Ἡ προσευχή, γιὰ νὰ εἶναι θεάρεστη, ἐκτός τοῦ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τελωνική καὶ νὰ μὴν ἔχωμε ἐχθρότητες πρὸς τοὺς ἄλλους, πρέπει νὰ συνοδεύεται καὶ ἀπὸ κρυφὲς ἐλεημοσύνες, ὅπως ἔκανε ὁ Κορνήλιος.

Ὁ Κύριος ἀρέσκεται νὰ βλέπη τὸν κρυφὸ πνευματικό μας ἀγώνα. Πρέπει νὰ ἐλεοῦμε χωρὶς νὰ κάνωμε διαφήμισι, δῆθεν γιὰ νὰ ὠφεληθοῦν οἱ ἄλλοι. Ὁ Κύριος ὅταν βλέπη τὸν κρυφό μας ἀγώνα καὶ τὶς ἐλεημοσύνες μας, ὅταν κρίνη, θὰ τὸ ἀποδώση εἰς τὸ φανερόν, ἐὰν αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητο καὶ χρήσιμο γιὰ ἐμᾶς.

Γενικώτερα, ὀφείλομε νὰ ἔχωμε καρδίαν ἐλεήμονα πού νὰ καίγεται ἀπὸ ἀγάπη γιὰ ὅλην τὴν κτίσι.

Μαζὶ μὲ τὴν προσευχὴ πρέπει νὰ ὑπάρχη καὶ ἡ ταπείνωσις τοῦ σώματος μὲ ποικίλη ἄσκησι.

Ἡ προσευχὴ πρέπει νὰ προβάλλη κυρίως πνευματικὰ αἰτήματα. Ἂν ἔχωμε σωστὴ πνευματικὴ τοποθέτησι, θὰ ἔχωμε λιγώτερη ἀγωνία γιὰ τὰ καθημερινά μας, πιὸ εὔκολα θὰ πετυχαίνωμε σ’ αὐτὰ καὶ θὰ μεγιστοποιήσωμε τὴν πνευματική μας πρόοδο.

Πρέπει νὰ προσευχώμεθα μὲ ἀκλόνητη πίστι στὴν Πρόνοιά τοῦ Θεοῦ. Χρειάζεται πλήρης ἐμπιστοσύνη στὸ ὅτι τελικὰ ὁ Θεὸς δὲν θὰ μᾶς ἀφήση νὰ πειρασθοῦμε παραπάνω ἄπ’ ὅ,τι μποροῦμε νὰ ἀντέξωμε καὶ ὅτι θὰ δώση, τὴν κατάλληλη στιγμή, τὴν αἰσία ἔκβασι, ἐὰν αὐτὴ εἶναι συμφέρουσα ὄχι τόσο γιὰ τὸ προσωρινό, ἀλλὰ γιὰ τὸ αἰώνιο συμφέρον μας. Πολλὲς φορές, ὅμως αὐτὰ τὰ δύο μοιραίως ἀντικρούονται.

Ἐπίσης, πρέπει καρτερικῶς νὰ προσευχώμεθα, ὄχι μόνον ὅταν ἔχωμε ὄρεξι, ἀλλὰ καὶ στὸν καιρὸ τῆς πνευματικῆς ξηρασίας.

Πάνω ἄπ’ ὅλα πρέπει νὰ ἐφαρμόζωμε χριστοκεντρικῶς ὅλες τὶς ἐντολές.

Ἡ προσευχὴ εἶναι ἕνα μέσον νὰ πλησιάσωμε τὸν Θεὸ διὰ τῆς καθάρσεως ἐκ τῶν παθῶν. Ὄχι νὰ κάνωμε προσευχὴ καὶ νὰ περιποιούμεθα τὰ πάθη μας, διότι ὅταν γίνεται αὐτό, καὶ μάλιστα ἐν συνειδήσει, ἂν δὲν προσέξωμε, μπορεῖ νὰ πέσωμε ἀκόμη καὶ σὲ πλάνη. Ὁ πρῶτος καρπὸς τῆς προσευχῆς εἶναι νὰ φωτισθοῦμε νὰ ἀποβάλλωμε τὰ πάθη μας.

