1. Μια ιστορική μεταπτυχιακή εργασία

Σήμερα θα σας ταξιδέψουμε στο αγαπημένο μέρος κάθε Χριστιανικής ψυχής. Και είναι αγαπημένο είτε έχει πάει, είτε δεν έχει πάει. Γιατί δεν υπάρχει Χριστιανός επί γης, αιώνες τώρα, που να μην έχει ονειρευτεί, που να μην έχει σκεφτεί, που να μην έχει ίσως τις περισσότερες φορές επιθυμήσει ακόμα, να βρεθεί, να περπατήσει, να γνωρίσει από κοντά την αγία και ευλογημένη γη τών Ιεροσολύμων. Εκεί θα ταξιδέψουμε. Όχι για να γνωρίσουμε τα πανάγια προσκυνήματα, αλλά για να μιλήσουμε για ένα κορυφαίο θαύμα τής πίστεώς μας. Αυτό ακριβώς που επιβεβαιώνει την ορθότητα τής δικής μας πίστης για την οποία καυχόμαστε, αλλά δυστυχώς τον τελευταίο καιρό, σε τούτο εδώ τον τόσο ευλογημένο τόπο, βρίσκονται πολλοί, που μέσα από την ελευθερία που χαρακτηρίζει την έκφραση (και έτσι πρέπει), λένε οτιδήποτε στην κυριολεξία τους έρχεται στο μυαλό.

Εμείς δεν ψάχνουμε να δικαιολογήσουμε αυτά που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν, ούτε να αποδείξουμε αυτά που δεν χρειάζονται απόδειξη. Όμως, λίγες μέρες πριν από το φετινό Πάσχα, είχα την πραγματική χαρά, και θεωρώ και ευλογία, να πέσει στα χέρια μου μία κατατεθειμένη μεταπτυχιακή εργασία στο Πανεπιστήμιο τής Αθήνας στη Θεολογική σχολή. Και το θέμα της, (προς μεγάλη μου χαρά), ήταν “Το Άγιο Φως στα Ιεροσόλυμα”.

Σήμερα λοιπόν αγαπητοί ακροατές, θα μιλήσουμε για το θαύμα τού Αγίου Φωτός. Για την ακρίβεια, θα ακούσουμε όσα πολύ ενδιαφέροντα έχει να μας πει ένας άνθρωπος που ασχολήθηκε με το Άγιο Φως επιστημονικά, και κατέγραψε όλες αυτές τις μαρτυρίες, (και πόσες άλλες σίγουρα θα υπάρχουν που δεν έχουν καταγραφεί).

Καλώς ορίζουμε λοιπόν στην Πειραϊκή Εκκλησία, την Αγγελική Χατζηιωάννου που είναι υποψήφια διδάκτωρ Θεολογίας στην Θεολογική σχολή τού Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά ταυτόχρονα και μεταπτυχιακή φοιτήτρια, τού Θεολογικού μεταπτυχιακού Ινστιτούτου τού Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Σαμπεζί τής Ελβετίας και είναι η συντάκτρια τής συγκεκριμένης μεταπτυχιακής εργασίας, που ήταν και η ειδίκευσή σου. Έτσι Αγγελική;

-Ναι. Καλησπέρα! Χριστός Ανέστη!

-Αληθώς Ανέστη ο Κύριος!

-Καλώς μας ήρθες!

-Ευχαριστώ πολύ!

Ομολογουμένως ήταν ευχάριστη έκπληξη, γιατί τόσα χρόνια, οτιδήποτε έχει σχέση με το Άγιο Φως, το έψαχνα πάρα πολύ για να το βρω, και αν μπορούσα να το κρατήσω και στο σπίτι σε κάποιο αντίγραφο ή κάποιο κείμενο. Είχα βρει λίγα πράγματα, γιατί δεν είχα ψάξει περισσότερο. Αλλά ό,τι μπορούσα να ακούσω, το συγκέντρωνα.

Όταν λοιπόν είδα την εργασία, από το Σάββατο τού Λαζάρου μέχρι και τη Μεγάλη Δευτέρα, που την είχα στα χέρια μου και την ξεφύλλιζα, γιατί μετά έφυγα για τα Ιεροσόλυμα, χάρηκα πάρα πολύ, και είπα ότι κάποια στιγμή πρέπει να έρθεις κοντά μας, και να μας πεις εσύ δυο λόγια, μέσα από την εργασία αυτή που έκανες, και από την έρευνα που έκανες, όχι γιατί δεν πιστεύουμε στο Άγιο Φως, αλλά γιατί υπάρχουν πολύ περισσότερες αποδείξεις απ’ όσες ίσως νομίζουμε. Σωστά;

-Ναι, η πραγματικότητα είναι ότι οι αποδείξεις σχετικά με το θαύμα τού Αγίου Φωτός, είναι πάρα πολλές. Δεν είχαν καταγραφεί, κάποιες από αυτές, κάποιες ήταν καταγεγραμμένες, αλλά ουσιαστικά δεν είχαν συγκεντρωθεί σε ένα ενιαίο σύνολο όπως σε αυτή την προσπάθεια που έκανα στη μεταπτυχιακή μου εργασία.

-Να ρωτήσω, γιατί το Άγιο Φως ως μεταπτυχιακή εργασία; Πώς ήρθε αυτή η ιδέα;

-Ψάχνοντας κάποιους καταλόγους χειρογράφων τού Πατριαρχείου, βρήκα ένα χειρόγραφο στο οποίο υπήρχε ο τίτλος: “Ορθόδοξος ομολογία εν ώ και μαρτυρίες περί τού Αγίου Φωτός”, Ιακώβου Αγιορείτου.

Μου έκανε έκπληξη! Κι εγώ δεν ήξερα ότι υπήρχε κάποιος ο οποίος το 1835 που βέβαια χρονολογείται αυτό το χειρόγραφο, είχε γράψει κάτι σχετικά με το Άγιο Φως, και κυρίως τη λέξη: “μαρτυρίες”. Ξέραμε δηλαδή από διάφορες πηγές, ότι κάποια πράγματα καταγράφονταν, κάποια δεν καταγράφονταν.

Έτσι λοιπόν έψαξα. Ζήτησα από το Πατριαρχείο να μου στείλουν σε μικροφίλμ το χειρόγραφο αυτό, και πράγματι βρήκα, στο χειρόγραφο αυτό, τον Ιάκωβο τον Αγιορείτη, έναν μοναχό από το Άγιο Όρος, ο οποίος απαντά στον Αδαμάντιο Κοραή, για τις αμφισβητήσεις που εκείνος προέβαλλε, κατά τού Αγίου Φωτός.

-Αυτή ήταν μια άλλη έκπληξη, διαβάζοντας την εργασία.

2. Πότε ξεκίνησε η αμφισβήτηση τού Αγίου Φωτός ως θαύματος

Η μεγάλη αμφισβήτηση λοιπόν, δεν ξεκίνησε πριν από 2-3 χρόνια στην Ελλάδα, αλλά ξεκίνησε από τον Αδαμάντιο Κοραή, αυτόν τον σπουδαίο Έλληνα τού Διαφωτισμού, που δεν έζησε εδώ, που δεν πήγε στα Ιεροσόλυμα, αλλά που παρ’ όλα αυτά καταφέρθηκε κατά τού Αγίου Φωτός, φθάνοντας στο σημείο να το χλευάσει κιόλας. Έτσι;

-Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι η αμφισβήτηση τού Αγίου Φωτός, δεν ξεκίνησε από τον Κοραή. Ξεκινάει ουσιαστικά από τη Ρωμαιοκαθολική εκκλησία, μετά το σχίσμα τού 1054.

-Που μέχρι τότε το αποδέχονταν το Άγιο Φως.

-Το αποδέχονταν γιατί μέχρι τότε ήμασταν ενωμένοι. Εκ τών πραγμάτων συμμετείχαν και αυτοί στην ακολουθία τού Αγίου Φωτός (όχι η ακολουθία τής “αφής” τού Αγίου Φωτός, είναι η “ακολουθία τού Αγίου Φωτός”. Το “αφή”, βγαίνει από το “ανάπτω”, που σημαίνει: “ανάβω”. Δεν το ανάβουμε εμείς. το Άγιο Φως εμφανίζεται).

Έχουμε κάποια μαρτυρία λοιπόν για τον πάπα Ορβανό, ο οποίος σε μία σύνοδο τού Κλερμόν, στο 1095, ο οποίος καλώντας τους Λατίνους να απελευθερώσουν τους Αγίους Τόπους από τους Άραβες, λέει ότι “θα πρέπει να πάμε να καταλάβουμε τα Ιεροσόλυμα, γιατί από τον καιρό (λέει) που χωριστήκαμε από τους σχισματικούς, (εννοώντας εμάς τούς Ορθοδόξους, έτσι μας χαρακτηρίζει), το Άγιο Φως έπαψε (λέει) να εμφανίζεται, και το ανάβουν με διάφορα μηχανικά μέσα.

Επομένως η πρώτη αμφισβήτηση ουσιαστικά, είναι επίσημα από τη Ρωμαιοκαθολική εκκλησία το 1095.

Τώρα, ο Αδαμάντιος Κοραής, είναι αλήθεια ότι  γεννήθηκε στη Σμύρνη, έφυγε όμως σε πολύ νεαρή ηλικία. Είχε κάποιες επαφές εκεί με κάποιους Ιησουΐτες, και ίσως δεν είναι παράδοξο το γεγονός ότι στην πορεία στρέφεται εναντίον τού Αγίου Φωτός.

Φεύγει από παιδί, πηγαίνει στο Μονπελιέ τής Γαλλίας για να σπουδάσει Ιατρική, και εκεί επηρεάζεται από τον Διαφωτισμό, από τον Προτεσταντικό τρόπο σκέψης, και αυτό είναι η ερμηνεία τού γεγονότος γιατί ο Κοραής στρέφεται εναντίον τού Αγίου Φωτός. Δηλαδή ο Κοραής είναι ένας μεγάλος λόγιος, έχει βοηθήσει πάρα πολύ την ανάπτυξη τής Ελληνικής παιδείας, τα Ελληνικά γράμματα, όμως η στάση του απέναντι στην πίστη και στην Εκκλησία, είναι προβληματική. Εξ αιτίας τών επιρροών που αυτός ο άνθρωπος είχε από τη Δύση, στην οποία ουσιαστικά μεγάλωσε και ανδρώθηκε.

