πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Θερμός

Ψυχίατρος παιδιών και εφήβων

πρώην Καθηγητής Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθήνας

Το Πάσχα προεικονίζει το πέρασμά μας στη Βασιλεία του Θεού, που είναι ο στόχος μας. Και η Μεγάλη Σαρακοστή εικονίζει και φανερώνει την προετοιμασία μας για εκείνη την συνάντηση με τον Θεό. Μια προετοιμασία η οποία έχει την σοβαρότητά της και την άσκησή της και τον κόπο της.

Μπροστά σε ένα τόσο απίστευτο γεγονός, δηλαδή, το να μοιράζεται ο Θεός όλο Του τον πλούτο, την περιουσία Του, ως Μονογενής Υιός, ως πρωτότοκος και κάτοχος ενός πλούτου άπειρου, του πλούτου της Θεότητος, με τα υιοθετημένα αδέλφια Του που είμαστε όλοι εμείς, δεν θα μπορούσαμε σε ένα τέτοιο γεγονός να εισέλθουμε χωρίς κάποια στοιχειώδη προετοιμασία ή κόπο. Δεν κάνουμε άσκηση με πόνο και κλάματα και βαρυγκόμια, αλλά με χαρμολύπη, κόπο μαζί με χαρά.

Επέλεξα μερικά τροπάρια από την περίοδο αυτή, να τά ερμηνεύσουμε και να μάς εμπνεύσουν.

Ἵνα τί ῥαθυμοῦσα ψυχή μου, τῇ ἁμαρτίᾳ δουλεύεις; Καί ἵνα τί ἀσθενοῦσα, τῷ ίατρῷ οὐ προστρέχεις; Λέει ο υμνογράφος στον εαυτό του: «Ψυχή μου, γιατί ραθυμείς και υπηρετείς την αμαρτία; Και γιατί ενώ είσαι άρρωστη δεν τρέχεις στο γιατρό;». Ἰδού καιρός εὐπρόσδεκτος, ἰδού σωτηρίας νῦν ἡμέρα ἀληθής. Να καιρός και κατάλληλη στιγμή για σωτηρία. Εδώ και τώρα, μην αναβάλλεις.

Διεγέρθητι, νίψον σου τό πρόσωπον τοῖς τῆς μετανοίας δάκρυσι, καί ἐλαίῳ εὐποιΐας τήν λαμπάδα φαίδρυνον, ὅπως εὕρῃς ἱλασμόν παρά Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καί τό μέγα ἔλεος. Εδώ παίρνει μια σκηνή καθημερινότητας. «Σήκω από τον ύπνο», λέει. Τι κάνουμε όταν σηκωνόμαστε από τον ύπνο; Πλένουμε το πρόσωπό μας και μετά ανάβουμε φως να βλέπουμε. Λαμπάδα εδώ εννοεί το λυχνάρι. Τότε που γράφτηκαν αυτά είχαν λυχνάρι με λάδι. Λοιπόν, «σήκω επάνω, νίψε το πρόσωπό σου με τα δάκρυα της μετανοίας».

Όταν πλένουμε το πρόσωπό μας από τον ύπνο φρεσκαριζόμαστε. Με τα δάκρυα της μετανοίας λοιπόν, θα ανανεωθούμε. «Και άναψε τη λαμπάδα»: φαίδρυνον. Το φαιδρύνω είναι από το φαιδρός, χαρούμενος. Είδατε ότι, όταν ανάβουμε ένα κερί, δημιουργεί ένα γλυκό φως γύρω του. Ε, άναψε λοιπόν τη λαμπάδα σου, το λυχνάρι σου, λέει, με το λάδι της ευποιίας, της αγαθοεργίας.

Μάς θυμίζει την παραβολή των Δέκα Παρθένων, όπου οι μισές δεν είχαν λάδι για τα λυχνάρια τους και έτσι ήταν σβησμένα. Εννοούσε ότι δεν είχαν αγάπη, δεν είχαν αγαθοεργία.

Εδώ είναι μια πολύ σημαντική σύνδεση που κάνουν τα τροπάρια της Σαρακοστής με την αγάπη. Όλο αυτό το ογκώδες βιβλίο το γεμάτο τροπάρια, δεν μιλάει συνεχώς για άσκηση και νηστεία. Μιλάει μέσα για αγάπη και για συγχώρεση επίσης. Είναι σαν να λέει: «Μη νομίζεις ότι κάνεις πολλά πράγματα αν μόνο εγκρατεύεσαι χωρίς να δείχνεις αγάπη». Ουσιαστικά η άσκηση της Σαρακοστής και κάθε άσκηση, όποτε τήν κάνουμε, γίνεται για να γίνουμε ικανότεροι να αγαπάμε. Για να αυξηθεί η αγάπη κάνουμε άσκηση.

Γιατί; Διότι με την άσκηση περιορίζεις τον εγωισμό σου, οπότε σού ελευθερώνεται αγάπη περισσότερη. Ενώ, αντίθετα, όταν κάνουμε όλα τα χατίρια του εαυτού μας, σε όλες τις απολαύσεις, αυξάνεται ο ναρκισσισμός και ο εγωισμός, και δεν μπορούμε να αγαπήσουμε. Γινόμαστε εγωκεντρικοί. Γι’ αυτό καταλήγουν όλα αυτά στο ότι δεν έχει νόημα ότι έκανες πάρα πολλές νηστείες, σημασία έχει πόση αγάπη έδειξες. Αλλά η νηστεία βοηθάει σ’ αυτό. Δηλαδή, δεν μπορείς χωρίς εγκράτεια να δείξεις αγάπη.

Χαλινούς ἀποπτύσας τούς πατρικούς ἀστάτῳ φρενί, τοῖς κτηνώδεσι τῆς ἁμαρτίας λογισμοῖς συνέζησα ὅλον μου τόν βίον δαπανήσας ἀσώτως, ὁ τάλας ἐγώ. Πέταξα, λέει, μακριά τα χαλινάρια τα πατρικά, δηλαδή αυτά που μέ συγκρατούσαν από τον Πατέρα που μέ αγαπούσε, τον Θεό δηλαδή, τις εντολές Του. Και έζησα μαζί, έκανα σύντροφό μου όλη μου τη ζωή, τους κτηνώδεις λογισμούς της αμαρτίας.

Οι λογισμοί της αμαρτίας, ονομάζονται κτηνώδεις. Δηλαδή, δεν ανήκουν σε αυτό για το οποίο είναι ο άνθρωπος πλασμένος, δεν είναι του επιπέδου του ανθρώπου. Είναι ζωικού επιπέδου, οι λογισμοί της αμαρτίας, όποιοι και να είναι αυτοί. Μπορεί να είναι λογισμοί υπερηφάνειας, μπορεί να είναι λογισμοί σαρκικοί, μπορεί να είναι λογισμοί συμφέροντος ή ιδιοτέλειας, μίσους, αντιπάθειας.

«Και σπατάλησα με ασωτεία όλη μου την περιουσία που μού έδωσε ο Θεός». Βίος είναι η περιουσία. Δηλαδή, ξόδεψα τον εαυτό μου, θέλει να πει. Γιατί, τό καταλαβαίνετε, αν τις ψυχικές του λειτουργίες ο καθένας τίς ξοδεύει σε αρνητικούς λογισμούς, το μυαλό του, τα συναισθήματα κτλ, τότε τά σπαταλά αντί να τά αξιοποιεί προς την αγάπη.

Τροφῆς δέ λειπόμενος, βεβαιούσης καρδίαν, πρός καιρόν λιπαίνουσαν, ἡδονήν ἐσιτούμην. Λειπόμενος, λιπαίνουσαν· κάνει λογοπαίγνια. Θυμάται ότι ξέμεινε χωρίς τροφή ο άσωτος και λέει: «Όταν έφτασα στο σημείο να υπολείπομαι από την τροφή που βεβαιώνει την καρδιά»· αυτό είναι φράση του Αποστόλου Παύλου, οποίος γράφει: «Καλόν χάριτι βεβαιοῦσθαι τήν καρδίαν». Είναι καλό η καρδιά σας να στερεώνεται με τη χάρη του Θεού. Οὐ βρώμασιν, ἐν οἶς οὐκ ὠφελήθησαν οἱ περιπατήσαντες. «Η καρδιά σας δεν θα στερεωθεί με τα φαγητά, δεν ωφελήθηκαν αυτοί που ασχολήθηκαν με αυτά. Καλό είναι με τη χάρη του Θεού η καρδιά σας να στηρίζεται». Όχι με τα φαγητά, εννοεί με τις απολαύσεις που υπάρχουν.

Εδώ λοιπόν λέει: «Μού έλειψε η τροφή που θα στήριζε την καρδιά και έτσι, προς καιρόν, για ένα διάστημα, τρεφόμουν» με την λιπαίνουσαν ἡδονήν. Ας πούμε, με την ευχαρίστηση που μού έδιναν οι αμαρτίες μου, όποιες ήταν του καθενός. Ἀλλά, Πάτερ ἀγαθέ, μή κλείσῃς μοι τά φιλάνθρωπα σπλάγχνα, ἀλλ’ ἀνοίξας δέξαι με, ὡς τόν Ἄσωτον Υἱόν, καί σῶσόν με.

Αυτά είναι τροπάρια μετανοίας, λοιπόν, που μάς δημιουργούν μιαν άλλη κατάσταση, μια κατάνυξη. Ας πάμε σε ένα άλλο, πολύ ωραίο και αυτό. Εδώ εμπνέεται ο υμνογράφος από την παραβολή του Καλού Σαμαρείτη:

Τοῖς τῶν ἐμῶν λογισμῶν, λησταῖς περιπεσών, ἐσυλήθην ὁ τάλας τόν νοῦν καί δεινῶς πληγωθείς, ὅλην μου τήν ψυχήν τετραυμάτισμαι, καί ἔνθεν κεῖμαι γυμνός ἀρετῶν, ἐν τῇ τοῦ βίου ὁδῷ. «Έπεσα σε ληστές των λογισμών». Η αλήθεια είναι ότι έχουμε όλοι εμπειρία από το πόσο τυραννικοί και καταστροφικοί μπορεί να γίνουν οι προβληματικοί λογισμοί στον άνθρωπο, έτσι; Έχουν τη δύναμη να τόν τρελάνουν, να τού δημιουργήσουν μίσος εναντίων άλλων ανθρώπων, να τόν κάνουν να χάσει την αυτοσυγκράτησή του και τα λογικά του κτλ, αν δώσει βάση στους λογισμούς.

Έτσι λοιπόν, «έπεσα σε ληστές οι οποίοι μού πήραν το μυαλό. Ἐσυλήθην τόν νοῦν. Μού λαφυραγώγησαν το μυαλό. Και  είμαι δεινῶς πληγωθείς, πολύ τραυματισμένος, πεταμένος στο δρόμο, γυμνός αρετών, στην οδό του βίου, στη ζωή μου».

Ἱερεύς δέ ἰδών με τῷ μώλωπι ὀδυνώμενον, διά τό ανίατον παρορῶν, οὐκ ἐπιβλέπει. Λευΐτης δέ πάλιν, μή φέρων τήν ψυχοφθόρον ἀλγηδόνα, καί αὐτός κατιδών ἀντιπαρῆλθέ μοι. «Πέρασαν ο ιερέας και ο λευίτης και μέ άφησαν αβοήθητο, γιατί ο ένας μέ θεώρησε ανίατο και ο άλλος δεν άντεχε τα τραύματα αυτά, που τού έφερναν πόνο στην ψυχή, τόν αηδίαζαν». Και κάνει το εξής ωραίο ποιητικό λογοπαίγνιο:

Σύ δέ ὁ εὐδοκήσας, οὐκ ἐκ Σαμαρείας, ἀλλ’ ἐκ Μαρίας σαρκωθῆναι, τῇ φιλανθρωπίᾳ σου, παράσχου μοι τήν ἴασιν, ἐπιχέων ἐπ ἐμέ τό μέγα σου ἔλεος.

Άλλο ένα ακόμα. Οὐκ ἔστιν ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ βρῶσις καί πόσις, ἀλλά δικαιοσύνη καί ἄσκησις, σύν ἁγιασμῷ. Δεν είναι η Βασιλεία του Θεού καλοπέραση δηλαδή, αλλά αρετή (δικαιοσύνη θα πει αρετή εδώ) και άσκηση με αγιασμό. Ὅθεν οὐδέ πλούσιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐτῇ, άλλ’ ὅσοι τούς θησαυρούς αὑτῶν ἐν χερσί πενήτων ἀποτίθενται. Έτσι δεν θα μπούνε πλούσιοι στη Βασιλεία του Θεού, αλλά όσοι αφήνουν τους θησαυρούς τους στα χέρια των φτωχών.