Το άρθρο Κάποιες προϋποθέσεις τῆς θεαρέστου προσευχῆς, Κατερέλος Ἀρσένιος Ἡγούμενος τῆς Ἱ. Μονῆς Ἁγίου Νικολάου Δίβρης Φθιώτιδος εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

«Πάλευε συνεχῶς νὰ συγκεντρώνεις τὸ νοῦ σου, ποὺ σκορπίζεται σὲ ρεμβασμούς. Ὁ Θεὸς δὲν ζητεῖ ἀπὸ τοὺς ὑποτακτικούς τοῦ Κοινοβίου (ὅπως ἀπὸ τοὺς ἡσυχαστές) προσευχὴ ἀρρέμβαστη. Γι’ αὐτὸ νὰ μὴν ἀθυμεῖς, ἐπειδὴ κλέπτεται ὁ νοῦς σου. Ἀντίθετα, νὰ εὐθυμεῖς ποὺ πάντοτε τὸν ἐπαναφέρεις. Ἄλλωστε μόνο στοὺς ἀγγέλους παρατηρεῖται τὸ «ἄσυλον», τὸ νὰ μὴν κλέπτεται δηλαδὴ ὁ νοῦς τους» (Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, λόγ. δ΄, 88).

Παραπονιέσαι συχνὰ, ὅτι εἴτε στὶς ἀκολουθίες τοῦ ναοῦ εἴτε καὶ στὴν προσωπική σου προσευχὴ, τὸ μυαλό σου φεύγει. Φαίνεσαι προσηλωμένος, μπορεῖ καὶ νὰ κρατᾶς στὰ χέρια σου βιβλίο προσευχῶν, ποὺ νὰ τὶς ψελλίζεις μάλιστα, καὶ ὅμως μὲ πόνο διαπιστώνεις, ὅτι πολλὲς φορὲς μόνο τὸ σῶμα σου εἶναι ἐκεῖ. Ὁ νοῦς σου ἔχει πάει σὲ ὁτιδήποτε ἄλλο πέρα ἀπὸ τὴν προσευχή: σὲ ἐργασίες ἀνολοκλήρωτες, σὲ προβλήματα οἰκογενειακά, σὲ κάτι προσωπικὸ ποὺ σὲ ταλαιπωρεῖ, στὴ συμπεριφορὰ καὶ τὴν ἐνδυμασία κάποιου ἀκόμη καὶ μέσα στὸν ναό. Καὶ θορυβεῖσαι καὶ μελαγχολεῖς, κι ἴσως καὶ ἀπελπίζεσαι. Γιατί ὑπάρχουν φορὲς, ποὺ ἔχεις συλλάβει τὸν ἑαυτό σου νὰ σκέπτεται ἀκόμη καὶ ἁμαρτίες.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης σὲ παρηγορεῖ καὶ σὲ στηρίζει φιλάνθρωπα. Δὲν συμβαίνει μόνο σὲ σένα ὁ ρεμβασμὸς αὐτός, τὸ κλέψιμο τοῦ νοῦ. Ἡ ἐμπειρία καὶ ὁ φωτισμὸς του τοῦ ἔχουν δείξει, ὅτι ὄχι μόνο καὶ στοὺς καλόγερους συμβαίνει ὁ διασκορπισμὸς τοῦ νοῦ ἀλλὰ καὶ στοὺς μεγάλους καὶ προχωρημένους στὴν ἁγιότητα. Στοὺς ἴδιους τοὺς ἁγίους. Σπάνια, ἂν μὴ ποτέ, θὰ ὑπάρξει ἄνθρωπος ποὺ θὰ ἔχει προσηλωμένο τὸ νοῦ του στὸν Κύριο ἑκατὸ τοῖς ἑκατό, ἀκόμη καὶ τὴν ὧρα τῆς προσευχῆς. Κάποιος λογισμός, ἴσως καὶ καλός, θὰ κλέψει τὴ διάνοιά του καὶ θὰ τὸν ἀποπροσανατολίσει. Καὶ σοῦ λέει: «μόνο στοὺς ἀγγέλους παρατηρεῖται τὸ ἄσυλο».

