Οι κοινωνίες σήμερα είναι πολυπολιτισμικές. Διαφορετικοί άνθρωποι, σκέψεις, νοοτροπίες, ήθη, έθιμα και -πάνω από όλα- ο εγωισμός εκάστου, που κανει τον άνθρωπο να μην ταιριάζει με κανέναν…

Το άρθρο Διαπροσωπικές σχέσεις εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

«Δεν φταίνε οι άνθρωποι σήμερα όταν δεν μπορούν να ερωτευθούν, όταν ταυτίζουν τον έρωτα μόνο με τη χρήση του άλλου»
ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ἔχουμε δύο λέξεις γιὰ νὰ σημάνουμε τὰ ἀντι-κείμενα τῆς ἐμπειρικῆς μας πιστοποίησης: τὴ λέξη «πράγματα» καὶ τὴ λέξη «χρήματα».
«Πράγματα» εἶναι τὰ παράγωγα τοῦ πράττειν, τὰ ἀποτελέσματα μιᾶς ποιητικῆς ἐνέργειας, τὰ πεπραγμένα ἑνὸς δημιουργοῦ προσώπου. «Χρήματα» εἶναι ἐκεῖνα ἀπὸ τὰ πράγματα ποὺ καθορίζονται κυρίως ἀπὸ τὴ χρήση τους, ἐξυπηρετοῦν χρηστικὲς ἀνάγκες, εἶναι χρήσιμα στὴν πρακτικὴ τοῦ βίου.

Τὰ πράγματα ἐνδέχεται νὰ διασώζουν τὴν ἑτερότητα (μοναδικότητα καὶ ἀνομοιότητα) ἑνὸς προσωπικοῦ δημιουργικοῦ λόγου, νὰ παραπέμπουν στὸ πρόσωπο τοῦ δημιουργοῦ τους (ὅπως ἡ ζωγραφιὰ στὸν ζωγράφο καὶ τὸ ποίημα στὸν ποιητή).
Τὰ χρήματα ταυτίζονται ἁπλῶς μὲ τὴ χρηστική τους σκοπιμότητα, παραπέμπουν στὴν ἴδια γιὰ ὅλους ὠφέλιμη διευκόλυνση.
EΧΟΥΜΕ ΚΑΙ ΜΙΑ ΤΡΙΤΗ ΛΕΞΗ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: τὴ λέξη «νομίσματα». Εἶναι ἐκεῖνα ἀπὸ τὰ χρήματα ποὺ τὴ χρήση τους τὴν καθορίζουμε ἐμεῖς (κάθε ἀνθρώπινη κοινωνία) μὲ κοινὴ συμφωνία-σύμβαση. Ἀντιπροσωπεύουν τὴ σύμβαση (τὸν δικό μας «νόμο»), δὲν ἔχουν δική τους «φύση-οὐσία», γι’ αὐτὸ καὶ τὰ λέμε «νομίσματα»: εἶναι τὰ νομιζόμενα, «ὅτι οὐ φύσει, ἀλλὰ νόμῳ κεῖνται», καθὼς ὅρισε ὁ Ἀριστοτέλης.
Μὲ τὰ νομίσματα κατορθώνουμε οἱ ἄνθρωποι νὰ «ἰσάζωμεν» τὶς ἀνταλλακτικές μας σχέσεις, νὰ κοινωνοῦμε τὶς ἀνάγκες μας «κατὰ λόγον», μὲ τρόπο λογικό: τὸν τρόπο τῆς συμπαντικῆς ἁρμονίας καὶ κοσμιότητας. Στόχος εἶναι οἱ ἁρμονικές, κόσμιες σχέσεις μας (στόχος ὑπαρκτικῆς ἀλήθειας καὶ γνησιότητας τόσο γιὰ τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες ὅσο —ὡς ἐλευθερία ἀγάπης— καὶ γιὰ τοὺς Χριστιανούς).
ΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΩΣ ΤΟ ΜΕΣΟ, τὸ ἐργαλεῖο ποὺ ὑπηρετεῖ τὴ λογικότητα τῶν σχέσεών μας. Γι’ αὐτὸ καὶ μοιάζει ἀδιανόητο (τουλάχιστον γιὰ τὸν Ἀριστοτέλη) νὰ αὐτονομεῖται τὸ νόμισμα, νὰ λειτουργεῖ ἄσχετα ἀπὸ τὶς σχέσεις, γιὰ παράδειγμα νὰ αὐτοπολλαπλασιάζεται μὲ τὸν «τόκο»: ὁ τόκος, τὸ νὰ «τίκτει» τὸ νόμισμα, «παρὰ φύσιν τῶν χρηματισμῶν ἐστι».
Τὰ «πράγματα» προσφέρονται στὴ σχέση, τὰ «χρήματα» καὶ τὰ «νομίσματα» στὴ χρήση ποὺ ὑπηρετεῖ τὴ σχέση (ὅταν ἀποβλέπει ἡ χρήση στὴν «κοινωνία τῆς χρείας»).
ΟΜΩΣ ΣΗΜΕΡΑ ΖΟΥΜΕ ΣΕ ΚΟΙΝΟ ΤΡΟΠΟ ΒΙΟΥ (δηλαδὴ πολιτισμό) ποὺ μειώνει συνεχῶς τὸ πεδίο τῶν σχέσεων, τὸ ἐνδιαφέρον ἢ τὴν ἀνάγκη τῆς σχέσης, γιὰ χάρη τῆς προτεραιότητας τῶν χρήσεων.
Στὸν πολιτισμό μας ἡ χρήση αὐτονομεῖται ἀπὸ τὴ σχέση, τείνει νὰ ὑποκαταστήσει τὴν κοινωνία τῆς χρείας μὲ παράλληλες ἄπληστες χρήσεις. Διαμορφώνει ἀνεπαίσθητα τὸν ψυχισμό μας αὐτὸς ὁ πολιτισμός, μᾶς μπολιάζει μὲ ἀντανακλαστικὰ κυρίως χρησιμοθηρικά, μὲ προϊούσα ἀνικανότητα σχέσης, ἀνέραστη συμπεριφορά.