Ταῦτα καί Δαυΐδ ὁ Προφήτης διδάσκει λέγων: Δίκαιος ἀνήρ, ὁ ἐλεῶν ὅλην τήν ἡμέραν, ὁ κατατρυφῶν τοῦ Κυρίου, καί τῷ φωτί περιπατῶν, ὅς οὐ μή προσκόψῃ. Γι αυτό λέει και ο Δαυΐδ σε ένα Ψαλμό ότι δίκαιος (στην εκκλησιαστική γλώσσα σημαίνει άγιος, ενάρετος) είναι αυτός που ελεεί συνεχώς, αυτός που κατατρυφά του Κυρίου. Η τρυφή είναι η απόλαυση. Κατατρυφά, τό κάνει πιο έντονο με το κατά. Αυτός του οποίου ο Θεός είναι η χαρά του συνεχώς και περπατά μέσα στο φως κι έτσι δεν θα σκοντάψει.

Ταῦτα δέ πάντα, πρός νουθεσίαν ἡμῶν γέγραπται, για να βάλουμε μυαλό γράφτηκαν, ὅπως νηστεύοντες χρηστότητα ποιήσωμεν. Ώστε νηστεύοντας να πραγματοποιούμε την αγάπη στην πράξη. Δηλαδή δεν είναι μόνο η νηστεία, είναι να γίνουμε πιο ελεήμονες άνθρωποι. Καί δώη ημῖν Κύριος, ἀντί τῶν ἐπιγείων τά ἐπουράνια. Και έτσι, είθε να μάς δώσει ο Κύριος, αντί των επιγείων, τα επουράνια αγαθά.

Και κάτι από την προς Εβραίους επιστολή, το βιβλίο που μάς χαρίζει τα αποστολικά αναγνώσματα της Μεγάλης Σαρακοστής. Είναι μια επιστολή που δεν είμαστε σίγουροι ποιος τήν έγραψε, αλλά πολύ δυνατή. Aπευθύνεται σε αυτούς που έγιναν Χριστιανοί από Εβραίοι προηγουμένως και τούς εξηγεί ότι όλα αυτά που διάβαζαν στο Νόμο και στις Προφητείες πραγματοποιούνται στο Πρόσωπο του Χριστού.

Όπως ξέρετε, στην Παλαιά Διαθήκη προσφέρονταν θυσίες. Οι ιερείς και ο αρχιερέας πρόσφεραν θυσίες ζώων για εξιλασμό του λαού, ο οποίος μετανοούσε για τις αμαρτίες του. Και έρχεται τώρα ο συγγραφέας αυτής της επιστολής και λέει ότι όλες αυτές οι θυσίες και ο νόμος καταργήθηκαν, είναι περιττά, τίποτα πια δεν μάς προσφέρουν από τη στιγμή που ήλθε ο Χριστός, διότι τώρα προσφέρεται μόνο μία θυσία, η θυσία του Χριστού. Ο Χριστός είναι και το σφάγιο που προσφέρεται πάνω στο βωμό και ο Αρχιερέας. Ο Ίδιος κάνει τη θυσία και ο Ίδιος είναι η θυσία.

Και μάλιστα περιέχει και άλλες αντιθέσεις. Τότε ο Ναός του Σολομώντος είχε το κύριο μέρος, τα Άγια, και τα Άγια των Αγίων. Στα Άγια των Αγίων έμπαινε μόνο ο αρχιερέας μια φορά το χρόνο. Το καταπέτασμα χώριζε το Ναό από τα Άγια. Και στην προς Εβραίους επιστολή λέει ότι τώρα έχει σκιστεί το καταπέτασμα, δεν χωρίζει τον λαό καταπέτασμα από τα Άγια. Διότι καταπέτασμα (χώρισμα, δηλαδή, αυτή η βαρειά κουρτίνα) τώρα έχει γίνει ο Ίδιος ο Χριστός. Το σώμα και η σάρκα του έχει γίνει το νέο καταπέτασμα το οποίο τώρα, αντί να χωρίζει, ενώνει, κάνει γέφυρα προς τα Άγια των Αγίων.

Δια του Χριστού άνοιξε ο δρόμος προς τα Άγια των Αγίων. Και εισέρχονται όλοι εκεί. Ποιοι όλοι; Ποια είναι τα Άγια των Αγίων; Η Θεία Ευχαριστία, το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, όπου εισέρχονται πλέον οι πάντες οι βαπτισμένοι εάν μετανοούν και προσπαθούν να ζουν κατά Θεό. Εισέρχονται εκεί όπου δεν υπάρχει πιο πέρα να πας. Μην κοιτάτε ότι στο ιερό δεν μπαίνουν όλοι· αυτό είναι καθαρά πρακτικό, για λόγους τάξεως και να μην γίνεται έτσι ακαταστασία. Στα Άγια των Αγίων της Εκκλησίας (η Εκκλησία είναι ένας ναός), μπαίνουν όλοι τώρα, μέσω της Θείας Ευχαριστίας. Αυτό το δρόμο τον άνοιξε ο Χριστός που έγινε αρχιερέας και ταυτόχρονα και το θύμα, η τροφή, το σφάγιο δηλαδή.

Λοιπόν η προς Εβραίους επιστολή κινείται πάνω στην ιδέα της ιερωσύνης του Μεγάλου Αρχιερέως Χριστού, ο οποίος έφερε μια καινούργια ιερωσύνη και στην οποία τώρα συμμετέχουμε όλοι. Τι θα πει όλοι; Ο κόσμος, οι περισσότεροι τι ξέρουν; Ξέρουν ότι στην ιερωσύνη του Χριστού συμμετέχουν οι ιερείς. Όχι, μάς λένε οι Πατέρες και τα θεολογικά κείμενα της Εκκλησίας. Στην ιερωσύνη του Χριστού συμμετέχουν όλοι οι πιστοί. Απλώς ορισμένοι από τους πιστούς γίνονται και πρεσβύτεροι ή επίσκοποι. Δηλαδή αποκτούν μια ιερωσύνη πάρα πάνω, που έχει ως σκοπό να προΐσταται των  μυστηρίων, να είναι επικεφαλής της συνάξεως της Θείας Ευχαριστίας, και να καθοδηγεί τους πιστούς.

Αλλά όλοι συμμετέχουν στη ιερωσύνη. Τι θα πει αυτό; Αυτό είναι δύσκολο να τό καταλάβει κανείς. Πώς ο καθένας από σάς συμμετέχει στην ιερωσύνη του Χριστού;

Εδώ λοιπόν έχει γίνει πολλή δουλειά από τους Πατέρες, με την διαφορά ότι παραμένει άγνωστη ακόμη. Ο Χριστός έχει ένα τριπλό αξίωμα. Είναι Βασιλιάς (Κύριος δηλαδή, αν βασιλιάς μάς φαίνεται παρωχημένη λέξη), Προφήτης (διδάσκαλος), και Αρχιερέας. Αυτό το τριπλό αξίωμα σε όποιον βαπτίζεται και χρίεται με Άγιο Πνεύμα, με το μύρο, τό μεταδίδει ο Χριστός στον καθένα από μάς.

Πότε γινόμαστε κύριοι; Όταν επιβαλλόμαστε πάνω στα πάθη μας και γινόμαστε κύριοι των παθών μας. Όχι απλώς για να πετύχουμε μια αυτοκυριαρχία, την οποία μπορεί να τήν έχει και ένας άνθρωπος εκτός Εκκλησίας. Καλή είναι, πολύ καλή και χρήσιμη. Αλλά δεν είναι αυτό που δίνει ο Χριστός. Όταν επιβαλλόμαστε στα πάθη μας στο όνομα του Χριστού, για να γίνει ο Χριστός και με εμάς Κύριος, τότε συμμετέχουμε σ’ αυτή την ιδιότητα του Χριστού ως Κυρίου. Είμαστε ελεύθεροι, κύριοι του εαυτού μας. Δεν είμαστε σκλάβοι των παθών μας. Κρατήστε το αυτό για τη Σαρακοστή που θα πούμε σε λίγο.

Η δεύτερη ιδιότητα. Πότε γίνεται προφήτης και διδάσκαλος ο πιστός; Όταν αγρυπνεί για την αλήθεια: να μην ξεχάσει την αλήθεια του Θεού, να μην τήν αλλοιώσει, να μην τήν παραχαράξει. Να παραμείνει στην αλήθεια της πίστης. Άρα διαβάζει, καταρτίζεται, εμβαθύνει στην αλήθεια κι έτσι γίνεται δάσκαλος του εαυτού του και των άλλων, γύρω από την αλήθεια. Μετέχει στην αλήθεια του Χριστού και τήν μεταδίδει δηλαδή.

Και πότε γίνεται ιερέας; Όταν αγαπά. Λέει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: «Όταν προσφέρεις αγάπη, οτιδήποτε σε κάποιον που έχει ανάγκη, είτε είναι υλικό ή είτε μπορεί να είναι κάτι άλλο, τελείς λειτουργία. Είσαι ιερέας και θυσιαστήριο μαζί». Διότι αφαιρείς κάτι από τον εαυτό σου, χρήματα, κάτι από την καρδιά σου. Εκείνη την ώρα είναι θυσία αυτό πάνω στην Αγία Τράπεζα της ύπαρξής σου. Είσαι ο ιερέας, και η Αγία Τράπεζα ταυτόχρονα, και το δώρο που δίνεις στον άλλο. Λειτουργείς μυστικά.

Επίσης ιερατικό αξίωμα, ιερατική λειτουργία επιτελεί ο Χριστιανός στην προσευχή. Όταν προσεύχεται, αλλά όχι τυπικά, δηλαδή απλώς να λέει δυο λόγια πριν κοιμηθεί και το μυαλό του να είναι αλλού. Λέει κάπου στην Παλαιά Διαθήκη ο Θεός: «Μέ τιμούν με τα λόγια αυτοί οι άνθρωποι, κάνουν τις προσευχές δηλαδή, αλλά η καρδιά τους απέχει μακριά από μένα». Όταν  λοιπόν προσεύχεται κανείς με την καρδιά του, ολόψυχα, εκείνη την ώρα ασκεί Θεία Λειτουργία στην ύπαρξή του, τήν προσφέρει θυσία στο Θεό, όπως τα δώρα μας όταν πάμε την Κυριακή στην Αγία Τράπεζα.

Λοιπόν, πολύ περιληπτικά, έτσι συμμετέχει ο πιστός στο τριπλό αξίωμα του Χριστού (Κύριος, Προφήτης, Αρχιερέας) και έτσι πραγματοποιεί τη δωρεά που έλαβε όταν βαπτίστηκε και χρίσθηκε. Γι’ αυτό λοιπόν, η προς Εβραίους επιστολή διαβάζεται την Μεγάλη Σαρακοστή επειδή είναι ιερατική επιστολή. Μιλάει για την θυσία του Χριστού ως Αρχιερέα. Γιατί; Διότι η Μεγάλη Σαρακοστή θα καταλήξει στον Σταυρό και στην Ανάσταση, δηλαδή στην κορυφαία Λειτουργία κατά την οποία ο Χριστός προσέφερε τον Εαυτό Του ως Μέγας Αρχιερέας.

Κι έτσι καλεί του Χριστιανούς η Μεγάλη Σαρακοστή, να μιμηθούν το Χριστό σ’ αυτά τα τρία αξιώματα, έτσι ώστε να μπορούν να μετάσχουν στο νόημα του Σταυρού και της Αναστάσεως. Το να μετάσχουμε στη χαρά της Αναστάσεως θα εξαρτηθεί αυτό από το βαθμό στον οποίο έχουμε καλλιεργήσει αυτά τα τρία που είπαμε πριν, αλλιώς η χαρά της Αναστάσεως είναι κάτι επιφανειακό. Εντάξει, αισθάνεται κανείς ωραία άμα είναι με φίλους, με την οικογένειά του, φαγητά, κόκκινα αυγά κτλ, ή τη νύχτα με το «Χριστός Ανέστη». Δημιουργεί μια μικρή ευφορία, η οποία τελειώνει πολύ γρήγορα, εξατμίζεται. Αυτή είναι μια ευφορία φυσική, επειδή οι φυσικές συνθήκες μάς έφτιαξαν αυτό το κλίμα, αυτή την ατμόσφαιρα. Δεν πρόκειται για τη συμμετοχή στη χαρά και στην ελπίδα της Αναστάσεως και στη δύναμη που δίνει η Ανάσταση, διότι για να αποκτηθούν αυτά πρέπει ο άνθρωπος να έχει βαδίσει τη Μεγάλη Σαρακοστή ως προετοιμασία με το τριπλό αξίωμα που έλαβε από τον Χριστό.

