομονῆς χρείαν ἔχομεν» (Ἑβρ. ι´ 36). Ἄλλωστε χωρὶς ὑπομονὴ δὲν μποροῦμε νὰ διαβοῦμε τὸ δρόμο τῆς ζωῆς μας καὶ αὐτὸ πολὺ καλὰ τὸ γνωρίζουμε ἀφοῦ «δι’ ὑπομονῆς τρέχομεν τὸν προκείμενον ἀγῶνα» (Ἑβρ. ιβ´ 1) θεωρώντας ὅτι ὅλη μας ἡ ζωὴ εἶναι ἕνας ἀγώνας, εἶναι μιὰ πάλη καὶ ἐμεῖς οἱ ἀγωνιστές, οἱ παλαιστὲς «πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις» (Ἐφεσ. ϛ´ 12).
.         Εἴμαστε ἄνθρωποι ποὺ ζοῦμε στὸν κόσμο καὶ γύρω μας μᾶς περιβάλλουν ἄνθρωποι μὲ ἐλλαττώματα καὶ κακότητες. Δὲν ἔχουμε γύρω μας Ἀγγέλους, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἐμεῖς συμπεριφερόμαστε ἀγγελικὰ στοὺς ἄλλους. Ἔτσι, γιὰ νὰ πορευθοῦμε σωστὰ καὶ νὰ τερματίσουμε μὲ ἐπιτυχία τὸν ἐπίγειο ἀγώνα μας χρειάζεται συνεχὴ ὑπομονή. Χρειάζεται νὰ ὑπομένουμε τὰ οἰκογενειακὰ βάρη, ἀκόμη καὶ τοὺς ἐμπαιγμοὺς μέσα στὴν οἰκογένεια, νὰ ὑπομένουμε τὶς ἀσθένειες, νὰ ὑπομένουμε τὶς θλίψεις, νὰ ὑπομένουμε τὴ συκοφαντία, τὶς εἰρωνεῖες, τὶς πλεκτάνες, νὰ ὑπομένουμε τὶς στερήσεις, τὴν ἀνεργία, τὶς οἰκονομικὲς κρίσεις, ὅπως αὐτὴ ποὺ διανύουμε τώρα. Πολλοὶ ἀπὸ ἐμᾶς, δυστυχῶς, ὑπομένουμε γιὰ λίγο χρονικὸ διάστημα μετὰ ἀποκάμνουμε. Ἡ ὑπομονή μας ἐξαντλεῖται. Ὅμως ὁ Κύριος ζητεῖ νὰ κάνουμε ὑπομονὴ μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς μας. Διότι στὸ τέλος δίδεται τὸ στεφάνι. «Τί τὸ ὄφελος σπερμάτων, παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν ἀνθούντων, μικρὸν δὲ ὕστερον μαραινομένων;», γράφει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος. Ποιό εἶναι τὸ ὄφελος, στὴν ἀρχὴ νὰ ἀνθίζουν κάποια φυτά, ἀλλὰ κατόπιν νὰ μαραίνονται; Μόνο ἡ καλὴ ἀρχὴ δὲν μᾶς χαρίζει τὴ νίκη. Χρειάζεται καὶ καλὴ συνέχεια καὶ καλὸ τέλος. Τότε εἴμαστε πραγματικὰ νικητές.
.         Ὁ Κύριος συνδέει τὴν ὑπομονὴ μὲ τὴ σωτηρία μας. Μᾶς βεβαιώνει ὅτι θὰ σωθοῦμε μόνον ὅταν ὑπομένουμε μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς μας, ὅταν οἱ δυσκολίες δὲν μᾶς πάρουν ἀπὸ κάτω. Εἶναι δύσκολο τὸ ἰσόβιο ἀγώνισμα τῆς ὑπομονῆς ποὺ μᾶς ζητεῖ νὰ κάνουμε ὁ Θεός μας, ἀλλὰ αὐτὸ πάρα πολὺ μᾶς εὐνοεῖ καὶ μᾶς διατηρεῖ σὲ ἐγρήγορση. Ἔτσι, ἐνῶ ὁ Κύριος μᾶς καλεῖ νὰ ὑπομείνουμε θλίψεις προσωρινές, μᾶς προσφέρει σωτηρία ποὺ εἶναι αἰώνια. Μᾶς παιδεύει γιὰ λίγο, γιὰ νὰ μᾶς εὐεργετήσει πλουσιοπάροχα, «Ὀλίγα παιδευθέντες μεγάλα εὐεργετηθήσονται» (Σοφ. Σολ. 3,5). Μᾶς καλεῖ ὁ Κύριος νὰ ὑπομείνουμε δοκιμασίες ποὺ ἔχουν ἡμερομηνία λήξεως, ἐνῶ ἡ σωτηρία ποὺ μᾶς χαρίζει δὲν λήγει ποτέ. Ἑπομένως δὲν μᾶς συμφέρει νὰ χάσουμε τὴν ὑπομονή μας. Διότι ἂν τὴν χάσουμε, χάνουμε τὴ σωτηρία μας. Κι ἂν χάσουμε τὴ σωτηρία μας, τὰ χάσαμε ὅλα. «Οὐαὶ τοῖς ἀπολωλεκόσι τὴν ὑπομονήν», μᾶς προειδοποιεῖ ὁ θεόπνευστος λόγος τῆς Ἁγίας Γραφῆς (Σ. Σειρ. β´ 14). Ἀλλοίμονο σ’ αὐτοὺς ποὺ ἔχουν χάσει τὴν ὑπομονή τους καὶ ὡς ἐκ τούτου χάνουν καὶ τὴ σωτηρία τους.
.         Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι ἐπιτελοῦσαν τὴ διακονία τοῦ εὐαγγελισμοῦ τῶν ψυχῶν «ἐν ὑπομονῇ πολλῇ», μὲ θλίψεις, μὲ ἀνάγκες, μὲ στενοχώριες, μὲ δαρμοὺς καὶ μαστιγώσεις ποὺ πλήγωναν τὸ σῶμα, μὲ φυλακίσεις, μὲ καταδιώξεις ποὺ δὲν τοὺς ἄφηναν νὰ σταθοῦν πουθενά, μὲ κόπους, μὲ ἀγρυπνίες, μὲ στερήσεις φαγητοῦ (Β´ Κορ. ϛ´ 4-5). Καὶ ἐμεῖς ὡς καλοὶ μιμητὲς τοῦ Χριστοῦ καλούμαστε νὰ βαδίζουμε στὰ ἴχνη Του, νὰ «ἐπακολουθῶμεν τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ» (Α´ Πέτρ. β´ 21). Νὰ ὑπομένουμε πειρασμούς, νὰ κακοπαθοῦμε, νὰ βαστάζουμε μὲ ὑπομονὴ καὶ μὲ καρτερία τὸν σταυρό μας μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς μας, γιὰ νὰ βροῦμε ἔλεος τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως. Οἱ μοναχοί, γιὰ νὰ μὴν καμφθοῦν ἀπὸ τὶς δυσκολίες τῆς ἀσκητικῆς ζωῆς, συνηθίζουν νὰ εὔχονται ὁ ἕνας στὸν ἄλλον: «Καλὴ ὑπομονή»! Καὶ τοῦτο γιατὶ κατὰ τὴν κουρά τους δίνουν ρητὲς ὑποσχέσεις στὸ Θεό, ὅτι θὰ ὑπομείνουν τὸν καύσωνα ὅλης τῆς ἡμέρας, δηλαδὴ ὅλης τῆς ζωῆς τους, μέχρι τὴν τελευταία τους ἀναπνοή. Ἑπομένως ὀφείλουν νὰ κάνουν ὑπομονή. Καὶ ἀξίζει νὰ κάνουν ὑπομονή, γιατὶ ὁ ἀγωνοθέτης Κύριος θὰ τοὺς στεφανώσει μὲ ἀμάραντο στεφάνι. Σημειώνει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ὅτι, ἂν ἤξεραν αὐτοὶ ποὺ κάνουν ὑπομονὴ στοὺς πειρασμοὺς καὶ στὶς θλίψεις, τί δόξα τοὺς περιμένει στοὺς οὐρανούς, θὰ δέχονταν νὰ ὑπομείνουν «μυρίας κολάσεις»!
.         Ὁ Γέροντας Φιλόθεος Ζερβάκος ἔλεγε ὅτι ἂν γνωρίζαμε καλὰ πόσο μεγάλη ὠφέλεια προξενεῖ ἡ πρόσκαιρη ἀσθένεια σέ ὅλους μας θὰ τὴν ἐπιζητούσαμε. Οἱ ἀσθένειες εἶναι δῶρον Θεοῦ, εἶναι σημεῖο τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. Μᾶς παιδεύει ἐδῶ στήν πρόσκαιρη ζωή ὀλίγον γιά νά μᾶς ἀναπαύση αἰώνια. Πρέπει νὰ γνωρίζουμε ὅτι μέσα στὶς θλίψεις καὶ τὰ παθήματα, στὴν ὑπομονὴ καὶ στὴ πίστη, εἶναι κρυμμένες οἱ ὑποσχέσεις τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἐπίσης καὶ ἡ δόξα