Μὴν ἐπαναπαυτεῖς, ὅμως, μὲ τὴ διαπίστωση αὐτή.  Ὁ ρεμβασμὸς  ἀποκαλύπτει, πόσο δρόμο ἔχουμε ἀκόμη μπροστά μας. Πόσο ἐλλειμματικοὶ στὴν πνευματικὴ ζωὴ εἴμαστε. Γι’ αὐτὸ καὶ ἀφενὸς, πάλευε νὰ ἐπαναφέρεις τὸν νοῦ σου στὰ λόγια τῆς προσευχῆς κάθε φορὰ ποὺ χάνεται – εἶναι ὁ καθημερινὸς πνευματικός σου ἀγώνας. Καὶ ἀφετέρου, νὰ χαίρεσαι, νὰ εὐθυμεῖς, γιατί ἀκριβῶς κάνοντας τὸν ἀγώνα αὐτὸν χαίρεται ὁ Κύριος καὶ Θεός σου. Μὴ ξεχνᾶς· ἅγιος τελικὰ δὲν εἶναι ὁ (ἀνύπαρκτος ἀνθρωπίνως) ἀναμάρτητος ἀλλὰ ὁ ἀγωνιστής. Δὲν χρειάζεται λοιπὸν στενοχώρια, ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχει ἐσωτερικὴ πάλη καὶ χαρὰ τοῦ Θεοῦ. Κι ἀκόμη γνώριζε, ὅτι μὲ τὸν ἀγώνα αὐτὸ ποὺ ἐπισύρει τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ, θὰ φτάσεις στὸ πιὸ χαρισματικὸ σημεῖο: νὰ μὴν κλέπτεται ὁ νοῦς σου σ’ ἕναν βαθμὸ καὶ πέρα ἀπὸ τὶς ὧρες τῆς προσευχῆς.

Το άρθρο Φεύγει ὁ νοῦς μου τὴν ὧρα τῆς προσευχῆς! Δορμπαράκης Γεώργιος Πρωτοπρεσβύτερος εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Μαρία Σκαμπαρδώνη

Φοιτήτρια Θεολογίας και Δημοσιογράφος

Δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από την προσπάθεια του ανθρώπου να επικοινωνήσει με το Θεό. Πιο προσωπική και ιερή στιγμή από μία ψυχή που εναποθέτει κάθε αίτημα και ευχαριστία μπροστά σε αυτόν τον Παντογνώστη και Παντοδύναμο Δημιουργό, ο οποίος κρατάει τα πάντα στα χέρια Του.

Η προσευχή κατέχει περίοπτη θέση στη Χριστιανική πίστη. Στη διδασκαλία και τη ζωή του Ιησού Χριστού. Στη διδασκαλία των Επιστολών και των Ευαγγελίων. Στη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας. Φαινόμενο πανανθρώπινο και πανθρησκειακό, η προσευχή αποτελεί το ίσως πιο ανακουφιστικό φάρμακο. Μας στηρίζει και ενδυναμώνει την πίστη μας την ώρα των δοκιμασιών, μας δυναμώνει τη χαρά, μας παρηγορεί στη θλίψη. Είναι ανάγκη για το πνεύμα, όπως ανάγκη είναι και η αναπνοή για το σώμα.

“Μηδέν μεριμνάτε, αλλ’ εν παντί τη προσευχή και τη δεήσει μετά ευχαριστίας τα αιτήματα υμών γνωριζέσθω προς τον Θεόν”, είναι η προτροπή του Αποστόλου Παύλου στην προς Φιλιππησίους στο 4:6. Γεμάτη η Αγία Γραφή με προτροπές για προσευχή, εδάφια που εξυμνούν τη θαυματουργή επίδραση της προσευχής και της δύναμης που έχει να μεταβάλλει το αδύνατο σε δυνατό.