Έτσι λοιπόν, ο Κοραής συγγράφει ένα έργο του, το “περί τού εν Ιεροσολύμοις Αγίου Φωτός”, το οποίο εκδίδει το 1826. Εκεί αμφισβητεί το Άγιο Φως, και μάλιστα το έργο αυτό είναι διαλογικό. Δηλαδή μιλάνε, παριστάνονται να μιλάνε δύο άνθρωποι, ο Φώτιος και ο Καλλίμαχος. Εκεί ο ένας  ρωτάει και ο άλλος απαντάει, βέβαια τις απόψεις που εκφράζουν τον Αδαμάντιο Κοραή.

Πρέπει να πούμε ότι το κείμενο αυτό προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις εκείνη την εποχή, και είχαμε σφοδρές αντιδράσεις, όχι μόνο από το Πατριαρχείο τών Ιεροσολύμων, αλλά και από το Οικουμενική Πατριαρχείο. Διότι ναι μεν το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεχόταν τις εκπαιδευτικές προτάσεις που έκανε ο Κοραής κλπ, αντιδρούσε όμως σε όλες αυτές τις ιδέες που είχε ο Κοραής με την Εκκλησία γενικότερα.

Έτσι λοιπόν εκδίδεται το βιβλίο αυτό, (στο βιβλίο αυτό να πούμε μερικά πράγματα, γιατί πολλοί αναφέρουν τον Κοραή, αλλά κανείς δεν μας λέει τι λέει μέσα σε αυτό το κείμενο ο Κοραής).

Ο Κοραής λοιπόν λέει ότι τα θαύματα δικαιολογούνται μόνο την εποχή τής Παλαιάς και τής Καινής Διαθήκης, μέχρι να διαδοθεί η Χριστιανική πίστη. Από εκεί και πέρα, κατά την άποψη τού Κοραή δεν μπορούν να υπάρχουν θαύματα.

Επίσης ως επιχείρημα κατά τού Αγίου Φωτός, ο Κοραής προβάλλει το γεγονός, ότι δεν αναφέρουν τίποτα τα Ευαγγέλια, οι Απόστολοι, οι Πράξεις τών Αποστόλων, και οι Πατέρες τής Εκκλησίας από τον 4ο μέχρι τον 12ο αιώνα.

Βέβαια η αλήθεια δεν είναι αυτή. Θα πούμε παρακάτω αγίους τής Εκκλησίας και Πατέρες τής Εκκλησίας που το αναφέρουν.

Βέβαια ο Κοραής λέει ότι το θαύμα τού Αγίου Φωτός το επενόησαν οι Λατίνοι. Και ότι προσπαθώντας ίσως να μη στραφεί άμεσα εναντίον τής Ορθοδόξου Εκκλησίας, λέει πως απλώς οι Ορθόδοξοι λόγω τής Τουρκοκρατίας κλπ το διατήρησαν.

Έτσι υποστηρίζει ότι το Άγιο Φως δεν είναι θαύμα, ότι είναι μηχανουργία μάλιστα, μάλιστα αρχίζει να παρουσιάζει κάποια πράγματα λέγοντας ότι μπορεί να γίνει μ’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο, ότι υπάρχουν την εποχή του το 1826 κάποιες μέθοδοι με τις οποίες μπορεί κανείς να παράγει φως κλπ, και έτσι αυτό το κείμενο εκδίδεται από τον Κοραή, και αμέσως έχουμε και τις πρώτες αντιδράσεις.

Έχουμε τον Κωνσταντίνο Οικονόμο τών εξ Οικονόμων, (πολλοί τον γνωρίζουν, λόγιος τής περιόδου εκείνης), και τον Ιάκωβο τον Αγιορείτη, ή Νεοασκητιώτη όπως λέγεται ο γραφέας και συγγραφέας τού κειμένου που εγώ παρουσίασα στην μεταπτυχιακή μου εργασία, ο οποίος απαντά στον Κοραή.

-Και είναι ο συγκεκριμένος κώδικας που  φυλάσσεται μέχρι και σήμερα στο Πατριαρχείο τών Ιεροσολύμων.

-Ναι. Είναι ο Κώδικας 391 στην αρίθμηση τού Πατριαρχείου τών Ιεροσολύμων.

3. Το θαύμα τού Αγίου Φωτός κατά την Ανάσταση τού Χριστού

Τώρα, όσον αφορά αυτά που λέει ο Κοραής, πρέπει να πούμε ότι ο Έλληνας λόγιος, προφανώς  δεν είχε πολύ καλή πληροφόρηση. Είτε εν αγνοία του τα λέει, είτε και εσκεμμένα τα λέει. Υποστηρίζει λοιπόν ο Κοραής, πως δεν υπάρχουν μαρτυρίες  στα Ευαγγέλια για το Άγιο Φως. Η πραγματικότητα όμως δεν είναι ακριβώς αυτή.

Αν διαβάσει κανείς το χωρίο, ή το Ευαγγέλιο που διαβάζουμε στην ακολουθία τής Αναστάσεως, ο Ιωάννης ο οποίος είναι και ο αυτόπτης μάρτυρας βέβαια, όπως όλοι γνωρίζουμε, λέει λοιπόν ότι το πρωί τών Σαββάτων, όπως λέει: “τη δε μία τών σαββάτων”, Μαρία η Μαγδαληνή, έρχεται πρωί σκοτίας έτι ούσης  εις το μνημείον”. Τι μας λέει λοιπόν ο Ευαγγελιστής; Ότι είναι νύχτα! Δεν έχει ξημερώσει ακόμα. Την ίδια στιγμή φθάνουν τρέχοντας ο Ιωάννης με τον Πέτρο.

Επειδή ο Ιωάννης ήταν πολύ πιο μικρής ηλικίας, φθάνει πολύ πιο γρήγορα βέβαια, γιατί ο Πέτρος ήταν πιο μεγάλης ηλικίας, και προφανώς καθυστερούσε.

Βλέπει λοιπόν ο Ιωάννης, (μας λέει ο Ευαγγελιστής), “κείμενα τα οθώνια, ου μέντοι εισήλθεν”. Δηλαδή βλέπει τα οθώνια με τα οποία είχαν τυλίξει τον Χριστό, χωρίς όμως ακόμα να έχει μπει μέσα στον Πανάγιο Τάφο.

-Ο Πανάγιος Τάφος πρέπει να πούμε, ότι και εκείνη την εποχή ήταν η σπηλιά εκείνη με τον λαξευμένο τάφο μέσα της έτσι; Δεν ήταν απλά ένα μνήμα, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα στα νεκροταφεία. Ε;

-Ακριβώς! Και ακολουθεί ο Πέτρος, ο οποίος μπαίνει μέσα στον Πανάγιο Τάφο τού Χριστού μας, και εκεί βλέπει πάλι ότι τα οθώνια βρίσκονται ριγμένα, χωρίς ο Χριστός να είναι εκεί. Και εδώ τίθεται η απορία: “Πώς έβλεπε ο Ιωάννης αφού δεν υπήρχε φως, ήτα σκοτάδι, (είναι συγκεκριμένος ο Ευαγγελιστής), και δεν είχε μπει ακόμα μέσα. Λέει ότι τα βλέπει τα οθώνια, χωρίς όμως να έχει μπει ακόμα μέσα.

Εδώ, την απάντηση σε αυτό το ερώτημα, δεν θα τη δώσουμε εμείς. Την απάντηση μας τη δίνουν δύο Πατέρες τής Εκκλησίας: Ο  Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, και ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

-Που προφανώς την απάντηση την αγνοούσε και αυτούς ο Αδαμάντιος Κοραής. Που είναι πολύ προγενέστεροί του, έτσι;

-Προφανώς!

Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης λοιπόν, λέει κατηγορηματικά σε κείμενό του, ότι “πλήρης γαρ ην ο τάφος φωτός”. Γι’ αυτό μπορούσε ο Πέτρος και ο Ιωάννης να δουν, ο μεν Ιωάννης όντας απ’ έξω το τι συνέβαινε μέσα σε αυτό, ο δε Πέτρος μπαίνοντας μέσα.

Ο δε άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, αναφέρει σε ένα δοξαστικό που έχει συγγράψει ο ίδιος, ότι ο τάφος τού Χριστού ήταν γεμάτος από Φως. Υπάρχει αυτό το δοξαστικό, που λέει “και δρομέος ο Πέτρος επέστη τω μνήματι, και το φως εν τω τάφω ορών κατεπλήττετο”. Έμεινε έκπληκτος δηλαδή ο Πέτρος, από το φως που έβλεπε να βγαίνει από τον τάφο τού Χριστού.

Επομένως από τις μαρτυρίες σχετικά με το Άγιο Φως, δεν απουσιάζουν οι Πατέρες, όπως υποστηρίζει ο Κοραής.

4. Μαρτυρίες πολλών αιώνων για το θαύμα τού Αγίου Φωτός

Μια άλλη επίσης μαρτυρία, είναι τού Αρέθα Καισσαρείας, γνωστός και αυτός Εκκλησιαστικός Συγγραφέας, ο οποίος γράφει το 920 με εντολή τού Αυτοκράτορα τής Κωνσταντινουπόλεως Λέοντος τού Σοφού, σε έναν Φύλαρχο τών Αράβων. Εκεί λοιπόν του λέει, ότι οι Χριστιανοί στέκονται έξω από τον Πανάγιο Τάφο, λένε το “Κύριε Ελέησον”, και ξαφνικά εμφανίζεται μια αστραπή. Ανάβει την Κανδήλα με φως, και αυτό το φως το παίρνουν οι κάτοικοι τής Ιερουσαλήμ, και ανάβουν τις κανδήλες τών σπιτιών τους.

Δηλαδή βλέπετε ότι, ό,τι ζούμε σήμερα, το περιγράφει ο Αρέθας Καισσαρείας το περιγράφει ο Αρέθας Καισσαρείας το 920 με ελάχιστα διαφοροποιημένο τρόπο.

Ο Αρέθας Καισσαρείας περιγράφει ότι υπάρχει αστραπή. Οι ποικιλίες στην εμφάνιση τού Αγίου Φωτός  είναι πολλές και θα εξηγήσουμε στην πορεία γιατί είναι διαφορετικές σήμερα.

-Περιγράφει πριν από 11 αιώνες. Έτσι;

-Πριν από 11 αιώνες.