Και ερχόμαστε στα τρία αυτά: εγκράτεια πάνω στα πάθη μας, διαφύλαξη και εμβάθυνση της αλήθειας, έμπρακτη αγάπη. Ε, αυτά τά συναντάμε διαρκώς στα τροπάρια της Μεγάλης Σαρακοστής.

Νηστεία κάνουν και άλλοι, και μη Χριστιανοί. Άλλοι τήν κάνουν για λόγους υγείας, άλλοι για λόγους αισθητικής, άλλες θρησκείες επίσης έχουν τη νηστεία τους. Το να τήν συνδέσεις, όμως, με την αγάπη, με το Πρόσωπο του Χριστού, ως προσωπική θυσία και συμμετοχή στην θυσία Του, αυτό είναι κάτι μοναδικό στην πίστη μας.

Την Κυριακή της Τυρινής, στους Αίνους του Όρθρου, ακούμε το εξής γνωστό τροπάριο:

Τό στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται· οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε. «Λοιπόν, έχει ανοίξει το στάδιο των αρετών, όσοι θέλετε να αγωνισθείτε σ’ αυτό ελάτε. Αυτοί που θα αθλήσουν νόμιμα και σωστά θα στεφανωθούν δίκαια». Και συνεχίζει: «Ας αναλάβουμε την πανοπλία του Σταυρού, έτσι ώστε να τά βγάλουμε πέρα ενάντια στον εχθρό. Εχθρός είναι ο διάβολος, που μάς πολεμάει με τους πειρασμούς. Ας ντυθούμε την πίστη η οποία μάς δίνει προστασία από τα χτυπήματα του εχθρού (τώρα κάνει μια αναφορά στην ενδυμασία των τότε πολεμιστών, στην πανοπλία τους). Η πίστη μάς προστατεύει, μάς θωρακίζει· η προσευχή επίσης, η ελεημοσύνη. Αυτός που τά πραγματοποιεί αυτά, θα λάβει τον αληθινό στέφανο από τον Βασιλέα Χριστό» ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως.

Και λίγες μέρες μετά, την πρώτη εβδομάδα δηλαδή της Σαρακοστής, το εξής:

«Ας δεχθούμε το ξεκίνημα της νηστείας με χαρά. Διότι τότε στον Παράδεισο ήταν ωραίος στην όψη και γευστικός ο καρπός εκείνος που υπήρξε η αιτία των δεινών μας». Τώρα αυτά θα τά αντιληφθούμε μεταφορικά, όχι  ότι πήραν και έφαγαν κάποιο φρούτο. Αλλά μιλά για μια εικόνα που αποτελεί πρότυπο των πτώσεων του ανθρώπου. Ας πούμε ότι όταν ο άνθρωπος πέφτει σ’ οποιαδήποτε πτώση αμαρτίας, σαγηνεύεται από την ομορφιά και την έλξη και το ευχάριστο αυτού το οποίο τον παρασύρει, όποια πτώση και να είναι. Γι  αυτό λέει πως η εγκράτεια είναι να συγκρατηθούμε και να μην δώσουμε βάση ότι αυτό είναι ωραίο, όπως φαίνεται, και μάς τραβάει σε κάποιο πάθος. «Ας αποφύγουμε την ακρασίαν», δηλαδή το να δινόμαστε στα πάθη ελεύθερα. «Και ας δεχθούμε το Αίμα Αυτού ο οποίος εκούσια ήρθε στον θάνατο, του Σωτήρα μας, και έτσι θα συμμετάσχουμε στο Πασχαλινό δείπνο του Χριστού», τό ἱερώτατον, εἰς σωτηρίαν τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Και σε ένα άλλο τροπάριο θα σταθώ. Δεῦτε ἐργασώμεθα ἐν τῷ μυστικῷ ἀμπελῶνι. Θυμάστε που είπαμε ότι έχουμε λάβει σπόρο; Πρέπει να τόν καλλιεργήσουμε ζώντας σωστά, για να αποκτήσουμε καρπό, δηλαδή αρετές. «Ελάτε λοιπόν», λέει, «να εργαστούμε στον μυστικό αμπελώνα». Καρπούς μετανοίας ἐν τούτῳ ποιούμενοι, οὐκ ἐν βρώμασι καί πόμασι κοπιῶντες. Δηλαδή όχι η ενέργειά μας να δοθεί στις απολαύσεις, στο τι θα φάμε και τι θα πιούμε. Ἀλλά προσευχαῖς καί νηστείαις τάς ἀρετάς κατορθοῦντες. Κατορθώνοντας τις αρετές με προσευχή και νηστεία.

Τούτοις ἀρεσκόμενος ὁ Κύριος τοῦ ἔργου, επειδή ο Κύριος του έργου, ο Κύριος του αμπελώνα αρέσκεται σε αυτά, δηνάριον παρέχει. Είναι η Παραβολή που λέει ότι κάποιος είχε ένα αμπελώνα και πήγε να βρει εργάτες να εργαστούν εκεί και στο τέλος της ημέρας τούς πλήρωσε για τον κόπο τους. Μια ακόμη μεταφορική εικόνα που χρησιμοποίησε ο Χριστός για να δείξει τις ευλογίες που θα έχει κανείς όταν ζήσει έτσι.

Να κλείσουμε αυτό το πρώτο μέρος με ένα απόσπασμα από τον Μεγάλο Κανόνα. Είναι μια ακολουθία με πάνω από διακόσια τροπάρια, όλα τροπάρια μετανοίας. Αυτός ψάλλεται την πέμπτη εβδομάδα της Σαρακοστής. Κανονικά Πέμπτη πρωί της βδομάδας αυτής, αλλά επειδή το πρωί εργάζονται οι άνθρωποι, γίνεται Τετάρτη βράδυ.

Δεν θα αναφερθούμε τώρα στα τροπάρια, αλλά στο τέλος κλείνει η ακολουθία αυτή με ένα απόσπασμα από τον Προφήτη Ησαΐα, το οποίο έκανε περισσότερη αίσθηση όταν γινόταν πρωί. Δηλαδή, νύχτα πήγαιναν οι άνθρωποι, από νωρίς στον Όρθρο που ήταν σκοτάδι, και προς το ξημέρωμα τελείωνε η ακολουθία του Μεγάλου Κανόνα και ερχόταν η ώρα της προφητείας. Και καθώς συνέπιπτε με την ανατολή του ήλιου, ακούγεται συγκλονιστική η προφητεία που είναι η φωνή του Θεού και εξαγγέλλει τα μεγαλεία που ο Υιός Του θα πραγματοποιήσει.

Ἔδωκά σε εἰς διαθήκην γένους, εἰς φῶς ἐθνῶν. Μιλάει στον Μεσσία: Σού έδωσα να είσαι φώς των εθνών, διαθήκη, υπόσχεση. Ἀνοῖξαι ὀφθαλμούς τυφλῶν, να ανοίξεις τα μάτια των πνευματικά τυφλών ανθρώπων.

Ἐξαγαγεῖν ἐκ δεσμῶν δεδεμένους καί ἐξ οἴκου φυλακῆς καθημένους ἐν σκότει. Να βγάλεις αυτούς που είναι καθηλωμένοι μες στα δεσμά τους, στο σκοτάδι της πνευματικής φυλακής τους. Θυμάστε ότι αλλού έχει πει την φράση, Ὁ λαός ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα. Ότι ο Χριστός έρχεται να ελευθερώσει τους ανθρώπους και να τούς βγάλει στο φως από το σκοτάδι.

Συνεχίζει η προφητεία: Τά ἀπ’ ἀρχῆς ἰδού ἥκασι· αυτά που από την αρχή είχαν εξαγγελθεί, να, τώρα είναι η ώρα να πραγματοποιηθούν. Καί καινά, ἅ ἐγώ ἀναγγέλλω· τα καινούργια που εγώ αναγγέλλω.

Εὐφράνθητι, ἔρημος καί αἱ κῶμαι αὐτῆς· … δότε δόξαν τῷ Θεῷ, τάς ἀρετάς αὐτοῦ ἐν ταῖς νήσοις ἀναγγελοῦσι. Κύριος ὁ Θεός τῶν δυνάμεων ἐξελεύσεται. Χαρήτε τα ερημωμένα μέρη, θα φανερωθεί η δόξα του Θεού, ο Κύριος των δυνάμεων θα εξέλθει.

Καί ἄξω τυφλούς ἐν ὁδῷ, ἧ οὐκ ἔγνωσαν: θα οδηγήσω τους τυφλούς σε δρόμο που δεν ήξεραν πριν. Και τρίβους, ἅς οὐκ ἤδεισαν, πατῆσαι ποιήσω αὐτούς: να περπατήσουν σε δρόμους που δεν γνώριζαν.

Ποιήσω αὐτοῖς τό σκότος εἰς φῶς: θα τούς μετατρέψω το σκοτάδι σε φως. Καί τά σκολιά εἰς εὐθεῖαν: τους δρόμους που είναι περίπλοκοι και δύσκολοι, θα τούς κάνω ίσιους.

Ταῦτα τά ῥήματα ποιήσω, καί οὐκ ἐγκαταλείψω αὐτούς. Αυτές τις υποσχέσεις θα πραγματοποιήσω και δεν θα τούς εγκαταλείψω.

Μάλιστα, όταν ο Χριστός για πρώτη φορά εμφανίστηκε στη Συναγωγή στην Καπερναούμ για να διδάξει, εκείνη τη μέρα παίρνει του προφήτη Ησαΐα την προφητεία, ξετυλίγει, και διαβάζει το απόσπασμα που λέει: Πνεῦμα Κυρίου ἐπ’ ἐμέ, οὖ ἕνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με. Μιλάει ο Μεσσίας εκεί και λέει: «Το Πνεύμα του Θεού, το Άγιο Πνεύμα, είναι πάνω μου και μέ έστειλε ο Πατέρας μου στον κόσμο να ευαγγελισθώ, να πω τα χαρούμενα νέα στους φτωχούς, να κηρύξω την απελευθέρωση των αιχμαλώτων, ότι θα αναβλέψουν οι τυφλοί, να στηρίξω τους πεσμένους κάτω, τους διαλυμένους» κτλ. Αναφέρει διάφορες κατηγορίες ανθρώπων, πως θα λυτρωθούν. Και αφού διάβασε ο Χριστός αυτό το απόσπασμα, κλείνει το βιβλίο και λέει: «Σήμερα η προφητεία αυτή αρχίζει να πραγματοποιείται»!

Πηγή: Από το βιβλίο ‘Για να με κερδίσει ο Θεός’, εκδόσεις Επιστροφή.

Ηλεκτρονική πηγή: https://anastasiosk.blogspot.com

Το άρθρο Από τα κείμενα Τριωδίου και Σαρακοστής.  εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Εν Χριστώ αδελφοί!

Βρισκόμαστε ήδη στις παραμονές των εορτών του Πάσχα και της Ανάστασης του Κυρίου. Η σημερινή Κυριακή ολοκληρώνει τη δεύτερη περίοδο του Τριωδίου. Μια περίοδο που μας εισάγει, μας θυμίζει και μας προτρέπει προς τις αρετές,» την ταπείνωση, τη μετάνοια, την αγάπη, τη συγχώρηση και σε όλα όσα οι Πατέρες μας είπαν πολύ σοφά στα κηρύγματα τους τις προηγούμενες Κυριακές. Μια περίοδος που μας εισάγει στο νόημα της παρουσίας μας στην Εκκλησία. Σήμερα, ακούσαμε στην Ευαγγελική περικοπή για τον Κύριο μας τον Ιησού Χριστό να βαδίζει πριν από όλους το δρόμο προς τα Ιεροσόλυμα. Πολύς κόσμος τον ακολουθούσε και τον θαύμαζε, αλλά, και φοβούνταν. Και τότε ο Χριστός φώναξε τους 12 μαθητές του και προλέγει το τι θα συμβεί όταν φτάσουν στα Ιεροσόλυμα.

Πολλοί ήταν αυτοί αγαπητοί μου που ακολουθούσαν το Χριστό σ” αυτή την πορεία του προς το πάθος. Όλοι μαζί έτρεχαν πίσω του, άλλοι βλέποντας στο πρόσωπο του το Μεσσία, άλλοι βλέποντας τον μέλλοντα βασιλιά ο οποίος θα απελευθερώσει το έθνος τους από τον κατακτητή και άλλοι, χωρίς να ξέρουν τι γίνεται, ακολουθούσαν το πλήθος ή περίμεναν ίσως να δουν κάποιο θαύμα σαν και αυτά που είχαν ακούσει ότι κάνει ο Ιησούς Χριστός.