ΔΕΝ ΦΤΑΙΝΕ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΡΩΤΕΥΘΟΥΝ, ὅταν ταυτίζουν τὸν ἔρωτα μόνο μὲ τὴ χρήση τοῦ ἄλλου. Δὲν φταῖνε, γιατὶ δὲν ἀσκήθηκαν ποτὲ στὴ σχέση, δὲν ξέρουν νὰ σχετίζονται, κάθε ἐπιθυμία τους ἐκπληρώνεται πατώντας ἕνα κουμπί. Δὲν ἔμαθαν νὰ μοιράζονται τὸ θέλημά τους, νὰ βγαίνουν ἀπὸ τὸ ἐγώ τους. Ξέρουν μόνο τὴ χρήση, ὄχι τὴ σχέση, μόνο τὰ χρήματα, ὄχι τὰ πράγματα.

Ο Χρήστος Γιανναράς (10 Απριλίου 1935) είναι σύγχρονος Έλληνας καθηγητής φιλοσοφίας και συγγραφέας. Σπούδασε θεολογία στην Αθήνα και φιλοσοφία στη Βόννη και στο Παρίσι (Σορβόνη). Το συγγραφικό του έργο σχετίζεται πολύ με την έρευνα των διαφορών ανάμεσα στην ελληνική και στη δυτικοευρωπαϊκή φιλοσοφία και ορθόδοξη χριστιανική παράδοση. Πολλά από τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 10 γλώσσες.

Το άρθρο Γιατί αποτυχαίνουν οι σχέσεις σήμερα (Χρ. Γιανναράς) εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Ο γέροντας Αιμιλιανός μιλούσε για την «συνδέουσα απόσταση».
Να κρατούμε δηλαδή μία απόσταση στην σχέση μας με τον άλλο η οποία όμως ενεργεί ευεργετικά.
Δεν είναι ψυχρότητα, αλλά σεβασμός.
Διότι όντως είναι πολύ επικίνδυνο η οικειότητα να γίνει εξοικείωση, και να χαθεί ο σεβασμός αναπτύσσοντας μία αδιάκριτη παρρησία μεταξύ μας.
Το αποτέλεσμα είναι τελικά η ρήξη. Γιατί τελικά για να διατηρηθεί η ενότητα θα πρέπει να μην παύσει η διάκριση (διακριτικότητα).

Κάθε σχέση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες ανάλογα με την φύση της και τα πρόσωπα που την απαρτίζουν.
Όμως κάθε σχέση πρέπει να θεμελιώνεται στην ελευθερία, στον σεβασμό και στην αγάπη, αλλιώς δεν θα τείνει προς την πνευματική τελείωσή μας.
Όπως μου είχε πει και ένας σοφός γέροντας: «Πάτερ, με όλους να τα έχεις καλά, με κανέναν πολύ καλά», και όντως έχει απόλυτο δίκαιο…

Το άρθρο Πόσο κοντά να έρθουμε ο ένας στον άλλο; εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

  Οι πιο πολλοί ερωτεύονται τον άλλο γιατί δεν τον ξέρουν.