Τώρα, η πρώτη γραπτή μαρτυρία που έχουμε σχετικά με το θαύμα τού Αγίου Φωτός είναι πολύ παλαιότερη. Είναι το 417. Προέρχεται από το λεγόμενο Αρμενικό Κανονάριο.

Να εξηγήσουμε τι είναι το Κανονάριο. Το Κανονάριο είναι ένα βιβλίο, στο οποίο καταγράφονται τα αναγνώσματα τής Παλαιάς και τής Καινής Διαθήκης, οι Ψαλμοί, και οι ακολουθίες που πραγματοποιούντο στο ναό τής Αναστάσεως εκείνη την εποχή. Είναι κάτι όπως θα λέγαμε “το τυπικό” σήμερα. Εκεί λοιπόν καταγράφεται η ακολουθία τού Αγίου Φωτός, ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο τελείτο την εποχή η ακολουθία τού Αγίου Φωτός, ποια αναγνώσματα προηγούνταν, ποιοι Ψαλμοί, κλπ., και μας λέει ότι εκείνη την εποχή η ακολουθία τού Αγίου Φωτός τελείτο, με κλειστές τις πόρτες τού Ναού τής Αναστάσεως, δεν μετείχε δηλαδή ο κόσμος. Πράγμα που καταρρίπτει και το επιχείρημα τού Κοραή, ότι το δημιούργησαν οι Αγιοταφίτες, οι Λατίνοι, για να συγκεντρώνουν χρήματα.

Στην πρώτη της μορφή δηλαδή τής Ακολουθίας τού Αγίου Φωτός, δεν υπήρχε κόσμος στον ναό τής Αναστάσεως.

-Για ποια χρονιά μιλάμε γι’ αυτή τη γραπτή μαρτυρία;

-417-437.

-Δηλαδή πριν και από τα μεγάλα σχίσματα με τους Μονοφυσίτες. Έτσι;

-Ακριβώς! Ακριβώς!

Θα μου πείτε, γιατί προηγουμένως δεν έχουμε γραπτές μαρτυρίες; Πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας δύο πράγματα. Ότι μέχρι τον καιρό που η Αγία Ελένη πήγε στους Αγίους Τόπους, δεν υπήρχε ναός. Υπήρχε ένας ειδωλολατρικός ναός στην αρχή τής Αφροδίτης, τον οποίο είχαν κτίσει οι Ρωμαίοι πάνω από τον Πανάγιο Τάφο, και δεν μπορούσε επομένως να πραγματοποιηθεί η τελετή τού Αγίου Φωτός.

Έχουμε βέβαια κάποιες έμμεσες πληροφορίες από το βίο τού αγίου Ευσταθίου και από τον βίο τού αγίου Νικολάου. Εκεί οι βιογράφοι μας αναφέρουν ότι οι δύο άγιοι αυτοί, ο μεν άγιος Νικόλαος από τα Μύρα τής Λυκείας, επισκέφθηκε τα Ιεροσόλυμα και πήγε στον Πανάγιο Τάφο, ο δε άγιος Ευστάθιος, πήρε την οικογένειά του από τη Ρώμη και πήγε να προσκυνήσει τον Πανάγιο Τάφο, παρά το γεγονός ότι βρισκόταν σε αυτή την κατάσταση. Οι Χριστιανοί τών Ιεροσολύμων ήξεραν πού βρίσκεται ο Πανάγιος Τάφος. απλώς δεν μπορούσαν όπως είναι φυσικό και λογικό να υπάρχει λατρεία.

5. Μαρτυρίες Μουσουλμάνων  για το Άγιο Φως

Οι μαρτυρίες αρχίζουν να πληθαίνουν με την πάροδο τών χρόνων. Εγώ θα σας αναφέρω δύο οι οποίες μου έκαναν πολύ μεγάλη εντύπωση, και οι οποίες δεν είναι καν Χριστιανικές. Είναι πολύ σημαντικό επειδή ακριβώς δεν είναι Χριστιανικές. Έχουμε λοιπόν μια ανώνυμη Μουσουλμανική πηγή, η οποία χρονολογείται στα τέλη περίπου τού 9ου αιώνα. Και η οποία αναφέρει τη θαυματουργική προέλευση τού Αγίου Φωτός. Δηλαδή ο Μουσουλμάνος συγγραφέας τής πηγής αυτής, αναφέρει ότι το Άγιο Φως εμφανίζεται θαυματουργικά. Και μας αναφέρει και τα εξής:

Ότι παρόντες στην τελετή τού Αγίου Φωτός, είναι ο Ιμάμης τών Μουσουλμάνων τών Ιεροσολύμων, δηλαδή ο κληρικός, (αν θέλετε να τον χαρακτηρίσουμε έτσι τον Μουσουλμάνο), παρίσταται στην τελετή τού Αγίου Φωτός, μόλις βγει το άγιο Φως, ο Φύλακας τού Παναγίου Τάφου, ο οποίος όπως όλοι γνωρίζουμε είναι Έλληνας κληρικός, δίνει το Άγιο Φως στον Ιμάμη, και ο Ιμάμης έπαιρνε το Άγιο Φως και πήγαινε να ανάψει τις κανδήλες τού Τεμένους τών Ιεροσολύμων. Φαντασθείτε πόσο μεγάλη ευλογία θεωρούσαν οι Μουσουλμάνοι να πάρουν το θαύμα αυτό, και να πάνε να ανάψουν τις κανδήλες τού Τεμένους.

Μια άλλη πηγή, που είναι εξ ίσου σημαντική, και αυτή Μουσουλμανική, είναι κάποιου Σιίτη λογίου ο οποίος αναφέρει για το Άγιο Φως, (αυτό θα σας το διαβάσω επί λέξει, γιατί είναι πράγματι συγκλονιστική):

“Η ιστορία λέγεται συνδεόμενη με το Σάββατο τής Αναστάσεως, και εκπλήσσει τον ερευνητή τών Φυσικών Επιστημών, και τής οποίας η βάση είναι αδύνατον να ανακαλυφθεί. Εάν δεν υπήρχαν επιχειρήματα γι’ αυτό το φαινόμενο από ανθρώπους διαφόρων προελεύσεων που αναφέρουν ότι βασίζονται σε αυτόπτες μάρτυρες, και αν αυτό το γεγονός δεν είχε διαιωνισθεί από εξαιρέτους λογίους και άλλους ανθρώπους στα βιβλία τους, κανείς δεν θα τού έδινε καμία πίστη.

Το έχω μάθει από βιβλία, και το έχω ακούσει από τον Αλ Φαράχ Ιμισαλίμ τής Βαγδάτης. Για το θέμα αυτό έχει γίνει μία αναφορά που έχει σταλεί στην πρωτεύουσα τών Χαλιφών μόλις το Φως κατήλθε. Εκεί αναφέρουν πως αν το Φως κατέβη γρήγορα και σε ώρα σχεδόν το Μεσημέρι, αυτό προοιωνίζει εύφορη χρονιά. Εάν αντίθετα το συμβάν καθυστερήσει μέχρι το Απόγευμα ή αργότερα, αυτό προοιωνίζει χρονιά λιμού.

Αυτός που μου το είπε αυτό, είπε ότι μερικοί από τις Μουσουλμανικές αρχές, αντικαθιστούν το φυτίλι τών κανδήλων, με χάλκινο σύρμα στο τέλος, προκειμένου το Φως να μην ανάψει, και έτσι να ματαιωθεί η τελετή.

Και όμως! Όταν η φωτιά κατέρχεται, εν τούτοις τα φυτίλια ανάβουν”.

Ο Μουσουλμάνος αυτός λόγιος, ο οποίος φαίνεται ότι είναι και κάτοχος φυσικών επιστημών, (γιατί αυτό αναφέρει), μας παρουσιάζει αυτό το παράδοξο θαύμα. Να αντικαθιστούν τα φυτίλια (θρυαλίδες, όπως ονομάζονται σε κάποιες πηγές), με σύρμα, για να μην ανάψει. Και παρ’ όλα αυτά, το Άγιο Φως άναβε! Έστω και σε φυτίλι που ήταν από σύρμα!

– Ομοίως, ανάλογα με το χρόνο που έβγαινε το Άγιο Φως, υπολόγιζαν αν θα είναι εύφορη η χρονιά που ερχόταν, ή χρονιά ξηρασίας, έτσι;

-Ναι!

Φαντασθείτε πόσο πολύ δηλαδή ευλαβούνταν οι Μουσουλμάνοι το Άγιο Φως, σε αντίθεση δυστυχώς σήμερα μ’ εμάς, που προσπαθούμε να βρούμε διάφορες θεωρίες, οι οποίες παρουσιάζουν τάχα το Άγιο Φως ως κάτι αυτοαναφλεγόμενο, κλπ.

Βέβαια εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε ότι αυτοανάφλεξη στη φύση υπάρχει. Αλλά δεν μπορούμε να συνδέουμε δύο πράγματα τα οποία είναι τελείως διαφορετικά.

Άλλο η αυτοανάφλεξη αποτέλεσμα τής οποίας παράγεται ένα φως το οποίο είναι κτιστό, και άλλο η παρουσία τού Αγίου Φωτός, το οποίο βέβαια είναι Άκτιστο.

Αυτή είναι η διαφορά. Δεν σημαίνει ότι η Εκκλησία απορρίπτει το γεγονός τής αυτοανάφλεξης. Υπάρχει αυτοανάφλεξη στη φύση. Έτσι όρισε ο Θεός να γίνεται σε κάποιες φορές. Όχι όμως να συγκρίνουμε δύο πράγματα τα οποία είναι ανόμοια.

Έχουμε και άλλες μαρτυρίες από Μουσουλμάνους, οι οποίες έχουν καταγραφεί.

6. Μαρτυρίες Εκκλησιαστικών ανδρών για το Άγιο Φως

Προχωρούμε σε κάποιες άλλες οι οποίες είναι αγίων τής Εκκλησίας.

Τον 13ο αιώνα έχουμε τον Άγιο Μελέτιο τον Ομολογητή. Ήταν άγιος τής Εκκλησίας μας στη Μονή τού Όρους Γαλησίου, όπου ο άγιος Λάζαρος ο Στυλίτης είχε ιδρύσει εκεί αρκετά Μοναστήρια. Ο όσιος Μελέτιος πηγαίνει λοιπόν στους Αγίους Τόπους, και ο βιογράφος του μας λέει ότι πήγε στην Ιερουσαλήμ, προσκύνησε τον Πανάγιο Τάφο, και αξιώθηκε να παρατηρήσει το ευλογημένο Φως, το οποίο εκείνες τις μέρες έβγαινε από τον Πανάγιο Τάφο. Προφανώς ο άγιος Μελέτιος είχε πάει τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Έχουμε και Δυτικούς περιηγητές οι οποίοι κατέγραψαν το θαύμα τού Αγίου Φωτός μετά το σχίσμα τών εκκλησιών, μετά δηλαδή το 1054.