Η προσευχή είναι ανάγκη, καθήκον και τρόπος ζωής ενός πιστού ανθρώπου. Είναι ψυχική ελευθερία από την καταδυνάστευση των καθημερινών δυσκολιών και αναγκών που μαστίζουν τη ζωή ενός ανθρώπου. Είναι επικοινωνία και γνωριμία με τον Θεό, ελάφρυνση από κάθε εσωτερικό φόβο και θλίψη, χαρά για την ένωση με τον Ίδιο.

Υπάρχουν όμως και οι προϋποθέσεις ώστε η προσευχή μας από μία ανιαρή συνήθεια να μετατραπεί σε τέχνη και να έχει ουσιαστικά αποτελέσματα;

Ας δούμε μερικές σκέψεις για εξάσκηση και βελτίωση της προσευχής, αυτής της τόσο σημαντικής ανάγκης του ανθρώπου που συνήθως, παραμελεί.

Να αφιερώνουμε χρόνο στην προσευχή. Αν θέλουμε να προσευχηθούμε από αγγαρεία και κοιτάμε το ρολόι μας βιαστικά, τότε μάλλον πρέπει να αμφιβάλλουμε για την ποιότητα της προσευχής μας! Καλό είναι να προγραμματίζουμε την προσευχή και να μην την αναβάλλουμε με τη σαθρή δικαιολογία «δεν έχουμε χρόνο».

Να διαβάζουμε πάντοτε ένα κεφάλαιο από την Καινή Διαθήκη ή τους Ψαλμούς, καθώς αυτή η ανάγνωση ενθαρρύνει την καρδιακή πίστη.

Να έχουμε μία συγκεκριμένη ώρα· υπάρχουν άνθρωποι που προτιμούν το πρωί, άλλοι το χάραμα, άλλοι το βράδυ. Ο κάθε άνθρωπος έχει το δικό του χρόνο, για αυτό καλό είναι να βάζει την προσευχή σε ένα καθημερινό πρόγραμμα και να μην την αφήνει για την τελευταία στιγμή.

Να ευχαριστούμε πρωτίστως τον Θεό για όλα όσα μας προσφέρει πριν εναποθέσουμε τα αιτήματά μας στα πόδια του Παντοδύναμου Θεού.

Να μην αφήνουμε άσκοπες σκέψεις να πλανώνται στο μυαλό μας όταν προσευχόμαστε. Την ώρα της προσευχής, το μυαλό και η καρδιά μας πρέπει να είναι μονάχα εκεί.

Να φροντίζουμε να επικρατεί ησυχία στο μέρος που προσευχόμαστε. Δεν κάνουμε προσευχή για να μας επαινέσουν οι άνθρωποι, δε βρισκόμαστε σε μέρη με φασαρία και βουή. Ένα μέρος που να ενθαρρύνει την πνευματικότητα της στιγμής (για παράδειγμα, ένα εικονοστάσι), ενθαρρύνει την εμπιστοσύνη στη Θεία Παντοδυναμία και τονώνει την αφοσίωση.

Προσέχουμε το ήθος μας την ώρα της προσευχής. Όταν προσευχόμαστε, φροντίζουμε να έχουμε ταπείνωση και συντριβή. Δεν κομπάζουμε και δεν κατακρίνουμε άλλους ανθρώπους, ταπεινωνόμαστε εμείς οι ίδιοι.

Όταν προσευχόμαστε, δεν έχουμε καμία αμφιβολία πως ο Θεός εισακούει τα αιτήματά μας και μας ενδυναμώνει. Όπως γράφει και ο Απόστολος Ιάκωβος στην Επιστολή Ιακώβου, κεφάλαιο Α:6: «Να ζητεί ο πιστός με εμπιστοσύνη, δίχως να διστάζει στο παραμικρό. Διότι εκείνος που αμφιβάλλει και ταράζεται, μοιάζει με το κύμα της θαλάσσης που τραντάζεται από τον άνεμο και καταντά ασταθής».

Προσευχόμαστε πάντοτε; δε θυμόμαστε το Θεό μονάχα τη δύσκολη στιγμή. «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε», λέει ο Απόστολος στην Α’ Θεσσαλονικείς 5, 17.