Από τότε όμως μέχρι και τις μέρες μας χιλιάδες άνθρωποι παίρνουν καθημερινά το δρόμο προς τα Ιεροσόλυμα. Άλλοι από πίστη, να προσκυνήσουν τα Άγια χώματα που περπάτησε ο Κύριος μας, προσμένοντας τη Δευτέρα παρουσία και την ένδοξη βασιλεία Του. Άλλοι για να τους βοηθήσει ο Θεός να ξεπεράσουν τα επίγεια προβλήματα τους και να επιτύχουν το στόχο τους, μα, και πολλοί άνθρωποι πάνε από απλή περιέργεια. Βέβαια οι καιροί μπορεί να αλλάζουν. Οι άνθρωποι, τα πιστεύω τους και οι αδυναμίες τους είναι πάντα ίδια.

Έτσι, μια τέτοια περιέργεια είχε και η Οσία Μαρία η Αιγύπτια που γιορτάζουμε σήμερα. Μετά από 17 χρόνια ασωτίας, πήρε, μαζί με άλλους προσκυνητές, το δρόμο προς τα Ιεροσόλυμα. Όταν όμως θέλησε να μπει στο ναό της Αναστάσεως, ενώ όλοι οι άλλοι έμπαιναν στο Ναό, αυτή ένοιωσε μια δύναμη να την εμποδίζει να εισέλθει. Το επεχείρησε και δεύτερη, και Τρίτη φορά.

Μάταια.

Εκεί, συναισθάνθηκε την συνέπεια των αμαρτιών της, και για τα αμαρτήματα αυτά άρχισε να κλαίει και να θρηνεί. Με πληγωμένη καρδιά, αποφασίζει ν” αλλάξει τρόπο ζωής και να εξιλεώσει το Θεό με τη μετάνοια. Έδωσε υπόσχεση λοιπόν στην Παναγιά ότι εάν την αφήσει να μπει κα να δει τον Σταυρό του Κυρίου, θα εγκαταλείψει τον κόσμο της αμαρτίας. Και, αφού προσπάθησε ξανά, αυτή τη φορά μπόρεσε να μπει χωρίς καμιά δυσκολία. Τότε προσκύνησε το Τίμιο ξύλο και χωρίς να λησμονήσει την υπόσχεση που έδωσε, αναχώρησε την ίδια μέρα από τα Ιεροσόλυμα. Πέρασε τον Ιορδάνη και μπήκε στα ενδότερα μέρη της ερήμου, όπου έζησε για 47 χρόνια μια ζωή άσκησης και νηστείας, χωρίς να δει άνθρωπο, αλλά, με την Παναγιά και τον Γιό της τον Ιησού Χριστό κοντά της, στον οποίο προσευχόταν με δάκρυα μετανοίας.

Με δάκρυα μετανοίας αδελφοί πέρασε τον Ιορδάνη. Με αυτή τη μετάνοια την οποία κήρυττε στον ποταμό αυτό ο Πρόδρομος. Μέσα απ’ αυτό τον ποταμό που βάπτιζε όσους μετανοούσαν και συγχωρούνταν όλες τους οι αμαρτίες πέρασε για να συγχωρεθούν και οι δικές της αμαρτίες. Η μετάνοια είναι το κλειδί της εισόδου μας στη βασιλείας των ουρανών. Γιατί, όπως μας λέει και ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, η αρχή της διδασκαλίας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού ήταν η μετάνοια, «…από τότε ήρξατο ο Ιησούς κηρύσσειν και λέγειν μετανοείτε ήγγικεν γαρ η βασιλεία των ουρανών».

Η μετάνοια είναι αυτή που όπως μας λέει ο Μεγάλος ασκητής ο Αντώνιος δε θέλει να κάνει ο διάβολος για να ξαναβρεθεί κοντά στο Θεό.

Στην ύπαρξη του Θεού, πιστεύει περισσότερο κι από μας. Νηστεία, νηστεύει πολύ περισσότερο κι από μας. Αγρυπνία, δε χρειάζεται να κοιμηθεί. Να μετανοήσει όμως, δε μπορεί. Δε θέλει. Όχι μόνο δε θέλει, αλλά με διάφορα τεχνάσματα προσπαθεί να κρατήσει και τον άνθρωπο μακριά της.

Κι όμως, δεν τα καταφέρνει πάντα. Εκτός από τη θέληση του, είναι και η θέληση του ανθρώπου, και πάνω απ” όλα η θέληση του Θεού. Είναι αυτό το αόρατο χέρι που πήρε την Οσία Μαρία από την Αίγυπτο και την πήγε στα Ιεροσόλυμα για να δει την αλήθεια και να μετανοήσει. Είναι αυτό το αόρατο χέρι που μας χτυπά την πόρτα όλων μας και περιμένει να του ανοίξουμε.

Αδελφοί,

Ας μην αφήσουμε την πόρτα αυτή κλειστή. Ας την ανοίξουμε με το κλειδί της μετανοίας, της πραγματικής μετανοίας και της συγχώρεσης. Ας κοιταχτούμε στον καθρέπτη της ψυχής μας και με δάκρυα να διαβούμε το κατώφλι της εκκλησίας να εναποθέσουμε ότι μας βαραίνει στο πετραχήλι του εξομολόγου. Ξέρετε πολύ καλύτερα από μένα ότι είμαστε τυχεροί που έχουμε κοντά μας πολλούς πνευματικούς πατέρες να μας καθοδηγούν σε κάθε τι που μας προβληματίζει. Αυτοί μπορούν να διώξουν από μέσα μας κάθε βαρίδιο και να μας οδηγήσουν στην Ανάσταση. Ας είναι η μετάνοια της Οσίας Μαρίας ό οδηγός της δικής μας μετάνοιας όχι μόνο τις ημέρες των εορτών αλλά και όλες της μέρες της ζωής μας. Αμήν.

ΠΗΓΗ: https://www.nif.gr

Το άρθρο Κυριακή Ε’ Νηστειών, οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Το άρθρο Βιώνοντας τήν λειτουργική ἡμέρα τῆς Τεσσαρακοστῆς στό Ἅγιον Ὅρος. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος. Ποιός εἶναι αὐτός; Εἶναι ὁ ἄνθρωπος πού ἐβίωσε καί ἔγραψε τήν Κλίμακα τοῦ Παραδείσου, πού ἐβίωσε τήν ἀνάβασι τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τήν κόλασι μέχρι τόν Οὐρανό, μέχρι τόν Παράδεισο. Αὐτός ἐβίωσε τήν κλίμακα ἀπό τήν γῆ μέχρι τόν Οὐρανό, τήν κλίμακα πού ἐκτείνεται ἀπό τόν πυθμένα τῆς κολάσεως τοῦ ἀνθρώπου μέχρι τήν κορυφή τοῦ παραδείσου.

Ἐβίωσε καί ἔγραψε. Ἄνθρωπος πολύ μορφωμένος, πολύ σπουδαγμένος. Ἄνθρωπος πού ὡδήγησε τήν ψυχή του εἰς τάς ὁδούς τοῦ Χριστοῦ, πού τήν ὡδήγησε ὁλόκληρη ἀπό τήν κόλασι στόν παράδεισο, ἀπό τόν διάβολο στόν Θεό, ἀπό τήν ἁμαρτία στήν ἀναμαρτησία, καί πού θεόσοφα μᾶς περιέγραψε ὅλη αὐτή τήν πορεία, τί δηλαδή βιώνει ὁ ἄνθρωπος πολεμώντας μέ τόν κάθε διάβολο πού βρίσκεται πίσω ἀπό τήν ἁμαρτία. Μέ τήν ἁμαρτία μᾶς πολεμάει ὁ διάβολος, καί μένα καί σένα, ἀδελφέ μου καί ἀδελφή μου. Σέ πολεμάει μέ κάθε ἁμαρτία.

Μήν ἀπατᾶσαι, μή νομίζῃς πώς κάποια μικρή καί ἀσθενής δύναμις σοῦ ἐπιτίθεται. Ὄχι! Αὐτός σοῦ ἐπιτίθεται! Ἀκόμη κι’ ἄν εἶναι ἕνας ρυπαρός λογισμός, μόνο λογισμός, γνώριζε ὅτι αὐτός ὁρμᾶ κατεπάνω σου. Λογισμός ὑπερηφανείας, κακῆς ἐπιθυμίας, φιλαργυρίας,… ἕνα ἀναρίθμητο πλῆθος λογισμῶν ἔρχεται κατεπάνω σου ἀπό ὅλες τίς πλευρές. Καί σύ, τί εἶσαι ἐσύ; Ὤ, Κλίμακα τοῦ Παραδείσου! Πῶς, πάτερ Ἰωάννη, μπόρεσες νά στήσῃς αὐτή τήν κλίμακα τοῦ Παραδείσου ἀνάμεσα στήν γῆ καί στόν Οὐρανό;

Δέν τήν ἔσχισαν οἱ δαίμονες, δέν τήν ἔκοψαν, δέν τήν ἔσπασαν; Ὄχι!… Ἡ νηστεία του ἦταν μιά φλόγα, μιά φωτιά, μιά πυρκαϊά. Ποιός διάβολος θά τήν ἄντεχε; Ὅλοι ἔφυγαν πανικοβλημένοι, ὅλοι οἱ δαίμονες ἔφυγαν κινηγημένοι ἀπό τήν ἔνδοξη καί θεία του προσευχή, ὅλοι οἱ δαίμονες ἔφυγαν τρομοκρατημένοι ἀπό τήν νηστεία του, ὅλοι οἱ δαίμονες ἐξαφανίσθηκαν ἀπό τήν πύρινη, τήν φλογερή, προσευχή του. Ἡ Κλίμακα τοῦ Παραδείσου! Τί εἶναι αὐτή; Εἶναι οἱ ἅγιες ἀρετές, οἱ ἅγιες εὐαγγελικές ἀρετές: ἡ ταπείνωσις, ἡ πίστις, ἡ νηστεία, ἡ πραότης, ἡ ὑπομονή, ἡ ἀγαθότης, ἡ καλωσύνη, ἡ εὐσπλαχνία, ἡ φιλαλήθεια, ἡ ἀγάπη στόν Χριστό, ἡ ὁμολογία τοῦ Χριστοῦ, τά παθήματα χάριν τοῦ Χριστοῦ.

Αὐτές καί ἄλλες πολλές ἅγιες καινοδιαθηκικές ἀρετές. Κάθε ἐντολή τοῦ Χριστοῦ, ἀδελφοί μου· αὐτό εἶναι ἀρετή. Τήν τηρεῖς; Τήν ἐφαρμόζεις; Π.χ. τήν ἐντολή του περί νηστείας τήν τηρεῖς, τήν ἐφαρμόζεις; Ἡ νηστεία εἶναι ἁγία ἀρετή, εἶναι σκαλοπάτι τῆς κλίμακος ἀπό τήν γῆ στόν Οὐρανό. Ἡ νηστεία, ἡ εὐλογημένη νηστεία, ὅπως καί ὅλη ἡ κλίμακα ἀπό τήν γῆ στόν Οὐρανό.

Κάθε ἀρετή εἶναι ἕνας μικρός παράδεισος. Κάθε ἀρετή τρέφει τήν ψυχή σου, τήν κάνει μακαρία, κατεβάζει στήν ψυχή σου θεία, οὐράνια ἀνάπαυσι. Κάθε ἀρετή εἶναι ἕνα χρυσό καί διαμαντένιο σκαλοπάτι στήν κλίμακα τῆς σωτηρίας σου, στήν κλίμακα πού ἑνώνει τήν γῆ μέ τόν Οὐρανό, πού ἐκτείνεται ἀπό τήν δική σου κόλασι μέχρι τόν δικό σου παράδεισο. Γι’ αὐτό καμμία ἀπό αὐτές δέν εἶναι ποτέ μόνη της.

Ἡ πίστις στόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό δέν εἶναι ποτέ μόνη της. Ἐκδηλώνεται μέ τήν προσευχή, μέ τήν νηστεία, μέ τήν ἐλεημοσύνη, μέ τήν ταπείνωσι, μέ τά παθήματα χάριν τοῦ πλησίον. Ὅχι μόνο ἐκδηλώνεται ἀλλά καί ζῆ κάθε ἀρετή, ἐπειδή ὑπάρχει ἡ ἄλλη ἀρετή. Ἡ πίστις ζῆ μέ τήν προσευχή, ἡ προσευχή ζῆ μέ τήν νηστεία, ἡ νηστεία τρέφεται μέ τήν προσευχή, ἡ νηστεία τρέφεται μέ τήν ἀγάπη, ἡ ἀγάπη τρέφεται μέ τήν εὐσπλαχνία.