Ένας Άγγλος Ιππότης, ο σερ Τζων Μάντουι ταξιδεύει το 1322 στα Ιεροσόλυμα, και γράφει το εξής:

“Υπάρχει μια κανδήλα, η οποία κρέμεται πάνω από τον Πανάγιο Τάφο, και η οποία καίει φωτεινά. Τη Μεγάλη Παρασκευή σβήνει, και ανάβει μόνη της, την ώρα που ο Κύριος αναστήθηκε από τους νεκρούς”.

Ο άνθρωπος αυτός είναι Άγγλος, δεν έχει καμία σχέση με την Ορθόδοξη παράδοση, και κανένα συμφέρον.

-Αυτή είναι μία ιστορική καταγεγραμμένη μαρτυρία.

-Στη συνέχεια πρέπει να πούμε ότι υπάρχουν και μαρτυρίες από Μητροπολίτες τού Πατριαρχείου, όπως και από Πατριάρχες. Πολλοί πολέμιοι τού Αγίου Φωτός, υποστηρίζουν πως κανείς Πατριάρχης δεν έχει παραδεχθεί το Άγιο Φως. Δεν είναι αλήθεια!

-Με την Αγγελική Χατζηιωάννου σήμερα ταξιδεύουμε στην ιστορία τής Αγίας Γης. Γιατί το Άγιο Φως είναι το κατ’ εξοχήν τμήμα τής ιστορίας τής Αγίας Γης, που αποδεικνύει (αν μη τι άλλο για εμάς), την ορθότητα τής πίστεως. Ένα συνεχώς επαναλαμβανόμενο θαύμα, που η γοητεία αυτού τού θαύματος είναι ότι κάθε χρόνο είναι και άλλη ημερομηνία. Δεν μπορεί να μας πει κανείς τίποτα γι’ αυτό. Ανάλογα με το Πάσχα, το Άγιο Φως εμφανίζεται το μεσημέρι τού Μεγάλου Σαββάτου, εκεί που εμφανίσθηκε για πρώτη φορά.

Η Αγγελική Χατζηιωάννου υποψήφια διδάκτωρ τής Θεολογικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Αθηνών, ασχολήθηκε ερευνώντας για το Άγιο Φως, για τη μεταπτυχιακή της εργασία, που κατέθεσε στη Θεολογική σχολή τού Πανεπιστημίου τής Αθήνας, και που είναι ένα θέμα με εξαιρετική βαρύτητα, και με πολλή χαρά σήμερα, Αγγελική σε έχουμε στην Πειραϊκή Εκκλησία και σε ακούμε.

Πριν το διάλειμμα, μιλήσαμε για πολλές ιστορικές μαρτυρίες που υπάρχουν για το Άγιο Φως, και τώρα θα πάμε σε κάποιες μαρτυρίες Επισκόπων τής Εκκλησίας τών Ιεροσολύμων, που περιγράφουν και αυτοί τα τού Αγίου Φωτός. Νομίζω ότι εδώ δεν πρέπει να μιλάμε, πρέπει να ακούμε. Δίνω το λόγο σ’ εσένα:

-Ευχαριστώ πολύ!

7. Πατριαρχικές μαρτυρίες για το θαύμα τού Αγίου Φωτός

Πολλοί Μητροπολίτες τού Πατριαρχείο τών Ιεροσολύμων αλλά και Πατριάρχες, (σε αντίθεση με όσα είπαμε προηγουμένως, ότι έχουν υποστηρίξει πολλοί ότι δεν υπάρχουν εν ζωή Πατριάρχες που να είπαν ότι αυτό είναι θαύμα.

Εδώ ν’ αναφέρουμε σημαντικές μαρτυρίες τού Μητροπολίτου Γάζης Παϊσίου Λυγαρίδη. Είναι μητροπολίτης εκεί από το 1652 ως το 1678. Μας παρουσιάζει την ακολουθία τού Αγίου Φωτός όπως πραγματοποιήθηκε, όπως την ξέρουμε και σήμερα, και τελειώνει με μια παρατήρηση:

“Πού είναι εκείνοι τώρα όπου απιστούσι το Θείο και Ουράνιο Φως, το καταβαίνον εις τον Άγιον και Ζωοδόχον Τάφον τού Χριστού προς Εσπέραν το Μέγα Σάββατο;”

Ο ίδιος απορεί ουσιαστικά, για το πώς μπορούν να υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι δεν πιστεύουν στη θαυματουργική προέλευση τού Αγίου Φωτός.

-Πού να ζούσε τώρα!

-Ακριβώς!

Παρόμοια περιγραφή τού θαύματος τού Αγίου Φωτός, κάνει και ο Μητροπολίτης Ναζαρέτ Γαβριήλ το 1651. Μας περιγράφει και αυτός την ακολουθία τού Αγίου Φωτός, όπως πραγματοποιείται και σήμερα.

Στις πηγές δεν θα βρούμε τεράστιες διαφορές για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται η ακολουθία τού Αγίου Φωτός, από τότε μέχρι και σήμερα.

Έχουμε και κάποιες άλλες μαρτυρίες και από Ρώσους. Ο Ρώσος Αρσένιος Σουχάνωφ φθάνει στα Ιεροσλόλυμα το 1652, μαζί με τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Παΐσιο για να εκτελέσει εντολή τού Τσάρου τής Ρωσίας και τού Πατριάρχου Μόσχας, για να καταγράψει τους αγίους τόπους και να συντάξει μία εκκλησιαστική τυπική διάταξη τών ιερών ακολουθιών που γίνονταν στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων.

Εδώ πρέπει λίγο να διευκρινίσουμε ότι κατά τη διάρκεια τής Τουρκοκρατίας ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων δεν έμενε στα Ιεροσόλυμα, και αυτό γινόταν για λόγους πρακτικούς. Επειδή το κέντρο διοίκησης τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη, επειδή επειδή τα διατάγματα έβγαιναν από την Κωνσταντινούπολη, και επειδή έπρεπε να προλαβαίνει το Πατριαρχείο να ενημερώνεται και να αντιδρά, ο Πατριάρχης είχε αναγκασθεί και είχε μετακομίσει στην Κωνσταντινούπολη. Γι’ αυτό η έκφραση: “τα Πατριαρχεία”, που ακούμε πολλές φορές όταν πηγαίνουμε στην Κωνσταντινούπολη, σημαίνει αυτό ακριβώς. Επειδή κοντά, σε κοντινή απόσταση είναι και το Φανάρι, και το μετόχι στο οποίο έμενε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων.

Γι’ αυτό λέμε “ανεβαίνουμε στα Πατριαρχεία”. Αυτή ακριβώς είναι η έκφραση που χρησιμοποιείται στο Πατριαρχείο τής Κωνσταντινουπόλεως μέχρι και σήμερα.

Εκεί λοιπόν περιγράφει ο Αρσένιος Σοχάνωφ την τελετή τού Αγίου Φωτός, όπου μας δίνει και μια πολύ σημαντική πληροφορία:

Εκείνη την εποχή ο Αρμένιος, δεν εισερχόταν με τον Πατριάρχη στο Κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου. Φαίνεται ότι με την πάροδο τών χρόνων χάσαμε το δικαίωμα, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ο Ελληνορθόδοξος, να μπαίνει μόνος του. Την εποχή πάντως αυτή, το 1652 που ο Αρσένιος Σουχάνωφ μας περιγράφει, ο Πατριάρχης έμπαινε μόνος. Και μάλιστα περιγράφει το επεισόδιο, όπου Αρμένιος προσπαθεί να μπει με τον πατριάρχη Παΐσιο μέσα στο Κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου, και λέει και ο ίδιος ο Αρσένιος περιγράφοντας, ότι όλοι μπήκαν μπροστά στην πόρτα, ακόμα και οι Τούρκοι οι οποίοι ήταν τότε η πολιτική διοίκηση, για να εμποδίσουν τον Αρμένιο να μπει μέσα στο κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου.

-Μία ιστορία που κρατάει μέχρι τώρα, με τους Αρμενίους να εγείρουν κάθε χρόνο νέα θέματα, κατά την ώρα τής τελετής τού Αγίου Φωτός. Και βέβαια, για αποφυγή παρεξηγήσεων, να πούμε ότι στον χώρο τού Παναγίου Τάφου, (και όσοι έχουν πάει, γνωρίζουν ότι το Κουβούκλιο έχει δύο χώρους, (έχει τον Προθάλαμο που είναι ο Άγιο Λίθος, και τον εσωτερικό χώρο όπου είναι ο Πανάγιος Τάφος), στον χώρο λοιπόν που είναι ο Πανάγιος Τάφος, πάντοτε, μέχρι και σήμερα, εισέρχεται μόνο ο Ελληνορθόδοξος Πατριάρχης, ή ο Ελληνορθόδοξος Επίσκοπος που έχει ορίσει το Πατριαρχείο μας, και όχι κάποιος άλλος αλλόδοξος. Ο αλλόδοξος στέκεται στον προθάλαμο. Ο Αρμένιος στέκεται και επιτηρεί τον Ελληνορθόδοξο, για να δει ότι τα κάνει όλα όπως πρέπει, έτσι; Και αυτό είναι κάτι που έχουνε δυστυχώς ξεχάσει κάποιοι να αναφέρουνε. Εάν ο Έλληνας, ο Ελληνορθόδοξος, έκανε κάποιο κόλπο, οι Αρμένιοι δεν θα ήταν τόσο αφελείς, να αφήνουν τον Έλληνα να κάνει το κόλπο, και να μη βγουν και να το βροντοφωνάξουν, και να πουν “Είναι απατεώνες, διώξτε τους, από εδώ και πέρα εμείς θα είμαστε οι καλοί”. Που είναι κάθε χρόνο εκεί για να τον επιτηρούν.