Στο τέλος της προσευχής μας, πάντοτε ζητάμε να γίνεται το θέλημα του Θεού και όχι το δικό μας. Διότι ο Θεός, μου έχει δώσει το δικαίωμα να Του ζητάω τα αιτήματά μου· όμως, πάντοτε θυμάμαι πως Εκείνος ως Παντογνώστης, γνωρίζει το καλύτερο για εμένα.

«Για αυτό σας λέω: όλα όσα ζητάτε όταν προσεύχεστε, να πιστεύετε ότι θα τα λάβετε, και θα σας δοθούν». (Κατά Μάρκον 11, 24)

Η προσευχή είναι εκείνη που θα ανοίξει τη θύρα της Θείας προστασίας και βοήθειας, εκείνη που θα γαληνέψει την ψυχή και θα χαρίσει ελπίδα. Μην την αμελείς ποτέ!

Το άρθρο Εξάσκηση στην τέχνη τής προσευχής εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Το άρθρο Η προσευχή πριν τον ύπνο…κρύβει μια βαθιά ουσία… εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Στην προσευχή μας σχεδόν όλες τις φορές αντί να μιλήσουμε με τον Θεό μιλάμε στον εαυτό μας. Μια συνεχή μουρμούρα, ένα παραμιλητό που όχι μόνο δεν μας προσφέρει επικοινωνία με τον Θεό αλλά μας αποκόπτει από κάθε τι εκτός από το εγώ μας.

Λέμε ότι προσευχόμαστε αλλά δεν μιλάμε στον Θεό. Συζητάμε με τον εαυτούλη μας. Εκθέτουμε τους προβληματισμούς μας και έπειτα προσπαθούμε να βρούμε λύσεις, απαντήσεις.

Καταστρώνουμε τα σχέδιά μας αφήνοντας τον Θεό απ’ έξω. Κατ΄άλλα κρατάμε στο χεράκι μας κάποιο κομποσχοίνι.
————————————-
Μα που είναι ο Θεός; Που είναι ο Θεός στην προσευχή μας; Που είναι αυτή η παραίτηση από το δικό μας σκεπτικό και η παράδοσή μας στο θέλημά Του;

Τον επικαλούμαστε να μας φωτίσει; ή Τον επικαλούμαστε να φωτίσει τους άλλους για να γίνουν όπως εμείς ή για να μας βοηθήσουν στα σχέδιά μας;

Δεν προσεύχονται στον Θεό να φωτιστούν οι ίδιοι ώστε να καταλάβουν τα παιδιά τους, ώστε να αποκτήσουν διάκριση, συγκατάβαση, συγχωρετικότητα κτλ.

Προσεύχονται να αλλάξουν, να “φωτιστούν” τα παιδιά τους.
Το ίδιο συμβαίνει με τον/την σύζυγο, με το αφεντικό μας, με τον υπάλληλό μας, με τον φίλο μας.
————————————-
Στην προσευχή καλούμαστε να αφήσουμε το σκεπτικό μας, τα όνειρά μας, τις φαντασιώσεις μας, τα θέλω μας, τις εμπαθείς επιθυμίες μας, το δίκιο μας και πλέον να ανοίξουμε στην καρδιά μας στον Θεό.

Να αφήσουμε τον Θεό να μας μιλήσει και να Του μιλήσουμε. Χωρίς να μουρμουρητά και κυκλοθυμικά επεισόδια. Δεν είναι η προσευχή μια επίθεση προς τον Θεό αλλά μια κίνηση συγχώρεσης με τον Θεό και κατ’ επέκταση με όλη την Κτίση.
————————————-
Εάν δεν αποκτήσουμε ταπείνωση πάντοτε θα σκεφτόμαστε λάθος, οι λογισμοί μας θα είναι αντίχριστοι, κοσμικοί, εμπαθείς και όχι όπως θέλει ο Χριστός.

Χωρίς ταπεινό φρόνημα πάντα θα διεκδικούμε, ειδικά στην προσευχή μας.