Ἔτσι κάθε ἀρετή ζῆ διά τῆς ἄλλης. Καί ὅταν μία ἀρετή κατοικήσῃ στήν ψυχή σου, ὅλες οἱ ἄλλες θά ἀκολουθήσουν, ὅλες σιγά-σιγά ἀπό αὐτήν θά προέλθουν καί θά ἀναπτυχθοῦν δι’ αὐτῆς καί μαζί μέ αὐτήν. Ναί, ἡ κλίμακα τοῦ Παραδείσου ἐξαρτᾶται ἀπό σένα. Πές ὅτι νηστεύω μέ φόβο Θεοῦ, μέ εὐλάβεια, μέ πένθος, μέ δάκρυα. Μετά ὅμως τά παρατάω. Νά, ἄρχισα νά κτίζω τήν κλίμακα καί ἐγώ ὁ ἴδιος τήν γκρέμισα, τήν ἔσπασα.

Ἐσύ πάλι, ἐσύ, νηστεύεις συχνά, ἐγκρατεύεσαι ἀπό κάθε σωματική τροφή. Ἀλλά νά, τόν καιρό τῆς νηστείας ἀφήνεις νά κατοικήσῃ στήν ψυχή σου ἡ ἁμαρτία, νά σπείρωνται στήν ψυχή σου διάφοροι ἀκάθαρτοι λογισμοί, ἐπιθυμίες. Σέ σένα ἀνήκει νά τούς διώχνῃς ἀμέσως μακρυά σου μέ τήν προσευχή, τό πένθος, τήν ἀνάγνωσι ἤ μέ ὁποιαδήποτε ἄλλη ἄσκησι. Ἀλλά, ἄν ἐσύ, ἐνῶ νηστεύῃς σωματικῶς, τρέφῃς τήν ψυχή σου μέ κάποια ἁμαρτία ἤ μέ κάποιο κρυφό πάθος, νά! ἐσύ, ἐνῶ ἀρχίζῃς νά χτίζῃς ἕνα-ἕνα τά σκαλοπάτια τῆς νηστείας ἀπό τήν γῆ πρός τόν Οὐρανό, ἐσύ ὁ ἴδιος πάλι τά γκρεμίζεις, τά καταστρέφεις.

Ἡ νηστεία ἀπαιτεῖ εὐσπλαχνία, ταπείνωσι, πραότητα. Ὅλα αὐτά πᾶνε μαζί. Εἶναι σάν ἕνα συνεργεῖο οἰκοδόμων, τῶν ὁποίων ἀρχηγός εἶναι ἡ προσευχή. Αὐτή εἶναι ὁ ἀρχιμάστορας, ὁ ἀρχιτέκτονας, ὁ ἀρχιμηχανικός τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς, τῶν πνευματικῶν μας ἐφέσεων, τῆς κλίμακος πού θά στήσουμε μεταξύ γῆς καί Οὐρανοῦ.

Ἡ προσευχή κατέχει τήν πρώτη θέσι. Ὅταν ἡ προσευχή ἐγκατασταθῇ στήν καρδιά σου καί αὐτή φλέγεται ἀπό ἀδιάλειπτη δίψα γιά τόν Κύριο, ὅταν Αὐτόν συνέχεια βλέπει, Αὐτόν συνέχεια αἰσθάνεται, τότε μέ τήν προσευχή εἰσάγεις στήν ψυχή σου ὅλες τίς ἄλλες ἀρετές. Τότε ὁ μηχανικός (ἡ προσευχή) ἔχει ἄριστους τεχνίτες, κτίζει γρήγορα-γρήγορα θαυμάσιες κλίμακες ἀπό τήν γῆ μέχρι τόν Οὐρανό, τίς κλίμακες τῶν σταδιακῶν σου ἀναβάσεων πρός τόν Θεό, πρός τήν τελειότητά Του. Ὅταν ἔχῃς δύναμι, δυνατή προσευχή, τότε καμμία νηστεία δέν θά σοῦ εἶναι δύσκολη, τότε καμμία ἀγάπη δέν θά σοῦ εἶναι ἀδύνατη.

Ἁγία εὐαγγελική ἀγάπη! Ἡ προσευχή ἁγιάζει τά πάντα μέσα σου, τήν κάθε ἄσκησί σου, τόν κάθε λογισμό σου, τήν κάθε αἴσθησί σου, τήν κάθε διάθεσί σου. Προσευχή! Δύναμις θεϊκή, τήν ὁποία μᾶς ἔδωσε ὁ Κύριος γιά νά ἁγιάζουμε ὁ,τιδήποτε ἐναγές μέσα μας, στήν ψυχή μας. Ἡ προσευχή σέ ἑνώνει μέ τόν Πανεύσπλαχνο Κύριο, καί Αὐτός ἐκχέει μέσα στήν καρδιά σου τήν συμπάθεια γιά κάθε ἄνθρωπο, γιά τόν ἁμαρτωλό, γιά τόν ἀδελφό πού εἶναι ἀδύναμος ὅπως καί σύ, πού πέφτει ὅπως καί σύ, ἀλλά καί πού μπορεῖ νά σηκωθῇ ὅπως καί σύ· πού τοῦ χρειάζεται ὅμως ἡ δική σου βοήθεια, ἡ ἀδελφική σου βοήθεια, ἡ προσευχητική σου βοήθεια, ἡ ἐκκλησιαστική σου βοήθεια.

Τότε, ὅταν δώσῃς βοήθεια, χωρίς ἀμφιβολία θά κτίσῃς τήν δική σου κλίμακα, τήν κλίμακα πού ὁδηγεῖ ἀπό τήν κόλασί σου στόν παράδεισό σου· τότε, μέ βεβαιότητα στήν καρδιά θά ἀνεβαίνῃς ἀπό σκαλοπάτι σέ σκαλοπάτι, ἀπό ἀρετή σέ ἀρετή, καί θά φθάσῃς ἔτσι στήν κορυφή τῆς κλίμακος, στόν Οὐρανό, θά ἀποβιβασθῇς στόν Οὐρανό, θά ἀποβιβασθῇς στόν οὐράνιο Παράδεισο.

Ὅλα τά ἔχουμε, καί σύ καί ἐγώ: ἐννέα Μακαρισμοί, ἐννέα ἅγιες εὐαγγελικές ἀρετές. Αὐτό εἶναι τό εὐαγγέλιο τῆς νηστείας, τό εὐαγγέλιο τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος. Ἀρετές, ἀδελφοί, μεγάλες ἀρετές. Τίς δύσκολες ἀσκήσεις τῆς νηστείας, τῆς προσευχῆς, τῆς ταπεινώσεως, ὁ Κύριος τίς παρουσίασε ὡς Μακαρισμούς. Μακάριοι οἱ πτωχοί τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν (Ματθ. ε΄ 3)…

Ἡ ταπείνωσις! Αὐτή εἶναι ἡ ἀρχή τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, αὐτή εἶναι ἡ ἀρχή τῆς πίστεώς μας, αὐτή εἶναι ἡ ἀρχή τῆς ἀρετῆς μας, αὐτή εἶναι ἡ ἀρχή τῆς ἀναβάσεώς μας πρός τόν Οὐρανό, αὐτή εἶναι τό θεμέλιο τῆς κλίμακός μας. Κύριε, ἐγώ εἶμαι ἕνα τίποτα, Ἐσύ εἶσαι τό πᾶν! Ἐγώ τίποτα, Ἐσύ τό πᾶν! Ὁ νοῦς μου εἶναι τίποτα μπροστά στόν δικό Σου Νοῦ, τό πνεῦμα μου εἶναι τίποτα μπροστά στό Πνεῦμα Σου, ἡ καρδιά μου, ἡ γνῶσις μου… ὤ! τίποτα, τίποτα, μπροστά στήν γνῶσι Σου Κύριε! Ἐγώ, ἐγώ, μηδέν, μηδέν… καί πίσω ἀπό αὐτό ἀναρίθμητα ἄλλα μηδενικά. Αὐτό εἶμαι ἐγώ μπροστά Σου, Κύριε. Ἡ ταπείνωσις!

Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη ἁγία ἀρετή, ἡ πρώτη χριστιανική ἀρετή. Ὅλα ἀρχίζουν ἀπό αὐτήν… Ἀλλά οἱ Χριστιανοί αὐτοῦ τοῦ κόσμου, πού οἰκοδομοῦμε τήν κλίμακα τῆς σωτηρίας μας, πάντοτε κινδυνεύουμε ἀπό τίς ἀκάθαρτες δυνάμεις. Ποιές εἶναι αὐτές; Οἱ ἁμαρτίες, οἱ ἁμαρτίες μας, τά πάθη μας. Καί πίσω ἀπό αὐτές ὁ διάβολος, … Ὅπως οἱ ἅγιες ἀρετές οἰκοδομοῦν τήν οὐράνια κλίμακα μεταξύ Οὐρανοῦ καί γῆς, ἔτσι καί οἱ ἁμαρτίες μας φτιάχνουν μία σκάλα γιά τήν κόλασι. Κάθε ἁμαρτία.

Ἄν ὑπάρχουν ἁμαρτίες στήν ψυχή σου, πρόσεχε! Ἄν κρατᾶς μῖσος στήν ψυχή σου μιά, δυό, τρεῖς, πενήντα μέρες, πρόσεξε νά δῇς σέ τί κόλασι ἔχει μεταβληθῆ ἡ ψυχή σου. Τό ἴδιο κι ἄν κρατᾶς θυμό, φιλαργυρία, αἰσχρή ἐπιθυμία… Καί σύ, τί κάνεις; Πραγματικά, μόνος σου φτιάχνεις μιά σκάλα γιά τήν κόλασι. Ἀλλά ὁ Ἀγαθός Κύριος μᾶς δίνει θαυμαστό παράδειγμα.

Νά, στό μέσον τῆς νηστείας, προβάλλει τόν μεγαλώνυμο, τόν θαυμάσιο, τόν ἅγιο Ἰωάννη τῆς Κλίμακος. Ὅλος λάμπει ἀπό τίς ἅγιες εὐαγγελικές ἀρετές. Τόν βλέπουμε πῶς ἀνεβαίνει γρήγορα καί σοφά τήν κλίμακα τοῦ Παραδείσου, τήν ὁποία ἔστησε ἀνάμεσα στήν γῆ καί στόν Οὐρανό. Ὡς διδάσκαλος, ὡς ἅγιος ὁδηγός, μᾶς δίνει τήν Κλίμακά του σέ μᾶς τούς Χριστιανούς ὡς πρότυπο γιά νά ἀνεβοῦμε ἀπό τήν κόλασι στόν Παράδεισο, ἀπό τόν διάβολο στόν Θεό, ἀπό τήν γῆ στόν Οὐρανό…

Εὔχομαι ὁ ἐλεήμων καί μέγας ἅγιος πατήρ ἡμῶν Ἰωάννης τῆς Κλίμακος… νά μᾶς χειραγωγῇ στούς ἀγῶνες μας ἐναντίον ὅλων τῶν ἁμαρτιῶν μας μέ στόχο τίς ἅγιες ἀρετές· νά οἰκοδομήσουμε καί ἐμεῖς μέ τήν βοήθειά του τήν δική μας κλίμακα καί ἀκολουθώντας τον νά φθάσωμε στήν Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, στόν Παράδεισο, ὅπου ὑπάρχουν ὅλες οἱ οὐράνιες ἀναπαύσεις, ὅλες οἱ αἰώνιες χαρές, ὅπου μαζί του ἐκεῖ θά δοξάζουμε τόν Βασιλέα ὅλων ἐκείνων τῶν ἀγαθῶν, τόν Αἰώνιο Βασιλέα τῆς Οὐρανίου Βασιλείας, τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ᾯ ἡ δόξα καί ἡ τιμή νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΠΗΓΗ: https://www.imaik.gr

Το άρθρο ΟΜΙΛΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ Δ΄ ΚΥΡΙΑΚΗΝ ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ, Ἅγ. Ἰουστίνου Πόποβιτς εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

«Προσκυνήσεως ἡμέρα τοῦ τιμίου Σταυροῦ, δεῦτε πρὸς τοῦτον πάντες»