-Ναι, αυτή ακριβώς είναι η αλήθεια. Οι Αρμένιοι θα είχαν κάθε λόγο, και θα ήθελαν να είναι “απάτη”, (εντός εισαγωγικών), το θαύμα τού Αγίου Φωτός, γιατί όχι απλώς θα έκαναν την τελετή αν χάναμε εμείς το δικαίωμα, αλλά θα χάναμε και τον Πανάγιο Τάφο, Από τη στιγμή βέβαια που θα αποδειχθεί (που δεν θα αποδειχθεί ποτέ), ότι κάτι συμβαίνει διαφορετικό από αυτό που ξέρουμε, οι Έλληνες που έχουν την κυριότητα τού Παναγίου Τάφου, αυτομάτως εκείνη τη στιγμή θα τη χάσουν. Και αυτό δεν ξέρω για ποιους λόγους δεν προβάλλεται.

-Δεν ακούγεται ποτέ!

-Κάποτε το 2002 όταν ήμουν στα Ιεροσόλυμα, άκουσα δίπλα μου κάποια Δημοσιογράφο να μεταδίδει, ότι για πρώτη φορά το Άγιο Φως το έβγαλε ο Αρμένιος.

-Και είχε ακουστεί τότε στην Ελλάδα και είχαμε όλοι τρομάξει…

-Ήμουν δίπλα στη Δημοσιογράφο που το έλεγε εκείνη την ώρα. Πιστεύω ότι χρειάζεται μία ενημέρωση και μία προετοιμασία, όταν κανείς μεταδίδει κάτι σχετικά με το Άγιο Φως.

-Δυστυχώς πάνε όλοι οι ανίδεοι, και δεν ντρέπομαι που το λέω. Ανίδεοι τελείως, πάνε να καλύψουν ένα θέμα, το οποίο στοιχειωδώς δεν το έχουν μελετήσει. Είναι σαν να καθίσουμε εμείς τώρα, να μιλήσουμε για ένα αμιγώς Ιατρικό θέμα που δεν το κατέχουμε. Θα πούμε τραγικά σημεία και τέρατα, που θα οδηγήσουμε τον κόσμο και σε παρερμηνείες, και μπορεί και σε εγκλήματα. Κάτι τέτοιο κάνουνε, δυστυχώς οι Δημοσιογράφοι, και δεν ντρέπομαι να το πω, γιατί είμαστε από τον ίδιο χώρο. Μπορούμε να βλέπουμε τα λάθη μας και να τα ομολογούμε.

Δεν θα έβλαπτε λοιπόν αγαπητοί συνάδελφοι που ασχολείστε με το θέμα, να διαβάζατε λίγο περισσότερο, πριν καλύψετε το συγκεκριμένο θέμα. Όταν πάνε ακολουθώντας έναν έναν Πρωθυπουργό, ή έναν Υπουργό, ή Πρόεδρο ενός κόμματος σε μια επίσημη επίσκεψη σε κάποια χώρα, διαβάζουν και για τη χώρα, διαβάζουν και για την εξωτερική πολιτική, διαβάζουνε κάτι, για να μπορέσουν να καταλάβουν γιατί έχει πάει. Για το Άγιο Φως δεν διάβασαν, απλά πήγανε και ό,τι αντιλήφθηκαν ή ό,τι τούς είπανε, το μετέφεραν, χωρίς να κάνουν ουσιαστική έρευνα. Δυστυχώς! Χωρίς να σημαίνει αυτό, ότι δεν υπάρχουν και λαμπρές εξαιρέσεις.

-Βεβαίως. Πάντοτε υπάρχουν εξαιρέσεις.

-Αυτό ως μια μικρή παρένθεση, και συγνώμη που διακόψαμε τη ροή τού λόγου, για να μην υπάρξει παρεξήγηση για το θέμα τού Αρμενίου. Μέχρι και σήμερα μένει στον Προθάλαμο. Προς Θεού, όχι στον χώρο τού Παναγίου Τάφου.

-Βεβαίως!

Ο Πατριάρχης λοιπόν Ιεροσολύμων Νεκτάριος, μια μεγάλη προσωπικότητα τού Πατριαρχείου τών Ιεροσολύμων, είναι ο Πατριάρχης από το 1660 μέχρι το 1669, σε εποχή πολύ δύσκολη για το Πατριαρχείο, απαντάει στον Πέτρο τον Μαΐστορα. Ο Πέτρος ο Μαΐστωρ ήταν ένας Ιησουίτης μοναχός, ο οποίος γράφει στον Πατριάρχη Νεκτάριο, και εκείνος τού απαντά

Ο Πατριάρχης λοιπόν αναφέρει σαφώς και κατηγορηματικώς, ότι το Άγιο Φως είναι θαύμα, και λέει ως εξής:

“Θειότατον και υπερφυέστατον το άγιο Φως. Το κατ’ έτος ημέραν εμείς οι Ορθόδοξοι, κατά το αρχαίον τού εορτάζειν το Άγιον Πάσχα έθος, την τοιαύτην μυστηριώδη τελετή παρά τών πατέρων τελείν παρελάβαμε”.

Ο Πατριάρχης τονίζει λοιπόν, ότι την  τελετή τού Αγίου Φωτός, την πήραμε από την παράδοση τών πατέρων μας, είναι αρχαία, είναι μυστηριώδης. Όταν λέει “μυστηριώδης”, δεν σημαίνει ότι κάτι κρυφό γίνεται. Είναι όπως λέμε “τα μυστήρια τής Εκκλησίας μας”. Δεν είναι κάτι το απόκρυφο. Είναι μυστήριο διότι σ’ αυτό ενεργεί το Άγιο Πνεύμα. Γι’ αυτό την ονομάζει “μυστηριώδη τελετή”.

Μας πληροφορεί λοιπόν εκεί, ότι μέσα στον Πανάγιο Τάφο, όταν ο Πατριάρχης περιμένει για να παραλάβει το Άγιο Φως, εμφανίζεται κάτι το οποίο μοιάζει με σταγόνες. Αυτές οι σταγόνες μετατρέπονται σε  φώς. Αυτή την πληροφορία μάς δίνει ο Πατριάρχης Νεκτάριος.

Στην πορεία θα παρουσιάσουμε ότι αυτή η μαρτυρία ταυτίζεται και με όλες τις επόμενες τών Πατριαρχών. Ότι δηλαδή μοιάζει η πλάκα που καλύπτει τον Πανάγιο Τάφο να ιδρώνει.

Οι ακροατές μας πρέπει να γνωρίζουν ότι το σημείο που εναπετέθη το σώμα τού Χριστού μας, είναι κάτω από την πλάκα αυτή, η οποία βρίσκεται σήμερα στον Πανάγιο Τάφο. Για να καλυφθεί το μνημείο αφ’ ενός, και αφ’ ετέρου επειδή είναι γύρω στα δύο μέτρα με διόμισυ, να μην υπάρξει κάποιο ατύχημα.

Καλύπτει επομένως τον Πανάγιο Τάφο η πλάκα αυτή. Η Πλάκα αυτή κάποια στιγμή εμφανίζεται να ιδρώνει. Και από εκεί ανάβει (δεν ξέρουμε πώς ακριβώς γίνεται), και θα σας εξηγήσουμε στην πορεία, τελικώς αν ο Πατριάρχης μπορεί να δει, ή αν δεν μπορεί να δει, ή αν βλέπει ή αν θυμάται το τι ακριβώς συμβαίνει μέσα εκεί.

-Νομίζω ότι οποιοσδήποτε άνθρωπος αν μπορούσε να σταθεί εκεί, δεν θα έψαχνε να δει το “τι” και το “πώς”, ούτε θα μπορούσε να θυμηθεί αργότερα τι συνέβη.

-Ναι, και αυτό βέβαια έχει και τη θεολογική του ερμηνεία, και αυτό θα το εξηγήσουμε αργότερα, το γιατί δεν μπορεί να θυμηθεί.

Ο Πατριάρχης τών Ιεροσολύμων Δοσίθεος μετά, διάδοχος τού Νεκταρίου,  μεγάλος Πατριάρχης, μεγάλος συγγραφέας τής Εκκλησίας, έχει  γράψει το περίφημο έργο του: “Δωδεκάβιβλος”, όπου καταγράφει την ιστορία τού Πατριαρχείου τών Ιεροσολύμων και όχι μόνο, αναφέρεται στο “ουράνιο Φως τού Αγίου Τάφου. Δηλώνει δηλαδή και αυτός, ότι το φως το οποίο κατέρχεται στον Πανάγιο Τάφο, είναι ουράνιο, προέρχεται δηλαδή από τον ουρανό, και χρησιμοποιεί και έναν πολύ όμορφο χαρακτηρισμό για τον Πανάγιο Τάφο: Ότι είναι “Μνήμα και προσκύνημα τού Φωτός”.

Είναι μία πολύ ωραία έκφραση, εμένα μου αρέσει πάρα πολύ.

Κάποιοι βέβαια κατηγόρησαν με την πάροδο τού χρόνου τον Πατριάρχη Δοσίθεο ότι δεν αναφέρει σαφώς και κατηγορηματικώς ότι πρόκειται περί θαύματος.

Αυτή τη στάση του ερμηνεύει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου ο εξ Οικονόμων. Και μας λέει ότι ο π. Δοσίθεος δεν ανέφερε ότι είναι θαύμα σαφώς και κατηγορηματικώς, (αν και εγώ θεωρώ ότι οι δύο παραπάνω μαρτυρίες είναι σαφείς και κατηγορηματικές), για δύο λόγους:

Πρώτον, επειδή το θέμα ήταν τετριμένο. Για εκείνον δεν ήταν κάτι το παράδοξο ή το περίεργο, και αφ’ ετέρου διότι αυτό το θαύμα τού Αγίου Φωτός, προκαλούσε την οργή τών Λατίνων. Και επειδή ακριβώς δεν ήθελε ο Πατριάρχης Δοσίθεος να βλασφημείται συνεχώς το Άγιο Φως, απέφυγε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Όμως προσπαθώντας να βρω περισσότερες πληροφορίες για το Άγιο Φως, ανακάλυψα μία επιστολή. Είναι μία επιστολή, την οποία γράφει ένας Αγιοταφίτης Μοναχός.

Πρέπει οι ακροατές μας να γνωρίζουν ότι το Πατριαρχείο τών Ιεροσολύμων έχει αντιπρόσωπο, επίτροπο στη Μόσχα, γιατί εκεί υπάρχει μία περιουσία η οποία ανήκει στο Πατριαρχείο.