Χωρίς ταπεινό φρόνημα πάντα θα κάνουμε υποδείξεις και παρατηρήσεις πώς θα διορθωθούν τα πράγματα, ειδικά στην προσευχή μας. Και ο Θεός πουθενά.
————————————-
Γι’ αυτό είπαμε και στην αρχή ότι σχεδόν όλες τις φορές που καθόμαστε να προσευχηθούμε η πράξη μας αυτή μοιάζει πιο πολύ με ένα παραμιλητό, ένας μονόλογος ενός κυκλοθυμικού και ιδιότροπου ανθρώπου που δεν βγαίνει με τίποτα από το δικό του, παρά με προσευχή.
————————————-
Γι’αυτό και οι μοναχοί προσεύχονται μέσα στην ασφάλεια των λόγων “Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με τον αμαρτωλό”. Δεν χρειάζεται κάτι άλλο να πούμε.

Εμείς όμως δεν θέλουμε έλεος και ούτε φυσικά αναγνωρίζουμε ότι είμαστε αμαρτωλοί. Το μόνο που θέλουμε είναι την λύση στα προβλήματά μας και την άμεση ικανοποίηση των αιτημάτων μας.

Μα αυτό δεν είναι προσευχή. Αυτό μοιάζει με μια απίστευτη κρεβατομουρμούρα που το μόνο που καταφέρνει είναι να διώχνει τον άλλον (τον Θεό) και συγχρόνως φανερώνει την ανισορροπία μας (ψυχική και πνευματική).

Το άρθρο Για την προσευχή εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Το άρθρο Η θεάρεστη προσευχή. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Η μνήμη του Θεού στον άνθρωπο φανερώνει κοινωνία με τον Θεό και άρα είναι σαν προσευχή. Ο αγώνας για την συνεχή επίκληση του αγίου Ονόματος του Χριστού με την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλόν», ανανεώνει συνεχώς στον άνθρωπο την μνήμη του Θεού και την κοινωνία με τον Θεό. Γι’ αυτό και ο Απόστολος Παύλος έγραφε στους Θεσσαλονικείς: «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε».

Με την μνήμη του Θεού και την προσευχή ο άνθρωπος φανερώνει την αληθινή ευγένεια της φύσεώς του, που είναι μεθόριο μεταξύ ορατού και αοράτου κόσμου και «ζώον θεούμενον»· ξεπερνά την φυσική αναγκαιότητα, εκτείνει την ύπαρξή του μέχρι τον Θεό, αισθάνεται ελεύθερος από ό,τι τον κρατά αιχμάλωτο στην γη.

Για να είναι όμως η προσευχή αληθινή, πρέπει να είναι προσευχή του όλου ανθρώπου και όχι μόνον των χειλέων ή μόνον του νου ή μόνον της καρδιάς.

Τελεία προσευχή είναι η νοερά και συγχρόνως καρδιακή. Ο νους προσεύχεται μέσα από την καρδιά, που είναι το κέντρο της υπάρξεως. Δηλαδή ο όλος άνθρωπος από το βάθος του και το κέντρο του προσεύχεται εκπληρώνοντας την πρόσκληση του Θεού: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ισχύος σου και εξ όλης της διανοίας σου και τον πλησίον σου ως εαυτόν». Ολόκληρος ο άνθρωπος προσφέρεται στον Θεό.

Γι’ αυτή την προσευχή χρησιμοποιείται η μονολόγιστη ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλόν», που με την σύντομη επίκλησή της βοηθεί στην συγκέντρωση του νου και στο βύθισμα του νου στην καρδιά.

Οι άγιοι Πατέρες, οι λεγόμενοι νηπτικοί, από την πείρα τους έγραψαν για τον τρόπο και την μέθοδο αυτής της προσευχής. Υπάρχει μια συλλογή των έργων αυτών των αγίων Πατέρων, που λέγεται Φιλοκαλία. Και η λέξη φιλοκαλία είναι χαρακτηριστική. Με την νοερά και καρδιακή προσευχή ο πιστός ενώνεται με τον Θεό, θεάται τον Θεό, που είναι ό,τι ομορφότερο υπάρχει στον κόσμο, το υπέρτατο κάλλος.