Θυμούμαι πριν μερικά χρόνια, που, τέτοιες μέρες, στο πατρικό μου σπίτι ήρθε ένας καλοντυμένος κύριος κι άρχισε να λέει διάφορα για τον «καλό Χριστούλη», που κήρυξε την αγάπη, την ειρήνη, τη συναδέλφωση των λαών. Μάλιστα, προσπαθούσε να αποδείξει πως δεν ήτανε Θεός. Στο τέλος, ένας  θείος μου, που άκουγε όλη την ώρα, δεν άντεξε. Σηκώνεται και του λέει: «άκου να δεις, εμείς το Χριστό τον έχομε Θεό μας. Κάθε Μεγάλη Παρασκευή τον κηδεύομε και τον κλαίμε σα δικό μας νεκρό, αλλά περιμένομε ανυπόμονοι την Ανάστασή Του» ! Τότε, ο απρόσμενος επισκέπτης έφυγε λυπημένος, για να συνεχίσει το κήρυγμά του αλλού!          Στεκόμαστε με έκπληξη και σεβασμό μπροστά στο μέγα μυστήριο, που, αμέτρητοι Μάρτυρες  βίωσαν με πολλούς τρόπους. Ο Σταυρός αποτελεί «καύχημα» της Εκκλησίας, δόξα και τιμή Αποστόλων, Μαρτύρων, Οσίων, Ομολογητών. Δέθηκε με αμέτρητες στιγμές της ζωής των χριστιανών κι έγινε το πιο χαρακτηριστικό σύμβολο, το σημείο της ταυτότητάς τους. Στήριγμα, όπλον κατά του Διαβόλου, θύρα του Παραδείσου, όραμα της Βασιλείας του Θεού. Απερίγραπτα τα συναισθήματα, αμέτρητα τα θαύματα που επιτελούνται με τη δύναμή του στη ζωή μας. «Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καί ἀράτω τόν σταυρόν αὐτοῦ καί ἀκολουθήτω μοι», λέει ο Κύριος (Μάρκ. η΄ 34). Σεβόμενος απολύτως την ελευθερία μας, ζητάει να τον ακολουθήσομε. Εδώ, λοιπόν, πρέπει να στρέψομε το ενδιαφέρον μας. Να εντοπίσουμε, δηλαδή, τους «σταυρούς» που εννοεί ο Χριστός: είτε είναι ο παλιός μας, αμαρτωλός  εαυτός, με τις αδυναμίες, τους λογισμούς, τα πάθη, τη  φιλαυτία, που πρέπει να θεραπεύσουμε, είτε έρχονται ως πειρασμοί, ασθένειες, αδικίες, θλίψεις, που οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε με υπομονή. Και, δυστυχώς, στις μέρες μας, όλο και πληθαίνουν τα προβλήματα που λυγίζουν τους ώμους των ανθρώπων. Μυστήριο μεγάλο ο Σταυρός. Βιώνεται, δεν περιγράφεται. Δίνει νόημα στις ανθρώπινες σχέσεις, στη ζωή. Φωτίζει τα αδιέξοδα και τις κακοτοπιές της. Γι’ αυτό και διαπράττουν μεγάλο ανοσιούργημα εκείνοι που θέλουν να τον αποκαθηλώσουν, όπως και τις άγιες εικόνες. Οι συνεπείς χριστιανοί, ας μιμηθούν  τον όσιο Ποιμένα, που ο αβάς Ισαάκ είδε να βυθίζει το βλέμμα του πέρα μακριά στον ορίζοντα, να απολησμονιέται για πολλή ώρα, κι ύστερα, να τρέχουν ασταμάτητα τα δάκρυά του. Όταν συνήλθε και τον ρώτησε γιατί έκλαιγε, εκείνος του απάντησε: «Ο λογισμός μου ήταν εκεί που η Θεοτόκος Μαρία έστεκε κι έκλαιε δίπλα στο Σταυρό του Σωτήρα. Κι εγώ ήθελα έτσι να κλαίω πάντα»! Εκεί, λοιπόν, βρίσκεται η αιτία της τιμής που απονέμεται στο Σταυρό στην εκκλησιαστική Λατρεία: στο φρικτό κι αγιασμένο Γολγοθά, όπου το αίμα του Κυρίου έβρεξε το Τίμιο Ξύλο και πότισε τη γη. Για να βλαστήσει, όμως, από τον Τάφο η Ζωή. Ευλογημένοι όσοι ανακαλύψουν το μεγάλο «μυστικό», ώστε να νοηματοδοτηθεί  η ζωή τους. Στη μέση, περίπου, της Μεγάλης Σαρακοστής, η ύψωση και προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού έρχεται να  μας τονώσει στον αγώνα μας. Να γλυκάνει τη ζωή μας. Ας τη δούμε σαν μια εξαιρετική ευκαιρία να αντλήσουμε  καινούργια δύναμη. Για έναν έκτακτο πνευματικό ανεφοδιασμό.

Νίκος Σιγανός, θεολόγος

ΠΗΓΗ: https://www.evaggelistria.gr

Το άρθρο ΣΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

«Τέκνον, ἀφέωνται σοί αἱ ἁμαρτίαι σου»

κούσαμε σήμερα, αγαπητοί μου, το Ευαγγελικό ανάγνωσμα που μας ανέγνωσε η αγία μας Εκκλησία, Β΄ Κυριακή των Νηστειών, ημέρα που πανηγυρίζουμε τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του Παλαμά. Και μας το διάβασε για να μας οδηγήσει στην μετάνοια αφού ο Χριστός πρώτα θεράπευσε τη ψυχή του παραλύτου της περικοπής μας και έπειτα το σώμα του. Πως όμως συνέβη τούτο; Τέσσερις σπλαγχνικοί άνθρωποι είδαν τον παράλυτο και αποφάσισαν ότι δεν έπρεπε να τον αφήσουν αβοήθητο. Πίστευαν ότι ο Χριστός μπορούσε να τον θεραπεύσει.

Πολλοί έβλεπαν τον παράλυτο. Τον έβλεπαν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, τον έβλεπε κι όλος ο Ιουδαϊκός λαός. Τι έκαναν όμως; Τίποτα. Οι τέσσερις αυτοί άνθρωποι, άγνωστοι μεν σε μας, γνωστοί όμως στο Θεό, ήθελαν να μεταφέρουν τον παράλυτο στο Χριστό. Δεν περίμεναν να πάει ο Χριστός στο παράλυτο. Πως όμως; Σκέφτηκαν διάφορους τρόπους. Η αγάπη, αδελφοί μου, είναι εφευρετική. Έτσι βρήκαν τον τρόπο μεταφοράς του παραλύτου. Τον έβαλαν πάνω σε ένα φορείο και τον πήγαν στο σπίτι όπου δίδασκε κείνο τον καιρό ο Χριστός. Τότε όμως βρήκαν μπροστά τους ένα πρόβλημα. Στο σπίτι υπήρχε πλήθος λαού που δεν άνοιγε δρόμο να περάσει το φορείο με τον παράλυτο. Όλοι κρατούσαν σφικτά τις θέσεις τους. Το θέαμα του δυστυχισμένου αυτού ανθρώπου κανέναν απ’ αυτούς δεν συγκινεί. Θα περιμέναμε οι Γραμματείς και Φαρισαίοι που διάβαζαν το Νόμο να φανούν και εφαρμοστές του.

Αλλά δεν τον εφάρμοζαν. Τότε, πως έβαλαν οι τέσσερις σπλαγχνικοί άνθρωποι τον παράλυτο στο σπίτι; Είπαμε ότι η αγάπη είναι εφευρετική. Και βρήκαν τον τρόπο. Ανέβηκαν στη σκεπή του σπιτιού, όπως γνωρίζουμε από το ευαγγελικό ανάγνωσμα, «ἀπεστέγασαν τήν στέγη»,  όπως μας λέει ο ευαγγελιστής Μάρκος, και κατέβασαν τον παράλυτο με σχοινί μπροστά στο Χριστό. Και ο Χριστός σταματώντας για λίγο την ομιλία του, βλέπει την πίστη των τεσσάρων αυτών ανθρώπων, των αχθοφόρων της αγάπης, και απευθύνεται προς τον παράλυτο λέγοντάς του: «τέκνον, ἀφέωνται σοί αἱ ἁμαρτίαι σου».  Παιδί μου, του λέει, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου. Η πίστη των τεσσάρων αυτών ανθρώπων τους έκαναν να αγαπήσουν τον άγνωστο άνθρωπο γι’ αυτούς και να τον σώσουν οδηγώντας τον στο Χριστό. Αλλά γιατί ο Χριστός να θεραπεύσει πρώτα την ψυχή του παραλύτου;

Γιατί, όπως μας λέει ο Απὀστολος Παύλος, όλες οι ασθένειες οφείλονται στην αμαρτία. Γι’ αυτό και ο Χριστός; συγχώρεσε πρώτα τις αμαρτίες του. Οι Γραμματείς και Φαρισαίοι όμως, που ήταν γεμάτοι υποκρισία, έλεγαν μέσα τους ότι ο Χριστός είναι βλάσφημος. Ποιος μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες; Μόνον ο Θεός. Πως τότε, έλεγαν μέσα τους, ο Χριστός λέει ότι μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες; Θεός είναι; Δεν καταλάβαιναν ότι μπροστά τους είχαν τον Υιό και Λόγο του Θεού. Αλλά ο Χριστός που διαβάζει και τις πιο κρυφές μας σκέψεις είπε: τι είναι πιο εύκολο σε μένα, να πω στον άνθρωπο αυτό σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου ή να του πω «σήκω, πάρε το κρεββάτι σου και πήγαινε υγιής στο σπίτι σου»;

Για να δείτε πως είμαι Αληθινός Θεός λέει στον παράλυτο: παιδί μου σήκω υγιής και πήγαινε σπίτι σου. Ναι, αδελφοί μου, εκείνο που έκανε το Χριστό να θεραπεύσει τον παράλυτο είναι τόσο η πίστη των τεσσάρων, όσο και η αγάπη τους. Εμείς πως διδασκόμαστε από το παράδειγμα των τεσσάρων αυτών ανθρώπων; Και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι δυστυχισμένοι. Υπάρχουν άνθρωποι εγκαταλελειμμένοι στα νοσοκομεία και σε άλλα ιδρύματα που χρειάζονται το λιγότερο ένα λόγο παρηγοριάς από μας. Γιατί ενδέχεται να υπάρχουν και άνθρωποι που δεν έχουν σταθερά πίστη και να λένε ότι όχι μόνο οι άνθρωποι αλλά κι ο Θεός τους εγκατέλειψε. Μπορεί εμείς να μην είμαστε ο Χριστός και να θαυματουργούμε. Μπορεί να είμαστε οι άγιοι Απόστολοι που να κάνουμε θαύματα με τη δύναμη του Χριστού. Μπορούμε όμως να πούμε στους συνανθρώπους ένα καλό λόγο για να μην νιώθουν μόνοι στη ζωή.

Υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που θέλουν να έρθουν εκκλησία αλλά δεν μπορούν γιατί δεν μπορούν να έρθουν μόνοι τους. Πρέπει κάποιος να τους μεταφέρει. Εμείς πηγαίνουμε στην αγορά, στο θέατρο, στο κινηματογράφο, στην πλατεία. Αλλά αυτοί δεν μπορούν γιατί χρειάζεται κάποιος να τους μεταφέρει. Και άλλοι πάλι χρειάζεται να τους τονώσουμε την πίστη. Γιατί εκτός από την παραλυσία του σώματος υπάρχει και η παραλυσία της ψυχής. Έτσι η αγάπη μας, αδελφοί, πρέπει να απλώνεται και να αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους.  Και επειδή μιλήσαμε για πίστη, και σήμερα εορτάζουμε την μνήμη του Αγίου Γρηγορίου, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, του Παλαμά, που ήταν άνθρωπος πίστεως, αγάπης, ταπεινοφροσύνης και κάθε αρετής μας διδάσκει την αγάπη. Δεν πρέπει η προσευχή μας και η αγάπη μας να είναι μόνον για τους δικούς μας. Γιατί ο Χριστός δεν ήρθε για λίγους ανθρώπους.