Ερωτεύονται δηλαδή το μυστήριο, το άγνωστο, την ελπίδα ενός προσώπου που θα πραγματώσει τους πόθους τους.
Γι’αυτό και πολλοί μετά από λίγο καιρό χάνουν τον έρωτα και τον ενθουσιασμό τους. Η αρχή της σχέσης τους ήταν λάθος και παρέμεινε λάθος μιας και η εγωκεντρική απάτη της ιδιοτέλειας γέννησε την ρήξη.
Χωρίζουν, μιας και έχουν ξενερώσει. Η γνώση του άλλου τους απογοητεύει. Περίμεναν άλλα, και άλλα βρήκαν. Θέλανε τον άλλο στα δικά τους μέτρα και σταθμά. Δεν φταίει ο άλλος αλλά και εμείς.
Πολλές φορές μέσα σε μία σχέση μόνο θέλουμε και θέλουμε, χωρίς να δίνουμε. Επιζητούμε μία συνεχή ικανοποίηση του «εγώ» μας, των «θέλω» μας.
Και έτσι απογοητευόμαστε διότι η εγωπάθειά μας δεν μας αφήνει να αποδεχτούμε ότι ο άλλος δεν είναι τέλειος, ότι το “εγώ” μας δεν είναι τέλειο. Απογοητευόμαστε μιας και έχουμε οριοθετήσει την ευτυχία μας μέσα στο πλαίσιο της ηδονιστικής υποταγής μας.

Αποτυγχάνουμε να ζήσουμε θεοπρεπώς. Η ζωή μας γίνεται μία επαλήθευση της ρηχότητος που μας διακατέχει. Μία σχέση μοναξιάς. Ένα κενό το οποίο προκαλείται και συντηρείται από την άκρατη φιλαυτία μας. Και ο έρωτας, η σχέση φαντάζουν πλέον ως εχθροί. Το άνοιγμα προς τον άλλο μία παγίδα. Και όμως δεν είναι έτσι…
Υπάρχουν κάποιοι που όσο προχωρούν στην μεταξύ τους γνώση ο έρωτας γιγαντώνεται, αλλάζει, γίνεται αγάπη. Μια σχέση αλληλοπεριχώρησης και ειρήνης.
Γεννάται μέσα σου αυτή η αίσθηση της ανάγκης για τον άλλον.
Της μη ύπαρξης της ύπαρξής σου χωρίς τον άλλον.
Αυτοί μας δείχνουν τον τρόπο ζωής, σύμφωνα με το Τριαδικό «καθώς».
Αυτοί δεν έχουν ανάγκη από την ύλη για να είναι ευτυχισμένοι.
Αυτοί αρκούνται στο άγγιγμα των βλεμμάτων τους.
Τους αρκεί να μπορούν να πούνε στον άλλο “σ’ευχαριστώ που μ’αφήνεις να σ’αγαπώ”.
Ποιητές της δικής τους ζωής. Ταπεινοί εραστές της αγάπης τους.
Ψηλαφούν την ζωή ως σχέση με τον άλλο.
Θνητοί που γεύονται την ελευθερία της αιωνιότητος.
Οι νόμοι καταργούνται, η θωράκιση των δικαιωμάτων μας απαξιώνεται. Όρια δεν υπάρχουν πια. Διότι είναι απεριόριστο το ενέργημα της σχέσης. Όπως η ενδοτριαδική κοινωνία αγάπης. Η σχέση με τον άλλο γίνεται ευλογία και όχι κατάρα κι ας μην είναι τέλεια.
Για όλα αυτά όμως χρειάζεται καρδιά ταπεινή, απαλλαγμένη από την εμμονή της αυτοθέωσης. Χρειάζεται η Χάρις η οποία «τα ασθενή θεραπεύει και τα ελλείποντα αναπληροί».
Ο Θεός υπάρχει ως σχέση προσώπων, και ο άνθρωπος καλείται να σωθεί, να γίνει δηλαδή ολόκληρος δια της σχέσεως. Μιας σχέσης τριαδικής: Ανθρώπου-Θεού-Συνανθρώπου.