καὶ ἡ ἀπόκτηση τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν. Μᾶς τὸ τονίζει καὶ ὁ Ἀπόστολος: Πρέπει νὰ περάσουμε πολλὲς θλίψεις γιὰ νὰ μποῦμε στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, «διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Πράξ. β´ 21). Καὶ Αὐτὸς μᾶς λέει· Μὲ τὴν ὑπομονή σας, θὰ σώσετε τὶς ψυχές σας, «ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν» (Λουκ. κα´ 19), ὅπως ἐπίσης καὶ ὅτι στὸν κόσμο τοῦτο θὰ ἔχετε θλίψεις, «ἐν τῶ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε» (Ἰωάν. ιϛ´ 33).
.         Ἀπὸ τὴν ὑπομονὴ στὶς θλίψεις διακρίνονται ὅσοι ἀγαποῦν τὸν Θεό. Ὅταν ὁ Θεὸς θελήσει νὰ βοηθήσει μιὰ ψυχὴ βασανισμένη, δὲν τὴν ἀπαλάσσει ἀπὸ τὶς θλίψεις, ἀλλὰ τῆς χαρίζει ὑπομονή. Ὅλοι οἱ Ἅγιοι στὴ θλίψη δοκιμάσθηκαν καὶ ὄχι στὴ χαρά. Καὶ ὁ Χριστὸς στοὺς Μακαρισμούς, τὴ θλίψη μακαρίζει καὶ ὄχι τὴ χαρά. Νὰ εὐχόμεθα ὁ Θεὸς νὰ μᾶς δίδει ὑπομονὴ καὶ ὄχι νὰ μᾶς πάρει τοὺς πειρασμοὺς καὶ τὰ βάσανα, γιατὶ αὐτὰ μᾶς πηγαίνουν στὸν παράδεισο, θὰ μᾶς πεῖ καὶ ὁ Ὅσιος Γέροντας Ἐφραίμ, ὁ Κατουνακιώτης.
.         Καὶ ὁ Ὅσιος Παΐσιος μᾶς λέγει, ὅτι ὁ Καλὸς Θεὸς δίνει στὸν κάθε ἄνθρωπο ἕνα σταυρὸ ἀνάλογο μὲ τὴν ἀντοχή του, ὄχι γιὰ νὰ τὸν βασανίσει, ἀλλὰ γιὰ νὰ τὸν χρησιμοποιήσει σὰν σκάλα, μὲ τὴ βοήθεια τῆς ὁποίας θὰ ἀνεβεῖ στὸν Οὐρανό. Ἂν καταλάβουμε τὶ θησαυρὸ ἀποταμιεύουμε ἀπὸ τὸν πόνο τῶν δοκιμασιῶν, δὲν θὰ γογγύζουμε, ἀλλὰ θὰ δοξολογοῦμε συνεχῶς τὸ Θεὸ σηκώνοντας τὸ σταυρουδάκι ποὺ μᾶς χάρισε, ὁπότε καὶ σὲ τούτη τὴ ζωὴ θὰ χαιρόμαστε καὶ στὴν ἄλλη θὰ ἔχουμε νὰ λάβουμε καὶ σύνταξη καὶ «ἐφάπαξ». Ὁ Θεὸς μᾶς ἔχει ἐξασφαλισμένα κτήματα, μᾶς ἔχει περιουσία στὸν Οὐρανό. Ὅταν, ὅμως, ζητοῦμε νὰ μᾶς ἀπαλλάξει ἀπὸ μιὰ δοκιμασία, δίνει αὐτὰ τὰ κτήματα σὲ ἄλλους καὶ ἐμεῖς τὰ χάνουμε, ἐνῶ ἂν κάνουμε ὑπομονή, θὰ μᾶς δώσει καὶ τόκο.
.         Εἶναι μακάριος αὐτὸς ποὺ ὑπομένει βάσανα ἐδῶ στὴ γῆ, γιατί, ὅσο πιὸ πολὺ παιδεύεται σὲ αὐτὴ τὴ ζωή, τόσο περισσότερο βοηθιέται γιὰ τὴν ἄλλη, ἐπειδὴ ἐξοφλεῖ τὰ γραμμάτια τῶν ἁμαρτιῶν του. Ἡ ὑπομονὴ στὴν ἄρση τοῦ σταυροῦ τῶν δοκιμασιῶν μας εἶναι δῶρο Θεοῦ, εἶναι χάρισμα Θεοῦ. Ἔτσι, εἶναι μακάριος ἐκεῖνος ποὺ δείχνει ὑπομονὴ ὄχι σὲ ἕνα σταυρό, ἀλλὰ σὲ πολλούς. Μιὰ ταλαιπωρία ἢ ἕνας θάνατος μαρτυρικὸς προσφέρει στὸν ὑπομένοντα καθαρὸ μισθό. Γι’ αὐτὸ σὲ κάθε δοκιμασία νὰ λέμε: «Σ’ εὐχαριστῶ, Θεέ μου, γιατὶ αὐτὸ χρειαζόταν γιὰ τὴ σωτηρία μου».