Φαίνεται λοιπόν ότι αυτός ο Αγιοταφείτης Μοναχός, το 1689 ζει στη Μόσχα, και γράφει μια επιστολή. Σε αυτή την επιστολή λοιπόν, τι μας λέει αυτός ο Αγιοταφείτης; Ας διαβάσουμε το απόσπασμα: “Δια τους μεν ημετέρους, τους μη πιστεύοντας το Φως, (τους Ορθοδόξους δηλαδή που δεν το πιστεύουν), αποκρίνομαι εκείνον, το οποίο λέγει ο θείος ο Ιωάννης ο Απόστολος, εις την Α΄ του Επιστολή. “Εξ ημών εξήλθον, αλλά ουκ ήσαν εξ ημών. Ή γαρ ήσαν εξ ημών, μεμενίκεσαν αν μεθ’ ημών”. (Ότι είναι από εμάς, αλλά ουσιαστικά δεν είναι μ’ εμάς).

Έπειτα λέει: “Ο ίδιος εγώ, είδον αυτοίς οφαλμοίς με την Χάρην τού Αγίου Θεού, με πίστην αληθινή και όχι με περιέργεια ανθρωπίνη (το Άγιο Φως δηλαδή). Μήτε εξεύρω να γράψω περισσότερο από αυτό, μήτε έχω εδώ βιβλία, τα οποία διαλαμβάνωσι πλατύτερα περί τού θαύματος τούτου. Απερχόμενος δε συν Θεώ Αγίω προς τον Μακαριώτατο Πατριάρχην κύριον Δοσίθεον, θέλω προβάλλει την υπόθεσιν αυτή. Και η μακαριότης του, ως σοφός και άκρως θεολόγος τής Αγίας τού Χριστού Ανατολικής Εκκλησίας, και ως γενόμενος και ων υπουργός πολλάκις εις τούτο το Άγιο Φως, θέλει γράψει σαφέστερον και βεβαιότερον, προς πληρεστέραν παράστασιν τής αληθείας και τού θαύματος”.

Τι μας λέει λοιπόν ο Αγιοταφίτης;

Ότι εγώ, ούτε βιβλία έχω μαζί μου, ούτε ξέρω να γράψω τόσο καλά όπως ξέρει ο Πατριάρχης Δοσίθεος ο οποίος είναι Λόγιος. Αυτό που μας πληροφορεί που μας πληροφορεί όμως είναι: “Θα ζητήσω από τον Πατριάρχη να γράψει εκείνος, ο οποίος έχει γίνει υπουργός πολλάκις. Δηλαδή ότι πολλές φορές έχει διακονίσει το θαύμα τού Αγίου Φωτός. Και εκείνος, ως καλύτερος θεολόγος από εμένα, ας γράψει για να δώσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θαύμα.

Ουσιαστικά δηλαδή η επιστολή τού Αγιοταφείτου αυτού μοναχού, καταρρίπτει την όποια θεωρία έχει πλασθεί ακόμα και σήμερα, ότι δήθεν ο Πατριάρχης Δοσίθεος δεν αποδεχόταν το Άγιο Φως.

Έχουμε και άλλες μετά μαρτυρίες, από τον Καμαράση τού Παναγίου Τάφου Χρύσανθο τον εκ Προύσσης. Καμαράσης να πούμε εδώ, είναι ένα Οφίκιο το οποίο υπάρχει στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Είναι ο Φύλακας τού Πατριαρχικού κελίου, και υπεύθυνος για την ενδιαίτηση τών Μοναχών. Μέχρι και σήμερα. Όταν κάποιος μοναχός Αγιοταφείτης αποβιώσει, ουσιαστικά κλειδώνει το κελί, και υπεύθυνος  γι’ αυτό είναι ο Καμαράσης. Αυτός ο Καμαράσης λοιπόν τού Παναγίου Τάφου, ο Χρύσανθος ο εκ Προύσσης, εκδίδει το 1787 ένα προσκυνητάριο. Εκεί περιγράφει την τελετή, όπως τη γνωρίζουμε και σήμερα. Δεν θα βρούμε δηλαδή διαφορές από τότε μέχρι και σήμερα.

Από τους μεγάλους λογίους τής Εκκλησίας μας, ο Ευγένιος Βούλγαρης, αποδέχεται σαφώς και κατηγορηματικώς ότι το Άγιο Φως είναι ένα θαύμα. Το χρησιμοποιεί ο Ευγένιος Βούλγαρης σαν παράδειγμα τής υπεροχής τής πίστεως τών Ορθοδόξων έναντι τών Λατίνων, σε μία επιστολή που στέλνει στον Πέτρο τον Κλέρχιο, (αυτός ήταν Λατίνος και τού απαντά).

Ιδιαίτερα επίσης σημαντική, είναι και η επιστολή τού Οικουμενικού Πατριάρχου Κωνσταντίου τού Α΄ τού Αβοσιναίου.

Συνήθως θα περιμέναμε ότι όλες οι μαρτυρίες σχετικά με το Άγιο Φως, είναι από Πατριάρχες Ιεροσολύμων. Δεν είναι μόνο από Πατριάρχες Ιεροσολύμων. Γράφει σε κάποιον Αρχιμανδρίτη Πλάτωνα, ο οποίος είναι Αγιοταφίτης. Η επιστολή αποστέλλεται “τω αρχιμανδρίτη αγιοταφείτη κυρίω Πλάτωνι, περί τού εν Ιεροσολύμοις Αγίου Φωτός”. Εκεί ο Πατριάρχης δηλώνει, (όπως και όλοι οι Πατριάρχες Ιεροσολύμων), ότι πρόκειται για θαύμα το οποίο τελείται στον Πανάγιο Τάφο κάθε Μεγάλο Σάββατο.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνστάντιος, πρέπει να πούμε ότι στρέφεται και εμμέσως εναντίον τού Κοραή. Στρέφεται, διότι λέει ότι: “εκφράζει εκφράζει μία απατηλή γνώμη (δεν αναφέρει ποιος το λέει, αλλά εμείς καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για τον Κοραή). Ότι εκφράζει δικές του αντιλήψεις ο Κοραής, και ότι δεν θα έπρεπε ουσιαστικά να σχολιάσει ένα θαύμα το οποίο δεν το γνωρίζει, “ως μη ώφειλεν” αναφέρει ο Πατριάρχης.

Το θαύμα τού Αγίου Φωτός κατά τον Πατριάρχη Κωνστάντιο, πηγάζει από τον Ίδιο τον Θεό. Ο οποίος μας λέει ότι μπορεί να ενεργήσει τα πάντα, και ότι αυτό το θαύμα στηρίζει την Ορθοδοξία λέει ο Οικουμενικός Πατριάρχης, τόσο στην περιοχή εκείνη, όσο και σε όλο τον κόσμο. Οι Ορθόδοξοι στηρίζονται σε αυτό το θαύμα.

Έχουμε και άλλες μαρτυρίες μετά, και από Ρώσους μοναχούς.

Ο Κωνσταντίνος Οικονόμος όπως προαναφέραμε, υποστηρίζει το θαύμα τού Αγίου Φωτός και μάλιστα στρέφεται και εκείνος εναντίον τού Κοραή, χωρίς να τον κατονομάζει πάλι στα έργα του.

8. Μαρτυρίες τού 20ού αιώνα για το θαύμα τού Αγίου Φωτός

Και μετά φθάνουμε στις μαρτυρίες τού 20ού αιώνα, οι οποίες ίσως είναι και οι πιο ενδιαφέρουσες, γιατί είναι πολύ κοντά σ’ εμάς.

-Είναι τωρινές. Είναι αυτό το μεγάλο θαύμα που αιώνες τώρα συμβαίνει, που στηρίζει τους Ορθοδόξους, και που μέχρι και σήμερα, βλέπουμε τη συγκεκριμένη μέρα, η Ιερουσαλήμ να κατακλύζεται από τους Ορθοδόξους κάθε εθνότητος, για να είναι εκεί, να λάβουν αυτή την ευλογία, πολλοί δε εξ αυτών να το μεταφέρουν στη συνέχεια στις πατρίδες τους, στα σπίτια τους, και βέβαια, με την ειδική πτήση που έχει καθιερωθεί εδώ και περίπου 20 χρόνια, να έρχεται στην Ελλάδα, και να μεταφέρεται σχεδόν σε κάθε μέρος τής πατρίδας μας, και όχι μόνο.

Αυτό από μόνο του, η αγάπη τού κόσμου για να λάβει αυτή την ευλογία, θα μπορούσε πολύ εύκολα να αποδείξει όσα κάποιοι άλλοι πολύ εύκολα έρχονται να αμφισβητήσουν.

Μπροστά σε περίπου 15-20.000 ανθρώπους που χωράει ο ναός το μεσημέρι τού Μεγάλου Σαββάτου, (που δεν είναι όλοι Ορθόδοξοι), γιατί πάνε και οι Αρμένιοι, και οι Κόπτες και οι λοιποί Μονοφυσίτες, για να είναι και αυτοί μπροστά την ώρα που βγαίνει το Άγιο Φως, δε νομίζω, (αυτό είναι το δικό μου επιχείρημα, δεν έχω ψάξει σε τόσο βάθος το θέμα τού Αγίου Φωτός), αλλά έχοντας βρεθεί Μεγάλα Σάββατα στην Αγία Γη, δεν νομίζω, ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι θέλουν πραγματικά κάποιος να τους κοροϊδεύει και πηγαίνουν επειδή τους αρέσει μια πολύ όμορφη παράσταση.

Όσο ωραίο και αν είναι ένα θεατρικό έργο, πόσες φορές θα το δεις; Θα πας, θα το δεις και θα φύγεις. Και μάλιστα αν καταλάβεις ότι ήταν και λίγο απάτη, δεν θα ξαναπάς.

Εάν λοιπόν πιστεύουμε όλους αυτούς που εύκολα βρίσκουν λόγο στα ηλεκτρονικά μέσα, να θίξουν την πίστη μας, ή να υποστηρίξουν τα όσα οι ίδιοι πρεσβεύουν, τότε ναι, είμαστε αφελείς. Εμείς και οι χιλιάδες τών ανθρώπων που κάθε χρόνο τέτοια μέρα, πηγαίνουμε εκεί, γιατί μας αρέσει, αυτοί οι λιγοστοί Έλληνες Αγιοταφίτες που υπάρχουν, να μας κοροϊδεύουν. Και μας κοροϊδεύουν επειδή όλοι τους είναι πεπειραμένοι Χημικοί, με πολλές σπουδές και πτυχία στο εξωτερικό, με διδακτορικά, όχι με μεταπτυχιακά, στη χημεία, και μπορούν όχι απλά τα κεριά που κρατάει ο Πατριάρχης, αλλά και όλα τα κανδήλια που είναι σβηστά να τα κάνουν να ανάβουν.