Δεν ήρθε για μια φυλή και ένα έθνος. Ήρθε για όλο τον κόσμο. Τώρα γίνεται μια άδικη επίθεση προς τους ανθρώπους της Λιβύης. Σκοτώνονται πάρα πολλοί αθώοι άνθρωποι. Τι κι αν δεν είναι Χριστιανοί; Η καρδιά μας ως χριστιανοί πρέπει να αγαπά κάθε άνθρωπο στη γη μας. Ακόμα και τους ειδωλολάτρες και τους μωαμεθανούς. Υπάρχουν άπιστοι που λένε ότι η πίστη του Χριστού χάθηκε. Λάθος! Όσο υπάρχουν άνθρωποι που έχουν την αρετή της αγάπης ως την μεγαλυτέρα στη ζωή τους η πίστη ζει και ο Χριστός είναι μέσα μας. Όταν εφαρμόζουμε το Ευαγγέλιο στη ζωή μας η πίστη του Χριστού είναι ζωντανή. Αδελφοί μου! Ο αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, Άγιος Γρηγόριος, εκτός του ότι πολέμησε τους αιρετικούς παπικούς, ζητά από το Θεό το φωτισμό Του.

«Κύριε, λέει, φώτισόν μου το σκότος». Αυτός που ήταν φωτισμένος και είχε αγωνισθεί σ’ όλη τη ζωή του μέσα στις σπηλιές και τις ερήμους της Βεροίας λάμποντας εν τέλει ως φως μέσα στην μεγαλούπολη Θεσσαλονίκη, ζητά το φωτισμό του Θεού. Εμείς ποιοι είμαστε αδελφοί, που πολλές φορές λέμε ότι δεν έχουμε αμαρτίες για να πάμε στον πνευματικό και να εξομολογηθούμε; Χρειαζόμαστε, αδελφοί μου, την Εξομολόγηση για να φωτίζουμε τη ψυχή μας και να καθαριζόμαστε ψυχικά. Εύχομαι να είμαστε, και εάν δεν είμαστε να γίνουμε όλοι μας πιστοί και ευλαβείς χριστιανοί, άνθρωποι αγάπης και ελπίδος στο Θεό, για να κερδίσουμε μαζί με τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά που εορτάζει σήμερα η εκκλησία μας και όλη τη χορεία των αγίων τη βασιλεία των ουρανών. Αμήν

ΠΗΓΗ: https://www.patirxristos.gr

Το άρθρο Κυριακή β΄ Νηστειών (Γρηγορίου Παλαμά) εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

1. Εισαγωγή – Τι είναι και πότε τελείται

ε) Όπως παρατηρεί ο αοίδιμος καθηγητής Ιωάννης Φουντούλης, Προηγιασμένη γίνεται και κατά την παραμονή του Ευαγγελισμού, οποιαδήποτε ημέρα της εβδομάδας εκτός Σαββάτου και Κυριακής και αν τύχει. (Τα νεώτερα Τυπικά της Μεγάλης Εκκλησίας – Κωνσταντίνου και Γ. Βιολάκη – αδικαιολόγητα δεν προβλέπουν την τέλεση Προηγιασμένης κατά την ημέρα αυτή, έστω και αν είναι Τετάρτη ή Παρασκευή).

Βέβαια κατά την εορτή του Ευαγγελισμού, που είναι ημέρα χαρμόσυνη όποια μέρα κι αν συμπέσει, τελείται ως γνωστόν η λειτουργία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Η διάταξη των Τυπικών περί τακτικής τελέσεως της Προηγιασμένης κατά τις Τετάρτες και Παρασκευές της Μ. Τεσσαρακοστής, δεν έχει την έννοια ότι κωλύει την εκτάκτως τέλεσή της και κατά τις υπόλοιπες μέρες. Ας σημειωθεί εδώ ότι κατά την τέλεσή της, οι ιερείς ενδύονται με χρώμα πορφυρούν (βαθύ ερυθρό-ιώδες), που είναι και το επίσημο χρώμα των αμφίων της Μ. Τεσσαρακοστής. Η διάταξή της προέρχεται από την Ιεροσολυμιτική μονή του Αγίου Σάββα, όπως φαίνεται τόσο στο Τυπικό της όσο και στο εν χρήσει Τριώδιο.

2. Γιατί τελείται και ποιος είναι ο συγγραφέας της

Σύμφωνα με το Τυπικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας δύο είναι κυρίως οι λόγοι για τους οποίους γίνεται η λειτουργία των Προηγιασμένων σ’ αυτήν την περίοδο.

Οι τρεις αυτοί ψαλμοί έχουν, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας, αναστάσιμο χαρακτήρα. Στην είσοδο μετά του Ευαγγελίου αμέσως μετά, οι πιστοί θεωρούν τον Σωτήρα να εισέρχεται στη Βασιλεία του και ν’ ανοίγει τις πύλες της στους μαθητές του. «Ο γαρ Βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων προσέρχεται».

Επίσης φαίνεται από την πολλαπλή επανάληψη της ψαλμωδίας του Αμήν (έτσι ας είναι, μακάρι), που κατά το βιβλίο της Αποκάλυψης του Ιωάννη δηλώνει τον ίδιο τον Κύριο (Αποκ. 3,14) και του Αλληλούια (αινείτε τον Κύριον), που θεωρείται ο ύμνος της αιωνιότητας. Είναι ιεροί ήχοι εμπνευσμένοι από τον ίδιο το Θεό.

Στο Χερουβικό ύμνο ψάλλουμε: «Οι τα χερουβίμ μυστικώς εικονίζοντες…πάσαν νυν βιοτικήν αποθώμεθα μέριμναν, ως τον Βασιλέα των όλων υποδεξόμενοι», δηλ. εμείς που ήδη βρισκόμαστε στον ουράνιο χώρο και συμβολίζουμε τους αγγέλους, καλούμαστε να διώξουμε τώρα κάθε βιοτική φροντίδα, για να υποδεχθούμε τον Βασιλέα των όλων.

Φαίνεται ακόμη από την προσφορά της αγίας Αναφοράς και την ψαλμωδία του επινίκιου τρισάγιου ύμνου «Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης σου…», που ψάλλεται κατά τη στιγμή εκείνη. Η ψυχή πλημμυρισμένη από ευγνωμοσύνη προς το Θεό για όλες Του τις ευεργεσίες προς τον άνθρωπο (του Σταυρού, του Τάφου, της Τριημέρου Αναστάσεως, της εις ουρανούς αναβάσεως, της εκ δεξιών καθέδρας, της Δευτέρας και ενδόξου Παρουσίας) του αναπέμπει την αγγελική δοξολογία. Σ’ αυτήν την «ευχή των ευχών» (Α. Σμέμαν) φαίνεται καθαρά η συνεχής ανύψωση και αναφορά της Εκκλησίας στον ουρανό, στο χώρο της δόξας και στη χαρά της Βασιλείας του Θεού.

Η Κυριακή προσευχή: «Πάτερ ημών». Η απαγγελία της ακριβώς πριν από την κοινωνία δείχνει ότι το καθημερινό μας ψωμί, ο επιούσιος άρτος είναι ο ευχαριστιακός άρτος, «ο άρτος ο ερχόμενος», ο άρτος της Βασιλείας δοσμένος σήμερα.

Τέλος, από τον ύμνο «Είδομεν το φως το αληθινόν, ελάβομεν Πνεύμα επουράνιον…», που είναι τροπάριο της Πεντηκοστής και ψάλλεται μετά τη θ. κοινωνία. Πρόκειται για το εσχατολογικό finale της λειτουργίας. Η Βασιλεία και τοΠνεύμα είναι πραγματικά μέσα μας και μας προσκαλούν μ’ όλες τους τις δυνάμεις στο αποστολικό μας έργο να γίνουμε αυτόπτες μάρτυρες των Μυστηρίων που βιώσαμε και των Αποκαλύψεων που δεχτήκαμε. Γι αυτό, όπως σημειώνει ο Σμέμαν η λειτουργία είναι «το μυστήριο της αρχής και του τέλους» (the sacrament of the beginning and the end), δηλαδή της ανακεφαλαιώσεως των πάντων εν Χριστώ (Εφεσ. 1,10), της εν αγίω Πνεύματι ενώσεως ολοκλήρου του σώματος της Εκκλησίας.

4. Ανάμνηση του μέλλοντος αιώνος

Ιστορικά οι ρίζες της Ευχαριστίας βρίσκονται στο Μυστικό Δείπνο αλλά και στις εμφανίσεις του Αναστημένου Χριστού στους μαθητές και τα γεύματα που είχε μαζί τους. Τόσο το Ευαγγέλιο όσο και οι επιστολές του Απ. Παύλου προβάλλουν την εντολή του Κυρίου κατά το Μυστικό Δείπνο, «τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν (Λουκ. 22, 19)», δηλαδή να επαναλαμβάνετε αυτήν την πράξη για να με θυμάστε.

Έτσι στη θεία λειτουργία η Εκκλησία ζει με απόλυτη βεβαιότητα την παρουσία Αναστημένου Χριστού, ως νικητή του διαβόλου και του Άδου και αρχηγού της καινούριας κτίσεως, όπου ο θάνατος δεν υπάρχει πια. Και εμείς κοινωνούμε το σταυρωθέν και αναστημένο Σώμα του και πάλιν ερχομένου Κυρίου. Γι αυτό πανηγυρίζουμε και γευόμαστε τη χαρά αυτής της νίκης.

Η προσευχή που κυριαρχούσε στην αρχαία εκκλησία κατά την Ευχαριστία ήταν «Μαράν αθά» (ο Κύριος έρχεται ή έρχου Κύριε –Α Κορ. 16,22), που σημαίνει ότι ο προσανατολισμός της θ. λειτουργίας ήταν από την αρχή προς το μέλλον, μια «ανάμνηση του μέλλοντος», δηλαδή της αιωνιότητας. Η λειτουργία ανοίγει της πόρτες της Ιστορίας προς τον μέλλοντα αιώνα. Έτσι εξηγείται και ότι η «κλάσις του άρτου» δηλαδή η θ. λειτουργία επραγματοποιείτο «εν αγαλλιάσει», σε ατμόσφαιρα χαράς και όχι εν κατανύξει, σε ατμόσφαιρα λύπης ή πένθους.

Τρανή μάλιστα απόδειξη του αναστάσιμου χαρακτήρα της Ευχαριστίας ήταν το γεγονός ότι γινόταν την Κυριακή, η οποία για μας τους Ορθοδόξους είναι «το Πάσχα το συνεχές και αιώνιο», κατά την ωραία διατύπωση του π. Ευαγγέλου Παχυγιαννάκη, δηλαδή την κατεξοχήν ημέρα της Αναστάσεως ή, αργότερα, τις ημέρες μνήμης των μαρτύρων, που θεωρούνταν και αυτές μέρες χαράς και ότι νωρίς – και μέχρι σήμερα – η Εκκλησία απαγόρευε την τέλεση της Ευχαριστίας σε ημέρες νηστείας και κατανύξεως.

Ο άνθρωπος, λοιπόν, βιώνει τα Έσχατα στη θεία Ευχαριστία. Γι αυτό βέβαια η θ. λειτουργία είναι «το βασιλικό μυστήριο, το μυστήριο των μυστηρίων, κέντρο και τέλος των εκκλησιαστικών μυστηρίων». Είναι, κατά τον Ιωάννη Φουντούλη, «το μυστήριο της Καινής Διαθήκης, το καινό Πάσχα που εορτάζει ο λαός του Θεού και δι’ αυτού μεταβαίνει εκ του θανάτου στη ζωή». Είναι συνεπώς «η φανέρωση της Εκκλησίας, ως του νέου αιώνα» κι επιπλέον αποτελεί το «ύψιστο κριτήριο και τη βάση της εκκλησιαστικής δομής» κατά τον π. Ιωάννη Μάγιεντορφ.

Γι’ αυτό εμείς οι Ορθόδοξοι λειτουργούμε και ζούμε στην Εκκλησία με τρόπους, που πολλές φορές σκανδαλίζουν τους ετεροδόξους. Έχει, παραδείγματος χάριν, η Εκκλησία μας και η Θεία Ευχαριστία μια ιδιαίτερη λαμπρότητα: πολύ φως, λαμπρά άμφια των κληρικών, μια ολόκληρη βιβλιοθήκη στο αναλόγιο, ωραία ψαλμωδία, ωραίες εικόνες, ωραία χρώματα. Κατά τη θ. λειτουργία η Εκκλησία λούζεται στο φως και ντύνεται με όλη τη λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια που διαθέτει. Θ. λειτουργία σε μισοφωτισμένες εκκλησίες για λόγους δήθεν κατανύξεως δε γίνεται.