Δρ Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

Το άρθρο ΥΠΟΜΟΝΗ ΣΤΙΣ ΘΛΙΨΕΙΣ (Χαραλ. Μπούσιας) εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Ἡ ὑπομονὴ ἁγιάζει, Βοϊνέσκος Νικόλαος

theomitoros — Mon, 09 Dec 2019 13:30:00 +0000

Πρὶν μερικὰ χρόνια μία κυρία ἔστειλε ἕνα γράμμα στὸν μακαριστὸ γέροντα Ἐφραὶμ τὸν Κατουνακιώτη καὶ τοῦ ἔγραφε ὅτι ἔχει πολλὰ βάσανα, μεγάλο σταυρὸ καὶ δὲν μπορεῖ νὰ σηκώσει τὸν Σταυρό της.

Καὶ ὁ γέροντας Ἐφραὶμ τῆς ἀπάντησε: «Μοῦ γράφεις ὅτι ἔχεις πολλὰ βάσανα. Καὶ ἐγώ σοῦ λέγω τόσο τὸ καλύτερο γιὰ τὴν ψυχή σου! Ὁ Θεὸς πού σοῦ δίδει αὐτὰ τὰ βάσανα γνωρίζει ὅτι τόσα βαστάζεις, σὲ τόσα ἀντέχει ἡ ψυχή σου, ἄν σοῦ δώσει περισσότερα θὰ πέσεις, ἐάν σοῦ δώσει ὀλιγοτέρα βάσανα σὲ ἀδικεῖ, ἀπὸ αἰώνιο μισθό, ἀπὸ αἰώνια χαρά.

Εἰς τὰ μέρη τῶν Ἀθηνῶν ἦτο ἕνας παπουτσὴς πολὺ σκληρὸς ἄνθρωπος, εἶχε ἕνα κοριτσάκι μικρό, τὸ ὁποῖο πολὺ τὸ παίδευε. Τὸ καημένο ἔκανε ὑπομονὴ ἕως ὅτου χτικίασε, δηλ. ἔπαθε φυματίωση, καὶ ἔπεσε στὸ κρεβάτι. Δὲν γόγγυζε, δὲν ἀντιμιλοῦσε τοῦ θετοῦ πατέρα της, ἀλλὰ ἦταν ὅλο ὑπομονή. Στὸ τέλος πέθανε, ἀφοῦ προηγουμένως μία Γερόντισσα τὸ ἔκανε καλογριούλα καὶ τὸ ὀνόμασε Ἀνυσία μοναχή. Ὅταν τῆς ἔκαναν ἀνακομιδὴ τὰ λείψανά της εὐωδίασαν. Αὐτὸ εἶναι σημάδι ἁγιότητας. Βλέπετε πῶς πληρώνει ὁ Χριστὸς τὴν ὑπομονή; Ἐὰν γνωρίζαμε τὰ αἰώνια ἀγαθά, ποὺ θὰ μᾶς χαρίσει ὁ Πανάγαθος Θεὸς θὰ τὸν παρακαλούσαμε νὰ ἔχουμε ἐδῶ πάντοτε θλίψεις, βάσανα καὶ πίκρες, γιὰ νὰ χαιρόμαστε ἐκεῖ αἰωνίως. Ἡ Ἐκκλησία μᾶς λέγει ὅτι, ἐὰν ὁ ἄνθρωπος γνώριζε τὰ αἰώνια ἀγαθὰ θὰ ὑπέμεινε εὐχαρίστως ὅλες τὶς θλίψεις καὶ τὰ βάσανα ἀπὸ κτίσεως κόσμου μέχρι τῆς συντέλειας τοῦ αἰῶνος, γιὰ αὐτὰ τὰ ἀνέκφραστα ἀγαθά, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν γνωρίζει γιὰ αὐτὸ εὔκολα ἀπογοητεύεται καὶ εὔκολα ἀπελπίζεται.