Επειδή υπάρχει ο κίνδυνος να γίνει κάποια σύγχυση μεταξύ της καρδιακής προσευχής και των διαφόρων τρόπων διαλογισμού και προσευχής, όπως ασκείται στις ανατολικές θρησκείες, νομίζω ότι πρέπει να διευκρινίσω μερικά ζητήματα:

1. Όχι μόνον η μονολόγιστη ευχή, το «Κύριε Ιησού Χριστέ…», αλλά και κάθε προσευχή της Εκκλησίας, όπως η θεμελιώδης θεοπαράδοτος κυριακή προσευχή, το «Πάτερ ημών», πρέπει να είναι νοερά και καρδιακή, δηλαδή να βγαίνει από το βαθύτερο είναι μας.

2. Η απόκτηση του χαρίσματος της αδιαλείπτου νοεράς και καρδιακής προσευχής δεν είναι για μας τους ορθοδόξους κυρίως ζήτημα μεθόδου και τεχνικής, αλλά ζήτημα συντετριμμένης καρδιάς, δηλαδή καρδιάς που μετανοεί, πονάει για τις αμαρτίες της και ταπεινώνεται. Χωρίς αυτή την καρδιά καμιά μέθοδος και τεχνική της προσευχής, όπως η χρησιμοποίηση της εισπνοής και εκπνοής, δεν μπορεί να φέρει την αληθινή προσευχή.

3. Η καρδιακή και νοερά προσευχή προϋποθέτει την συμμετοχή μας στην ζωή της Εκκλησίας, στα Μυστήριά της, την τήρηση των εντολών του Θεού και την υπακοή σε πνευματικό πατέρα. Δεν είναι δηλαδή μια ατομικιστική – ιδιωτική προσέγγιση του Θεού. Μέσα στην Εκκλησία ο ταπεινός χριστιανός λαμβάνει την Χάρι του Θεού και αυτή η Χάρις ενεργεί μέσα του, με την ιδική του βέβαια συνεργασία και θέληση, την αληθινή προσευχή.

Τελειώνοντας στο θέμα της προσευχής θα ήθελα να πω ότι ο σημερινός άνθρωπος έχει κατ’ εξοχήν ανάγκη από την προσευχή για να μπορεί να μη απορροφάται από τον σύγχρονο βαθύτατα υλιστικό τρόπο ζωής ξεχνώντας την θεοείδειά του, δηλαδή την θεϊκή καταγωγή και τον θεϊκό προορισμό του.

Ακόμη, για να μπορεί να κρατά την εσωτερική του ενότητα, ισορροπία και ειρήνη μέσα στην φοβερή διασπαστικότητα, ανισορροπία και εξωστρέφεια του συγχρόνου κόσμου. Για να μπορεί, έχοντας συνεχή την αίσθηση της παρουσίας και προνοίας του Θεού στην ζωή του, να μην «αγχώνεται», απελπίζεται και βιώνει τον κόσμο ως κενό και «μη-νόημα».

Με την συνεχή επίκληση του γλυκυτάτου και αγίου Ονόματος του Χριστού θα αισθάνεται τον Χριστό στην καρδιά του, θα αποφεύγει την αμαρτία, θα καλλιεργεί αισθήματα αγάπης για τον Θεό και τους ανθρώπους. Θα ειρηνεύει ο ίδιος και θα ειρηνεύει και τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του.

Ας μου επιτρέψετε μια αδελφική συμβουλή από την πνευματική παράδοση του Αγίου Όρους: Όσο περισσότερες φορές την ημέρα με πόθο λέμε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ…», τόσο πιο κοντά στον Θεό θα είμαστε και τόσο περισσότερη Χάρι και δύναμη θα λαμβάνουμε για να αντιμετωπίζουμε τις διάφορες δυσκολίες και πειρασμούς της ζωής.

(“Αγιορειτική Μαρτυρία”, τ. 2, σ. 72-74)

Το άρθρο Τι είναι η νοερά και καρδιακή προσευχή; († Αρχ. Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος Ι. Μ. Γρηγορίου Αγίου Όρους) εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Το άρθρο Η ΑΝΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗ εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".