αρχιμ.Παύλος Παπαδόπουλος

Το άρθρο Η σχέση με τον άλλον ως κατάρα και ευλογία. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Οι πιο πολλοί ερωτεύονται τον άλλο γιατί δεν τον ξέρουν.
Ερωτεύονται δηλαδή το μυστήριο, το άγνωστο, την ελπίδα ενός προσώπου που θα πραγματώσει τους πόθους τους.
Γι’αυτό και πολλοί μετά από λίγο καιρό χάνουν τον έρωτα και τον ενθουσιασμό τους. Η αρχή της σχέσης τους ήταν λάθος και παρέμεινε λάθος μιας και η εγωκεντρική απάτη της ιδιοτέλειας γέννησε την ρήξη.
Χωρίζουν, μιας και έχουν ξενερώσει. Η γνώση του άλλου τους απογοητεύει. Περίμεναν άλλα, και άλλα βρήκαν. Θέλανε τον άλλο στα δικά τους μέτρα και σταθμά. Δεν φταίει ο άλλος αλλά και εμείς.
Πολλές φορές μέσα σε μία σχέση μόνο θέλουμε και θέλουμε, χωρίς να δίνουμε. Επιζητούμε μία συνεχή ικανοποίηση του «εγώ» μας, των «θέλω» μας.
Και έτσι απογοητευόμαστε διότι η εγωπάθειά μας δεν μας αφήνει να αποδεχτούμε ότι ο άλλος δεν είναι τέλειος, ότι το “εγώ” μας δεν είναι τέλειο. Απογοητευόμαστε μιας και έχουμε οριοθετήσει την ευτυχία μας μέσα στο πλαίσιο της ηδονιστικής υποταγής μας.


Αποτυγχάνουμε να ζήσουμε θεοπρεπώς. Η ζωή μας γίνεται μία επαλήθευση της ρηχότητος που μας διακατέχει. Μία σχέση μοναξιάς. Ένα κενό το οποίο προκαλείται και συντηρείται από την άκρατη φιλαυτία μας. Και ο έρωτας, η σχέση φαντάζουν πλέον ως εχθροί. Το άνοιγμα προς τον άλλο μία παγίδα. Και όμως δεν είναι έτσι…
Υπάρχουν κάποιοι που όσο προχωρούν στην μεταξύ τους γνώση ο έρωτας γιγαντώνεται, αλλάζει, γίνεται αγάπη. Μια σχέση αλληλοπεριχώρησης και ειρήνης.
Γεννάται μέσα σου αυτή η αίσθηση της ανάγκης για τον άλλον.
Της μη ύπαρξης της ύπαρξής σου χωρίς τον άλλον.
Αυτοί μας δείχνουν τον τρόπο ζωής, σύμφωνα με το Τριαδικό «καθώς».
Αυτοί δεν έχουν ανάγκη από την ύλη για να είναι ευτυχισμένοι.
Αυτοί αρκούνται στο άγγιγμα των βλεμμάτων τους.
Τους αρκεί να μπορούν να πούνε στον άλλο “σ’ευχαριστώ που μ’αφήνεις να σ’αγαπώ”.
Ποιητές της δικής τους ζωής. Ταπεινοί εραστές της αγάπης τους.
Ψηλαφούν την ζωή ως σχέση με τον άλλο.
Θνητοί που γεύονται την ελευθερία της αιωνιότητος.
Οι νόμοι καταργούνται, η θωράκιση των δικαιωμάτων μας απαξιώνεται. Όρια δεν υπάρχουν πια. Διότι είναι απεριόριστο το ενέργημα της σχέσης. Όπως η ενδοτριαδική κοινωνία αγάπης. Η σχέση με τον άλλο γίνεται ευλογία και όχι κατάρα κι ας μην είναι τέλεια.
Για όλα αυτά όμως χρειάζεται καρδιά ταπεινή, απαλλαγμένη από την εμμονή της αυτοθέωσης. Χρειάζεται η Χάρις η οποία «τα ασθενή θεραπεύει και τα ελλείποντα αναπληροί».
Ο Θεός υπάρχει ως σχέση προσώπων, και ο άνθρωπος καλείται να σωθεί, να γίνει δηλαδή ολόκληρος δια της σχέσεως. Μιας σχέσης τριαδικής: Ανθρώπου-Θεού-Συνανθρώπου.

αρχιμ.Παύλος Παπαδόπουλος

Το άρθρο Η σχέση με τον άλλον ως κατάρα και ευλογία. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".