Αυτό είναι ένα μικρό, αφελές ίσως, αλλά και ουσιαστικό επιχείρημα – απάντηση σε όσους δεν έχουν ζήσει αυτή τη στιγμή, μέσα στον Πανάγιο και Ζωοδόχο  Τάφο, στον Πανίερο Ναό τής Αναστάσεως, και να πω για μία ακόμα φορά, (το έχω πει πολλές φορές στην Πειραϊκή Εκκλησία), ότι δεν το έχω δει το Άγιο Φως, μολονότι έχω βρεθεί Μεγάλο Σάββατο εκεί, αλλά το Άγιο Φως γίνεται, χωρίς να με έχει ανάγκη. Συμβαίνει, εμφανίζεται, γιατί ο Θεός έτσι επιτρέπει. Και νομίζω ότι και αυτό είναι κάτι, (πριν φθάσουμε στις μαρτυρίες τού 20ού αιώνα), που θα έπρεπε να αναφερθούμε, αν μπορούμε βέβαια εμείς να εξηγήσουμε, το γιατί κάποιοι το βλέπουν και κάποιοι δεν το βλέπουν, και γιατί αυτοί που το βλέπουν δεν το βλέπουν πάντα με τον ίδιο τρόπο. Ή μπορεί να στέκονται τρεις άνθρωποι δίπλα – δίπλα, ακριβώς στο ίδιο σημείο, και να το βλέπουν εντελώς διαφορετικά.

-Κάποιες θεολογικές απαντήσεις υπάρχουν, όσο μπορούμε βέβαια να προσεγγίσουμε το γεγονός ενός θαύματος, γιατί το θαύμα είναι θαύμα. Ή κανείς το αποδέχεται, ή το απορρίπτει. Λογικές εξηγήσεις δεν υπάρχουν, γιατί αν προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε τα θαύματα με τη λογική, θα καταλήξουμε στο σχολαστικισμό τής Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, την οποία ξέρουμε πόσο πολύ τη ζημίωσε. Προσπάθησε και η ίδια να απεγκλωβισθεί, αλλά δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχουν καταφέρει να το πετύχουν.

Τον 20ό λοιπόν αιώνα, έχουμε πολλές μαρτυρίες. Το 1926, ο Αγιοταφίτης Μοναχός Μητροφάνης Παπαϊωάννου, ο οποίος καταγόταν από την Κερασούντα τού Πόντου, κατάφερε να μπει απαρατήρητος μέσα στο Κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου. Προσποιούμενος ότι ήθελε να καθαρίσει κάτι στον Τρούλο, ανέβηκε σε μία σκάλα, (από την παραμονή βέβαια).

Όποιος έχει επισκεφθεί το Κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου, γνωρίζει ότι από πάνω έχει έναν πολύ μικρό Τρούλο. Εκεί κρύφτηκε, είναι συγκλονιστική η μαρτυρία του. Θα ήθελα να τη διαβάσω τη μαρτυρία, όπως ο ίδιος την περιγράφει.

-Όντως είναι συγκλονιστική και αξίζει να την ακούσουμε:

-“Ήκουσα ένα ελαφρό συριγμό. Ήταν παρόμοιος με λεπτήν αύρα πνοής ανέμου. Και αμέσως, (αλησμόνητον θέαμα), είδα ένα γαλάζιο φως να γεμίζει ολόκληρο τον Ιερό χώρον τού Ζωοδόχου Τάφου. Το γαλάζιον εκείνο φως, το είδα εις την συνέχεια να στριφογυρίζει ως δυνατός ανεμοστρόβιλος, που με την ορμή του ξεριζώνει πανύψηλα δένδρα και τα αρπάζει, και τα μεταφέρει μίλια μακριά.

Πόση ανησυχίαν είχε εκείνο το γαλάζιο φως! Μέσα από το φως εκείνο, έβλεπα καθαρά τον Πατριάρχη από το πρόσωπο τού οποίου κυλούσαν χονδρές σταλαγματιές ιδρώτος.

Όπως ήτο γονυκλινής, έφερε το χέρι του και έβαλε το δάχτυλό του εις τον ανοιχτό χώρο τής ιεράς φυλλάδος, που εδημιουργούσε το κερί.

(Αυτό το κερί πρέπει να πούμε, είναι ένα κερί που κρατάει ο Πατριάρχης για να το ανάψει, μαζί με τις δύο δεσμίδες που έχει μαζί του).

Εν τω μέσω τοποθέτησεν επί τού Ζωοδόχου Μνήματος τέσσερας δεσμίδας λευκών κηρίων, από τριάκοντα τρία κεριά η κάθε μία. Και ως να εφωτίζετο από το φως εκείνο το μυστηριώδες, άρχισε να αναγινώσει τας ευχάς.

Μόλις ήγγισεν επί τής ιεράς φυλλάδος και άνοιξε την σελίδα, και άρχισε να αναγινώσκει τας ευχάς, εκείνο το κάπως ήρεμο γαλάζιο φως, ήρχησε και πάλι μίαν ανήσυχον κίνησιν. Ήτο ένα αφάνταστον και απερίγραπτον στριφογύρισμα δυνατότερο από το πρώτο. Και αμέσως, άρχισε να μεταβάλλεται εις ένα ολόλευκο φως, όπως περιγράφει ο Ευαγγελιστής εις την Μεταμόρφωσιν τού Σωτήρος Χριστού.

Εν συνεχεία το ολόλευκο εκείνο φως, μετεμορφώθη εις ένα ολοφώτεινο υπέρ τον ήλιον δίσκον, και ενετοπίσθη ακίνητον άνωθεν ακριβώς τής κεφαλής τού Πατριάρχου.

Κατόπιν είδα τον άγιο γέροντα Πατριάρχη, να παίρνει στα χέρια του τις δεσμίδες τών τριάκοντα τριών κεριών. Τας ανύψωσε, και έδινε την εικόνα τής αναμονής. Ανέμενεν εκ Θεού την έλευσιν τού αοράτου Φωτός. Και όπως σιγά – σιγά ύψωνε τα χέρια του, δεν έφθασε ακόμα στο ύψος τής κεφαλής του. Αμέσως, εν ριπή οφθαλμού, ως να έγγισεν επί αναμμένης καμίνου, ήναψαν αυτομάτως η αγία Κανδήλα, και οι τέσσερεις δεσμίδες τών κεριών.

Αιφνιδίως, χωρίς καν να αντιληφθώ εξηφανίσθη από τών οφθαλμών μου ο ολοφώτεινος εκείνος δίσκος.

Ο άγιος γέροντας Πατριάρχης, γεμάτος από ιεράν ικανοποίηση, με καταφανή την συγκίνηση στο πρόσωπό του, απεχώρησε. Έκανε δύο – τρία βήματα προς τα πίσω σεβόμενος τον άγιο χώρο, και εξήλθε στον προθάλαμο τού αγίου Λίθου. Είχε στας χείρας του το Άγιο Φως”.

-Είναι, όχι απλώς συγκλονιστική, είναι ανατριχιαστική αυτή η περιγραφή. Ο μακαριστός γέροντας Μητροφάνης, είχε διηγηθεί, και δεν έπαψε μέχρι και το τέλος τής ζωής του να διηγείται αυτή του την εμπειρία. Είναι καταγεγραμμένη εδώ και πάρα πολλά χρόνια σε βιβλία που κυκλοφορούν, και μάλιστα λίγο πριν παραδώσει την ψυχή του, είχε μιλήσει ο ίδιος και σε Δημοσιογράφο στη Θεσσαλονίκη, (γιατί εκεί κοιμήθηκε), και κατεγράφη σε κάμερα πλέον η μαρτυρία αυτή η συγκλονιστική, γιατί δεν την είχε ξεχάσει, μολονότι, αυτό το περιστατικό συνέβη το 1926.

Μέχρι και πριν από 15 περίπου χρόνια που κοιμήθηκε ο παππούλης, το έλεγε και το διηγείτο με την ίδια ακριβώς θέρμη, και το περιέγραφε πάντα με τα ίδια ακριβώς λόγια, και είναι νομίζω από τους πιο μεγάλους και αδιάψευστους μάρτυρες τού Αγίου Φωτός. Κρυμμένος ο ίδιος, μετανοιωμένος μετά, πήγε να εξομολογηθεί στον Πατριάρχη (να πούμε όλη την ιστορία ε;)

-Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι μόλις συγκλονίσθηκε τόσο πολύ, ζητούσε να εξομολογηθεί στον Πατριάρχη. Πρέπει να πούμε ότι οι πατέρες τής Αγιοταφικής Αδελφότητας, δεν εξομολογούνται στον Πατριάρχη, υπάρχει ο Πνευματικός, τής αδελφότητος, ο οποίος είναι συνήθως κάποιος Επίσκοπος.

Τότε οι αδελφοί τού είπαν “να πας να εξομολογηθείς στον Πνευματικό”. Εκείνος φώναζε κλαίγοντας ότι “θέλω να εξομολογηθώ στον Πατριάρχη”. Φοβήθηκαν οι Πατέρες, γιατί υπέθεσαν μήπως είχε κάνει κάποιον φόνο.

Συναντήθηκε λοιπόν με τον Πατριάρχη τον Δαμιανό τότε, και τού εξομολογήθηκε ότι κρύφτηκε και είδε, ό,τι είδε. Ο Πατριάρχης Δαμιανός τού είπε: “Δεν θα πεις τίποτα όσο είμαι ζωντανός. Από τη στιγμή που θα κλείσω τα μάτια μου, τότε έχεις την ευχή και την ευλογία να περιγράψεις οτιδήποτε είδες”.

Του έκανε βέβαια την παρατήρηση, όπως την παρατήρηση τού έκανε και ο τότε Μητροπολίτης Τιμόθεος Θέμελης, και μετέπειτα Πατριάρχης Ιεροσολύμων Τιμόθεος. Τον επέπληξε και εκείνος για το γεγονός ότι κρύφθηκε για να διαπιστώσει αν το θαύμα τού Αγίου Φωτός είναι Θαύμα.