Στὴν Κρήτη μία γυναίκα πολὺ ὑπέφερε ἀπὸ τὸν ἄνδρα της. Ἦσαν φτωχοί, πάμφτωχοι. Ὁ ἄνδρας ἦτο καπνιστὴς μανιώδης καὶ ἔπινε πολύ. Ὅταν δὲν εἶχε χρήματα γιὰ τὸ πιοτὸ καὶ τὰ τσιγάρα στὴ γυναίκα του ξεθύμαινε καὶ πολὺ ξύλο τῆς ἔδινε. Μία βραδιὰ πῆγε στὸ σπίτι του καὶ πολὺ χτύπησε τὴ γυναίκα του. Αὐτὴ ὅμως, Μαρία τὸ ὄνομά της, ὑπέμενε γενναίως καὶ ὅλο τὴν Παναγία ἐπεκαλεῖτο. Τὰ μεσάνυχτα σηκώθηκε, χτενίστηκε, φόρεσε τὰ καλά της ροῦχα καὶ πλάγιασε, γιὰ νὰ μὴν ξυπνήσει πλέον. Ἀπέθανε. Ὅταν, μετὰ ἕνα χρόνο, τὴν ἔκαναν ἀνακομιδὴ ὅλος ὁ τόπος εὐωδίασε. Δὲν εἶχαν ἀκόμη φτάσει σκάφτοντας στὰ ὀστᾶ της καὶ μία ἄρρητος εὐωδιὰ ἐξῆλθε. Ὅταν ἔβγαλαν τὰ ὀστᾶ της γέμισε ὁ τόπος ἀρρήτου εὐωδίας. Ἔκλαιγαν ὅλοι. Ὁ ἄνδρας της συγκινημένος καὶ αὐτὸς ἄλλαξε πλέον βίο. Σταμάτησε νὰ καπνίζει καὶ νὰ πίνει καὶ ἔζησε ἐν εἰρήνῃ καὶ μετανοίᾳ. Ἔτσι λοιπὸν βραβεύει, ἔτσι ἀνταμείβει ὁ Χριστὸς ἐκείνους ποὺ κάνουν ὑπομονή. Μακάρι μὲ τὶς εὐχὲς τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος Ἐφραὶμ τοῦ Κατουνακιώτη ὁ Χριστὸς νὰ χαρίζει τὴν ἁγία ὑπομονή του σὲ ὅλους μας.

Τὸν Μάιο τοῦ 1988 ἐπισκέφτηκε τὸν Γέροντα Παΐσιο ἕνας φίλος μου ἀρχιμανδρίτης. Ἀνάμεσα στὰ ἄλλα σοφὰ ποὺ τοῦ εἶπε ὁ γέροντας τόνισε ἰδιαίτερα τὴν ἀνάγκη τῆς ὑπομονῆς θυμίζοντας τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ: «Ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν» Ὅταν ὁ ἀρχιμανδρίτης τὸν ρώτησε: «Γιατί πάτερ δὲν πᾶτε σὲ γιατρό, γιὰ νὰ ἀνακουφιστεῖτε ἀπὸ τοὺς πόνους;», ὁ Γέροντας ἀπάντησε: «Πάτερ, ἱερεὺς ἐσεῖς μὲ ρωτᾶτε γιατί δὲν πάω στοὺς γιατρούς; Ὅτι κερδίζουμε μὲ τὶς προσευχές, μὲ τὶς νηστεῖες, μὲ τὸν ἀγώνα ποὺ νομίζουμε ὅτι κάνουμε, τὰ ξοδεύουμε. Γιὰ αὐτὸ πρέπει νὰ κάνουμε ἀποταμίευση, ὑπομένοντας τὶς θλίψεις ποὺ ἐπιτρέπει ὁ Θεός».

Μετὰ τοῦ διηγήθηκε μία πολὺ διδακτικὴ ἱστορία: Ἐδῶ στὴν Ἀθωνιάδα Σχολὴ εἶναι δύο ἀδέρφια, ποὺ προέρχονται ἀπὸ πρώην μουσουλμανικὴ οἰκογένεια. Ὁ πατέρας αὐτῶν τῶν παιδιῶν, ἂν καὶ δὲν ἤξερε πολλὰ πράγματα, δὲν ἰκανοποιεῖτο ἀπὸ τὴ μουσουλμανικὴ θρησκεία. Ἔβλεπε τὴ χριστιανικὴ θρησκεία ἀνώτερη ἀπὸ τὴ μουσουλμανική, γιὰ αὐτὸ φρόντισε, κατηχήθηκε καὶ βαφτίστηκε Χριστιανὸς Ὀρθόδοξος. Δὲν καταλάβαινε πολλὰ πράγματα. Ὅμως δύο πράγματα ἔλεγε συνεχῶς καὶ προσπαθοῦσε νὰ τὰ ἐφαρμόζει. Πρῶτον ὅτι πρέπει νὰ τηροῦμε τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ πετύχουμε τὴ σωτηρία μας καὶ δεύτερον ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι δίκαιος.