Όλα αυτά αποβλέπουν σε έναν σκοπό: στο να απεικονίσουν την Βασιλεία τού Θεού σε μας και να μας κάνουν να την προσευχηθούμε και να συμμετάσχουμε από τώρα, μεταλαμβάνοντας του Κυριακού σώματος. Η μετάληψη, μας μεταβάλλει σε μέλη Χριστού, μετατρέποντας την ατομική μας επιβίωση σε κοινωνία ζωής αιωνίου, που είναι η Εκκλησία. Κάνουμε, λοιπόν, μεγάλο λάθος, όταν για διαφόρους λόγους (πολλές φορές κακώς νοούμενης ταπεινοφροσύνης και δήθεν απλότητας) αυτά τα πράγματα τα απλοποιούμε και στερούμε έτσι τη θ. λειτουργία από την λαμπρότητα που της προσέδωσε η Εκκλησία διαμέσου των αιώνων.

Βιώνοντας τη Θεία Ευχαριστία ως εικόνα της Βασιλείας του Θεού, ως Χριστοκεντρική σύναξη, δηλαδή ενότητας – εν ενί στόματι και μιά καρδία – όλων γύρω από το πρόσωπο τού Χριστού, αποκτά ο Ορθόδοξος πιστός ταυτόχρονα και μια ιδιαίτερη εκτίμηση, ευλάβεια και σεβασμό προς τους λειτουργούς της Εκκλησίας, τους ιερείς, προς αυτούς που με την ιεροσύνη τους εικονίζουν τα Έσχατα, και ιδιαίτερα προς τον Επίσκοπο, τον προεστώτα της Ευχαριστιακής συνάξεως στο πρόσωπο του οποίου είναι παρών ο «ώδε ημίν αοράτως συνών» Ιησούς Χριστός. Αυτή η παράδοση του λαού μας να αποδίδει ιδιαίτερη ευλάβεια στους λειτουργούς της Εκκλησίας, στον Επίσκοπο κατεξοχήν και κατ’ επέκταση στους Πρεσβυτέρους και Διακόνους είναι μέρος ουσιαστικό αυτού που λέμε «βίωση τού μυστηρίου της Εκκλησίας».

5. Η όρθια στάση προσευχής

Οι παρατηρήσεις αυτές για τον αναστάσιμο χαρακτήρα της θ. λειτουργίας, υπαγορεύονται και από ένα άλλο στοιχείο στη θ. λειτουργία, που σήμερα έχει ατονήσει και το οποίο είναι μέγιστης σημασίας: Είναι η όρθια στάση των προσευχόμενων πιστών και μάλιστα κατά ανατολάς, στάση προς δήλωση της ελευθερίας των τέκνων του Θεού και της αναστάσεως. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία η προσευχόμενη κοινότητα βλέπει πάντοτε προς την ανατολή του ηλίου, το σύμβολο του νοητού Ηλίου, του Ιησού Χριστού και της ενδόξου πάλιν Δευτέρας Παρουσίας Του.

Αυτό που παρατηρείται σήμερα να κάθονται οι πιστοί κατά τη θ. λειτουργία (βέβαια εκείνοι που δεν έχουν πρόβλημα υγείας), είναι εντελώς απαράδεκτο και αντικανονικό προς τον χαρακτήρα της. Διότι τόσον τα παραγγέλματα του ιερέως όσο και του διακόνου όταν λειτουργεί, σαφώς ομιλούν περί όρθιας στάσεως στα καίρια σημεία της, όπως οι είσοδοι, η ανάγνωση του ευαγγελίου, η Αγία Αναφορά, η θεία κοινωνία κλπ. Λέει πχ. ο διάκονος: «Σοφία Ορθοί…». «Στώμεν καλώς, στώμεν μετά φόβου, πρόσχωμεν την αγίαν αναφοράν εν ειρήνη προσφέρειν». Που σημαίνει, «Ας σταθούμε καλά, ας σταθούμε με φόβο, ας προσέξουμε να προσφέρουμε την αγία αναφορά με ειρήνη». Και στη συνέχεια: «Ορθοί. Μεταλαβόντες των θείων, αγίων, αχράντων, αθανάτων, επουρανίων και ζωοποιών, φρικτών του Χριστού Μυστηρίων, αξίως ευχαριστήσωμεν τω Κυρίω». Για το λόγο αυτό είναι αυτονόητο ότι η κλίση των γονάτων δηλαδή η γονυκλισία, όπως και η καθιστική στάση, δεν ταιριάζουν στη θεία λειτουργία. Έτσι λ.χ. οι μοναχοί δεν γονατίζουν ποτέ στη θ. λειτουργία. Κατεβαίνουν από τα στασίδια των και σκύβουν κατά τον καθαγιασμό, ποτέ όμως δεν γονατίζουν.

6. Η Ευχαριστία: το μυστήριο της νέας ανθρωπότητας

Όλα αυτά τα στοιχεία είναι αρκετά για να μας δώσουν να καταλάβουμε αφενός, ότι η θεία Ευχαριστία είναι το μυστήριο της νέας ανθρωπότητας, της βαπτισμένης και αναγεννημένης εν Χριστώ (the Eucharist is the sacrament of the new humanity par excellence – π. Ιωάννης Μάγιεντορφ). Γι αυτό και είναι αδιανόητο να πάμε στη λειτουργία αν δε φορούμε τα καλύτερά μας ρούχα. Επιπλέον δικαιολογούν την τάση της ευσέβειας των πρώτων χριστιανών – τηρώντας πιστά την εντολή του Ιησού, «ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα έχει ζωὴν αιώνιον, καγώ αναστήσω αυτόν εν τη εσχάτη ημέρα» (Ιωάν. 6:54) – να μεταλαμβάνουν όσο πιο συχνά τους ήταν δυνατόν. Η τήρηση και πιστή εφαρμογή της εντολής αυτής μας εισάγει στην ανάπτυξη του δεύτερου λόγου για τον οποίο γίνεται η Προηγιασμένη λειτουργία κατά τη Μ. Τεσσαρακοστή.

Σήμερα έχουμε τη συνήθεια να κοινωνούμε κατά αραιά χρονικά διαστήματα. Όπως αναφέρει και πάλι ο Ιωάννης Φουντούλης, στους πρώτους αιώνες της ζωής της ‘Εκκλησίας οι πιστοί κοινωνούσαν σε κάθε λειτουργία, και μόνον εκείνοι που είχαν υποπέσει σε διάφορα σοβαρά αμαρτήματα αποκλείονταν για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα από τη μετάληψη των αγίων Μυστηρίων. Κοινωνούσαν δηλαδή οι πιστοί απαραιτήτως κάθε Κυριακή και κάθε Σάββατο και ενδιαμέσως της εβδομάδας όσες φορές ετελείτο η θεία λειτουργία ή και εκτάκτως στις εορτές που τύχαινε να συμπέσουν μέσα στην εβδομάδα. Ο Μέγας Βασίλειος μαρτυρεί ότι στην εποχή του (στον 4ο αιώνα) οι χριστιανοί κοινωνούσαν τακτικά τέσσερις φορές την εβδομάδα, δηλαδή την Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή (επιστολή 93). Αν δεν μπορούσε να τελεσθεί στα μέσα της εβδομάδας θεία λειτουργία, τότε οι πιστοί φύλασσαν μερίδες από την θεία κοινωνία της Κυριακής και κοινωνούσαν μόνοι των στα σπίτια τους. Στα μοναστήρια και ιδιαίτερα στα ερημικά μέρη, όπου οι μοναχοί δεν είχαν την δυνατότητα να παρευρεθούν σε άλλες λειτουργίες εκτός της Κυριακής, έκαναν ό,τι και οι κοσμικοί. Κρατούσαν δηλαδή αγιασμένες μερίδες από την Κυριακή ή το Σάββατο και κοινωνούσαν κατ’ ιδίαν.

Οι μοναχοί όμως αποτελούσαν μικρές ή μεγάλες ομάδες και όλοι έπρεπε να προσέλθουν και να κοινωνήσουν κατά τις ιδιωτικές αυτές κοινωνίες. Έτσι άρχισε σιγά-σιγά να διαμορφώνεται μία μικρή ακολουθία. Όλοι μαζί προσεύχονταν πριν την κοινωνία και όλοι μαζί ευχαριστούσαν τον Θεό, που τους αξίωσε να κοινωνήσουν. Αν υπήρχε και ιερέας, αυτός τους προσέφερε την θεία κοινωνία. Αυτό γινόταν μετά την ακολουθία του εσπερινού ή της Θ’ ώρας (3 μμ.), γιατί οι μοναχοί έτρωγαν συνήθως μία φορά την ημέρα, μετά τον εσπερινό. Σιγά-σιγά θέλησαν να εντάξουν την κοινωνία τους αυτή στα πλαίσια μιας ακολουθίας, που να υπενθυμίζει την θεία λειτουργία. Κατά τον τρόπο αυτό διαμορφώθηκε η ακολουθία των Τυπικών (δηλαδή κατά τον τύπον της θείας λειτουργίας), προς το τέλος της οποίας κοινωνούσαν. Αυτή είναι η αρχική μορφή της Προηγιασμένης λειτουργίας.

7. Η Τεσσαρακοστή και η διαμόρφωση της Προηγιασμένης λειτουργίας

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η πιο ιερή περίοδος του λειτουργικού έτους. Αρχικά η θεία λειτουργία κατά την περίοδο αυτή ετελείτο μόνον κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές. Μάλιστα τα Σάββατα ετελείτο η λειτουργία του ιερού Χρυσοστόμου, ενώ η λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου έμενε ως η επίσημη λειτουργία της Εκκλησίας και ετελείτο τις Κυριακές, την Μεγάλη Πέμπτη και το Μέγα Σάββατο. Σύμφωνα με τον 49ο Κανόνα της εν Λαοδικεία Συνόδου (περί το 363) απαγορεύεται η τέλεση κανονικής θ. λειτουργίας κατά τις άλλες ημέρες της εβδομάδας της Σαρακοστής, γιατί αυτές ήταν ημέρες νηστείας και πένθους: «Ότι ου δει εν τη Τεσσαρακοστή άρτον προσφέρειν, ειμή εν Σάββασι και Κυριακαίς μόνον».

Κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά ολόκληρη η περίοδος της Μ. Τεσσαρακοστής είναι το σύμβολο του παρόντος αιώνος, γι αυτό και αποτελεί την κατεξοχήν περίοδο πνευματικού αγώνα και πένθους. Η Εκκλησία ως νύμφη, πενθεί και συμμετέχει στο εκούσιο υπέρ ημών πάθος του Νυμφίου της με αρχηγό την Υπεραγία Θεοτόκο. Έτσι π.χ. εκφράζεται στο τροπάριο, που επισφραγίζει την ακολουθία του Μεγάλου Αποδείπνου: «Σφαγήν σου την άδικον Χριστέ, η Παρθένος βλέπουσα, οδυρομένη εβόα σοι, τέκνον γλυκύτατον…».

8. Η Προηγιασμένη Λειτουργία

Ας δούμε τώρα πιο κοντά τη λειτουργία των Προηγιασμένων, όπως τελείται σήμερα στους ναούς μας. Κατά τη διάρκεια της Προσκομιδής του Σαββάτου ή της Κυριακής, ο ιερέας εκτός από την μία μερίδα του Αμνού-Χριστού, που προετοιμάζει από το πρόσφορο, εξάγει τόσες άλλες μερίδες Αμνών, όσες Προηγιασμένες πρόκειται να τελέσει εντός της εβδομάδας και τις τοποθετεί στον άγιο δίσκο. Κατά τον καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων (δηλαδή όταν εκφωνεί το «Τα σα εκ των σων σοι προσφέρομεν…» και διαβάζει την ευχή της επικλήσεως του Αγ. Πνεύματος), ευλογεί και υψώνει όλες τις μερίδες, οι οποίες και μεταβάλλονται σε Σώμα Χριστού.

Το άρθρο Η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Καθώς οι τελευταίες ακτίνες του ηλίου υποχώρησαν και το γλυκό φως των αναμένων κανδηλιών αγκαλιάζει τον ιερό αυτό χώρο, μια παράδοξη σιωπή και κατάνυξη απλώνεται στις ψυχές μας. Απόψε, δεν βρισκόμαστε εδώ απλώς για μια ακολουθία· βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας μεγάλης επιστροφής. Σε όλες τις Εκκλησίες μας, οι ιερείς έχουν ήδη αλλάξει τα λαμπρά άμφια με τα βαθύχρωμα, τα πένθιμα, και τα φώτα των ιερών ναών μας χαμηλώνουν, καλώντας μας να στρέψουμε το βλέμμα μας όχι προς τα έξω, αλλά προς τα μέσα, στα βάθη της ύπαρξής μας.

Πηγή: https://synaxipalaiochoriou.blogspot.com

Το άρθρο Το στάδιο των αρετών και η αρχοντιά της συγνώμης εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Το άρθρο Η Κυριακή της Ορθοδοξίας εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".