Ἀπὸ τὴν ὥρα ποὺ ἔγινε Ὀρθόδοξος, ἡ γυναίκα του καὶ οἱ δικοί του τοῦ κήρυξαν τὸν πόλεμο. Ὅταν πήγαινε καὶ γονατιστὸς προσευχόταν σὲ ἕνα δωμάτιο, ἡ γυναίκα του τὸν εἰρωνευόταν καὶ τοῦ ἔλεγε: «Ἄντε καημένε, δὲν ὑπάρχει τίποτα, δὲν ὑπάρχει Χριστός, μόνο Ἀλλὰχ ὑπάρχει καὶ Μωάμεθ». Ἐκεῖνος ὅμως συνέχιζε τὸν πνευματικό του ἀγώνα μὲ ὑπομονή. Ἕνας μουσουλμάνος ἱερέας, γιὰ νὰ τὸν καταφέρει νὰ ἐπιστρέψει στὴ μουσουλμανικὴ θρησκεία εἶπε στὴ γυναίκα του καὶ στοὺς δικούς του νὰ μὴν τοῦ δίνουν φαγητὸ καὶ νὰ μὴν τοῦ δίνουν ροῦχα νὰ ἀλλάζει. Εἶπε ἀκόμη στὴ γυναίκα του, τὴν ὥρα ποὺ ὁ ἄνδρας της προσεύχεται νὰ παίρνει ἕναν κουβὰ νερὸ καὶ νὰ τὸν περιλούζει καὶ ἔπειτα νὰ μὴν τοῦ δίνει ροῦχα νὰ ἀλλάζει. Αὐτά, λοιπόν, ἐφάρμοσαν ἡ γυναίκα του καὶ οἱ δικοί του. Ἐκεῖνος ὅμως μὲ θαυμαστὴ ὑπομονὴ καὶ καρτερία ἀγωνιζόταν τηρώντας τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ. Δὲν θύμωνε καὶ δὲν ἀγανακτοῦσε καὶ ἂν βρισκόταν κανένα ξεροκόμματο τὸ ἔτρωγε. Ἀκόμη συνέβη καὶ τὸ ἑξῆς θαυμαστό. Αὐτὸς ἐργαζόταν στὴ Νομαρχία. Ἐκεῖ ἔβλεπε τὶς ἀδικίες ποὺ γίνονταν καὶ δὲν τὸ ἄντεχε. Ἔτσι παραιτήθηκε ἀπὸ τὴν δουλειά του καὶ προτίμησε νὰ ἐργάζεται ὡς οἰκοδόμος.

Τὸ μαρτύριό του κράτησε περισσότερο ἀπὸ δύο χρόνια, ὥσπου μία εὐλογημένη μέρα, τὴν ὥρα ποὺ προσευχόταν, ἡ γυναίκα του πῆγε καὶ γονάτισε δίπλα του. Ἐκεῖνος ξαφνιασμένος τὴ ρώτησε: «Τί θέλεις γυναίκα;» Ἐκείνη ἀπάντησε συγκινημένη, θέλω νὰ προσευχηθῶ καὶ ἐγὼ καὶ θέλω νὰ γίνω καὶ ἐγὼ χριστιανή. «Γιατί εἶδες τίποτα;» τὴ ρώτησε πάλι. «Σκέφτηκα, ἀπάντησε ἐκείνη, ὅτι ἂν ὁ Θεὸς τῶν χριστιανῶν ἦταν τόσο καλὸς σὰν ἐσένα, τότε θὰ ἦταν πολὺ καλύτερος ἀπὸ τὸν Ἀλλὰχ καὶ τὸν Μωάμεθ. Τώρα ποὺ ἐσὺ ἀγωνίζεσαι νὰ μοιάσεις στὸ Θεό, σκέφτομαι πόσο καλύτερος εἶναι ὁ Θεὸς τῶν χριστιανῶν». Πράγματι μετὰ ἀπὸ λίγο καιρὸ ἔγιναν καὶ αὐτὴ καὶ τὰ παιδιὰ τους χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Ὅταν τὰ δύο ἀδέρφια πῆγαν γιὰ πρώτη φορὰ στὸ Κελλὶ τοῦ Γέροντα Παϊσίου δὲν ἔφαγαν τὸ λουκούμι καὶ δὲν ἤπιαν τὸ νερὸ ποὺ εἶχε ὁ πατὴρ Παΐσιος γιὰ τοὺς προσκυνητές. Ὅταν τὸ εἶδε αὐτὸ ὁ γέρων Παΐσιος τὰ ρώτησε γιατί δὲν ἔφαγαν τὸ λουκούμι καὶ ἐκεῖνα ἀπάντησαν: «Θέλαμε πάτερ πρῶτα νὰ προσκυνήσουμε στὸ ἐκκλησάκι σας καὶ ἔπειτα νὰ φᾶμε λουκούμι». Κι ὁ πατὴρ Παΐσιος θαύμασε τὴ συμπεριφορὰ αὐτῶν τῶν παιδιῶν λέγοντας: «Τόσοι ἄνθρωποι ἔρχονται νὰ μὲ δοῦν, ἀλλὰ μόνο αὐτὰ τὰ παιδιὰ φέρθηκαν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο».

Βλέπετε ἀδελφοί μου, πόσο ἀναγκαία καὶ πόσο σπουδαία εἶναι ἡ ἀρετὴ τῆς ὑπομονῆς καὶ πόσο εὐεργετικὰ καὶ σωτήρια ἀποτελέσματα ἔχει; Μακάρι μὲ τὶς εὐχὲς τοῦ μακαριστοῦ γέροντα Παϊσίου ὁ Θεάνθρωπος Κύριος νὰ χαρίζει σὲ ὅλους μας αὐτὴ τὴ μεγάλη καὶ σωτήρια ἀρετή.

Το άρθρο Ἡ ὑπομονὴ ἁγιάζει, Βοϊνέσκος Νικόλαος εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Η υπομονή στους πόνους

theomitoros — Sun, 09 Jun 2019 12:30:00 +0000

Όταν μας βρίσκη μια αρρώστια, καλά είναι να αφηνώμαστε στον Χριστό εν λευκώ. Να σκεφτώμαστε ότι η ψυχή μας έχει μεγαλύτερη ανάγκη από υπομονή και δοξολογία στους πόνους παρά από ατσαλένιο σώμα με το οποίο μπορούμε να κάνουμε μεγάλους σωματικούς αγώνες, οι οποίοι όμως ίσως μας κάνουν να καυχηθούμε, χωρίς να το καταλάβουμε, γιατί θα νομίσουμε ότι με το σπαθί μας θα κερδίσουμε τον Παράδεισο.

Ξέρετε πόσα χρόνια έχω άλλοτε υποφερτό πόνο και άλλοτε ανυπόφορο; Ο υποφερτός είναι μια μόνιμη κατάσταση. Πόσα τράβηξα πρώτα από την βρογχεκτασία και έπειτα με την εγχείρηση που έκανα! Έπειτα άρχισαν ιστορίες με τα έντερα. Ύστερα, μισή χρονιά την πέρασα με την δισκοπάθεια· πονούσα πολύ. Δεν μπορούσα να κάνω ούτε τις μετάνοιες που έκανα, αλλά δυσκολευόμουν και να εξυπηρετηθώ, ενώ χρειαζόταν να υπηρετήσω και τον κόσμο που ερχόταν. Στην συνέχεια μου παρουσιάστηκε κάτι σκληρό στην κοιλιά· μου είπαν ότι ήταν κήλη. Όταν κουραζόμουν, πονούσε και πρηζόταν πολύ. Μια μέρα, παραμονή του Αγίου Παντελεήμονος, ήταν πρησμένο και πονούσα. Έπρεπε όμως να πάω στην Σκήτη, στην ολονυκτία. Είπα: «θα πάω και ό,τι θέλει ας γίνη», γιατί έπρεπε να πάω. Στην διάρκεια της αγρυπνίας σκέφθηκα να καθήσω λίγο, αλλά είπα «αν κατεβάσω εγώ το στασίδι, για να καθήσω, θα το κατεβάσουν όλοι», οπότε προτίμησα να μην καθήσω καθόλου. Μετά από δώδεκα ώρες που κράτησε η αγρυπνία υπέθεσα ότι θα χειροτερέψη πολύ. Όταν επέστρεψα στο Κελλί μου, δεν πρόλαβα καλά-καλά να μπω μέσα, χτύπησε το καμπανάκι. «Ε, Πάτερ, άνοιξε!», ακούω κάποιον να φωνάζη. Έβαλα τα γέλια. «Εντάξει, είπα, τώρα θα πάμε συνέχεια». Και πράγματι σε λίγο ήρθαν και άλλοι και άλλοι. Το βράδυ που τελείωσα με τον κόσμο, είδα ότι είχε εξαφανισθή τελείως! Την άλλη ημέρα, ενώ είχα ξεκουραστή, πάλι παρουσιάστηκε! Έπειτα με εμπόδιζε και με πονούσε, αλλά και το καμάρωνα κιόλας. Αφού ο Χριστός το ήξερε, ήξερε και ότι με βοηθάει, γι’ αυτό το άφηνε. Πέντε χρόνια κράτησε αυτό. Ξέρεις τι δυσκολία;

– Και τότε, Γέροντα, που είχατε πρόβλημα με τα πόδια σας;

– Εκείνο ήταν άλλο. Δεν μπορούσα να σταθώ όρθιος. Όταν ερχόταν κόσμος, ζοριζόμουν. Πέρασε εκείνο, μετά άρχισε η αιμορραγία. «Ελκώδη κολίτιδα», μου είπαν. Άλλη ιστορία… Πάνε επτά χρόνια με αιμορραγίες, με πόνους… Αλλά μη στεναχωριέσθε· μόνο να εύχεσθε για την υγεία της ψυχής μου. Εγώ χαίρομαι που με τίμησε ο Θεός και μου έδωσε αυτό το δώρο και δεν θέλω να μου το στερήση. Δόξα τω Θεώ· ο Θεός το επιτρέπει, για να βοηθηθώ κατ’ αυτόν τον τρόπο. Έτσι δίνουμε εξετάσεις στην υπομονή. Τώρα αυτό, ύστερα το άλλο… «Υπομονής χρείαν έχομεν». Γιατί, αν εμείς που έχουμε λίγο φόβο Θεού, δεν κάνουμε υπομονή, τι θα κάνουν οι κοσμικοί; Αν και βλέπω ότι πολλοί λαϊκοί μας ξεπερνούν στην αρετή. Μου έλεγαν οι γονείς μου ότι οι Φαρασιώτες, όταν αρρώσταιναν, δεν έτρεχαν αμέσως στον Χατζεφεντή να τους θεραπεύση. Υπέμεναν πρώτα τους πόνους, όσο μπορούσαν, ανάλογα με το φιλότιμο και την υπομονή τους, διότι θεωρούσαν ευλογία να υποφέρουν. «Ας βασανίσω κι εγώ, έλεγαν, λίγο την ψυχή μου για τον Χριστό, αφού ο Χριστός βασανίστηκε πολύ, για να με σώση». Και, όταν πια έβλεπαν ότι πήγαιναν πίσω οι δουλειές τους και ταλαιπωρούνταν η οικογένειά τους, τότε πήγαιναν στον Χατζεφεντή να τους θεραπεύση. Βλέπεις τι φιλότιμο είχαν! Όταν εκείνοι, που ήταν λαϊκοί, σκέφτονταν έτσι και έκαναν υπομονή, εγώ σαν καλόγερος πως πρέπει να σκέφτωμαι; Ο Χριστός είπε: «Εν τη υπομονή υμών κτήσασθε τας ψυχάς υμών». Βλέπετε, ο Θεός δεν ευχαριστήθηκε τόσο από τις ελεημοσύνες του Ιώβ, όταν είχε όλα τα αγαθά, όσο από την υπομονή του τον καιρό της δοκιμασίας.

– Γέροντα, όταν λέτε ότι ένας άνθρωπος κάνει υπομονή στους πόνους, εννοείτε ότι δεν δείχνει καθόλου ότι πονάει;

– Στην εσχάτη ανάγκη μπορεί να αφήση να γίνη στους άλλους λίγο αντιληπτό. Μπορεί να πη ότι πονάει, αλλά όχι σε τι βαθμό. Γιατί, αν δεν το κάνη καθόλου γνωστό στους άλλους, οι άλλοι μπορεί να σκανδαλίζωνται από κάποια συμπεριφορά του. Αν λ.χ. ένας μοναχός υποφέρη από κάτι και δεν μπορή να πάη στην Ακολουθία, ίσως να βλαφτή κάποιος που δεν έχει καλούς λογισμούς.

Γεροντας Παϊσιος

Το άρθρο Η υπομονή στους πόνους εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".