Βέβαια το 1960 έχουμε κάτι παρόμοιο. Όταν ο επίτροπος τού Πατριάρχου Βενεδίκτου τού Α΄ μπήκε στον ναό τής Αναστάσεως για να παραλάβει το Άγιο Φως.

Εδώ πρέπει να κάνουμε μια διευκρίνιση.

Κάποιοι λένε ότι ο Πατριάρχης Βενέδικτος δεν έμπαινε στον Πανάγιο Τάφο πέρα από μία – δυο φορές για να πάρει το Άγιο Φως. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Ο Πατριάρχης Βενέδικτος έμπαινε κάθε χρόνο, μέχρι κάποια στιγμή που η υγεία του δεν το επέτρεπε. Από εκεί και πέρα, όριζε τον επίτροπο τού Πατριαρχείου, ο οποίος πήγαινε και στη θέση του ως Ορθόδοξος Αρχιερέας έπαιρνε το Άγιο Φως.

Το 1960 λοιπόν ο Επίτροπος τού Πατριαρχείο μπήκε στον Πανάγιο Τάφο, (ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Σεβαστείας Αθηναγόρας).

Κάποιος Αβυσσήνιος Μοναχός, (ξέρουμε ότι οι κάτοικοι τής Αβυσσηνίας είναι έγχρωμοι). Μπήκε λοιπόν απαρατήρητος στον προθάλαμο τού Παναγίου Τάφου. Ακριβώς επειδή το σκούρο χρώμα τού προσώπου του τον διευκόλυνε, δεν φαινόταν. Διότι όπως θα περιγράψουμε, μέσα δεν υπάρχει φως.

-Απόλυτο σκοτάδι.

-Έμεινε λοιπόν εκεί απαρατήρητος. Μπήκε δηλαδή ο Αρχιεπίσκοπος Σεβαστείας, μπήκε και ο Αρμένιος εκπρόσωπος, κανείς δεν τον παρατήρησε όμως. Εκεί λοιπόν, το είδε, και όταν βγήκε έξω, είπε τα εξής:

“Έβλεπα τον Ορθόδοξο Αρχιερέα να ευρίσκεται ολόκληρος μέσα εις μίαν φλόγα καιομένης καμίνου. Έβλεπα από το στόμα του να εξέρχονται φλόγες. Έβλεπα ολόκληρο το Άγιο Κουβούκλιο τυλιγμένο μέσα σε φως”.

Είναι πράγματι συγκλονιστική μαρτυρία, ενός ανθρώπου που πρέπει να δηλώσουμε ότι δεν είναι και Ορθόδοξος.

Μιλήσαμε περί Αγίου Φωτός. Ξεκινήσαμε για το πώς δημιουργήθηκε το θέμα τής αμφισβήτησης, αλλά και το πώς άρχισε το Ίδιο να εμφανίζεται. Όπως πολύ ωραία μας είπε η Αγγελική, ξεκινάει ακριβώς από την ημέρα τής Αναστάσεως.

Πόσες φορές έχεις βρεθεί εσύ στα Ιεροσόλυμα ημέρα τού Αγίου Φωτός;

-Δύο φορές.

-Είχες την ευλογία να το δεις το Άγιο Φως;

-Ναι. Την πρώτη φορά ήταν το 2002 και τη δεύτερη το 2004.

Προσέξτε τώρα τι θα κάνουμε για τους ακροατές. Επειδή έχουμε μία ζωντανή μαρτυρία εδώ στο στούντιο τής Πειραϊκής Εκκλησίας, δεν θα αφήσουμε την Αγγελική να μας το πει σήμερα. Θα κρατήσουμε όλη την αγωνία μας, για να ακούσουμε από πρώτο χέρι τη δική σου μαρτυρία.

Εγώ ξαναλέω για μία ακόμα φορά, και δεν με ενοχλεί καθόλου, ούτε μου μειώνει το θαύμα, ότι εγώ δεν το ‘χω δει, αλλά δεν με πειράζει καθόλου. Και ήμουν εκεί, και μάλιστα το 1990 ήμουνα σχεδόν 1,5 μέτρο μακριά από την είσοδο τού Παναγίου Τάφου, αλλά το Άγιο Φως, εγώ δεν το είδα πώς βγήκε. Όμως το Άγιο Φως βγήκε, δεν με είχε ανάγκη ευτυχώς. Και ένοιωσα την ίδια χαρά που ένοιωσαν όλοι οι άνθρωποι, που δεν το βλέπουν όλοι οι άνθρωποι. Και το είπαμε και νωρίτερα αυτό.

Όμως έχω τη χαρά να έχω άνθρωπο που το έχει δει, και θα το “εκμεταλλευθώ” (εντός εισαγωγικών το “εκμεταλλευθώ”), την επόμενη Κυριακή Αγγελική, που θα ξεκινήσουμε αν θέλεις, με τη δική σου μαρτυρία, ή θα την κρατήσουμε για πιο μετά, γιατί έχουμε ακόμα πολλές μαρτυρίες που μπορείς να μας αναφέρεις, και πολλά στοιχεία.

Κλείνοντας αυτή την εκπομπή, αυτούς τους σημερινούς Διαλόγους, που μάλλον ήταν μια απλή συζήτηση για ένα καθόλου απλό θαύμα, αλλά ένα πάρα πολύ μεγάλο θαύμα, θα ήθελα εσύ, να μας πεις έτσι μέσα σ’ ένα λεπτό με δυο λόγια, τι θα έλεγες σε όλους αυτούς που λένε ότι το Άγιο Φως δεν είναι θαύμα. Αν μπορούσες δηλαδή πολύ – πολύ σύντομα, χωρίς ιστορικά στοιχεία, χωρίς τίποτα.

-Θα ήθελα απλώς να τελειώσω με μία φράση τού Ευαγγελίου.

Το θαύμα τού Αγίου Φωτός, ήταν και θα παραμείνει “σημείο αντιλεγόμενο”. Ίσως για να επιβεβαιωθούν για άλλη μία φορά, οι αψευδείς λόγοι τού Κυρίου, ότι “Το Φως ελήλυθεν εις τον κόσμον, αλλά οι άνθρωπο αγάπησαν μάλλον το σκότος ή το Φως.

-Δυστυχώς, και αυτό το βλέπουμε να επαναλαμβάνεται από τότε μέχρι και σήμερα. Είδαν την εποχή τού Κυρίου μας τον Ίδιο τον Κύριο να ανασταίνει νεκρούς, και δεν τον πίστεψαν. Πόσο μάλλον τώρα, που δεν είμαστε σε θέση να Τον αισθανθούμε μέσα από τις ενέργειές Του, πόσο μάλλον να Τον δούμε. Γιατί είναι αδύνατον.

Απομαγνητοφώνηση Ν. Μ.

ΠΗΓΗ: https://www.oodegr.com

Το άρθρο Ιστορικές μαρτυρίες για το Άγιο Φως Η ιστορία καταδικάζει τους αρνητές τού θαύματος. Συνέντευξη τής κας Αγγελικής Χατζηιωάννου στον κ. Λυκούργο Μαρκούδη εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Μητροπολίτης Προικοννήσου Ιωσήφ

Το άρθρο Μ. Σάββατο: η κάθοδος του Χριστού μέχρι τα μελαγχολικά βασίλεια του θανάτου. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Paris, Musée Du Louvre Crucifixion, 1457-1459, by Andrea Mantegna (1431-1506)

Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη μικρές «σταυρώσεις».

Θα είμαι ειλικρινής. Δύσκολο να σου μιλήσω για τη Σταυρική Θυσία του Χριστού; Νιώθω ότι πλησιάζω κάτι που δεν τολμάω να αγγίξω. Κάτι που δεν μπορώ να το φθάσω: «Αγάπη ασύλληπτη, αγάπη χωρίς όρια, αγάπη χωρίς ανταλλάγματα». Κι αν νομίζεις πως αυτό είναι μια απλή κουβέντα, μια «ωραία ιστορία» που την ακούμε κάθε Πάσχα, τότε ίσως ήρθε η ώρα να σταθείς λίγο και να σκεφτείς. Όχι με το μυαλό. Με την καρδιά.

Η Σταυρική Θυσία δεν είναι ένας μύθος. Δεν είναι ένα παραμύθι για να κοιμηθούμε ήσυχοι. Είναι η ίδια η ουσία της ζωής. Ιστορικό γεγονός. Ο Χριστός, πάνω στον Σταυρό, μας έδειξε ότι η αγάπη είναι θυσία. Όχι όμως από υποχρέωση, ούτε ζητά αντάλλαγμα. Είναι η θυσία που γεννιέται από την ελευθερία, από την απόφαση να δώσεις το “είναι” σου για τον άλλον. Σκέψου το λίγο: Τι πιο επαναστατικό από αυτό;

Ο κόσμος μας σήμερα έχει χάσει την επαφή με την αληθινή αγάπη. Μας έπεισαν ότι η αγάπη είναι συναίσθημα. Ένα γλυκό συναίσθημα που έρχεται και φεύγει, όπως ο ήλιος πίσω από τα σύννεφα. Αλλά η αγάπη που μας δίδαξε ο Χριστός δεν είναι κάτι τόσο εφήμερο. Είναι πράξη. Είναι απόφαση. Είναι να δίνεσαι, ακόμη κι όταν ο άλλος δεν το αξίζει. Να αγαπάς, ακόμη κι όταν ο άλλος σου γυρίζει την πλάτη. Να συγχωρείς, ακόμη κι όταν πονάς.

Γι’ αυτό και είναι τόσο συγκλονιστική. Ο Χριστός δεν σταυρώθηκε μόνο για όσους Τον ακολουθούσαν. Σταυρώθηκε και για εκείνους που Τον χλεύασαν, για τους στρατιώτες που Τον κάρφωσαν στον Σταυρό, για εμάς που καθημερινά Τον ξεχνάμε. Και το έκανε χωρίς να ζητήσει τίποτα πίσω. Καμία επιβεβαίωση, κανένα χειροκρότημα. Μόνο επειδή μας αγαπάει.

Ας κατέβουμε λίγο από τα θεολογικά ύψη και ας δούμε τι σημαίνει αυτό για τη δική μας ζωή. Γιατί, ξέρεις, ο Χριστός δεν σταυρώθηκε για να Τον θαυμάζουμε από μακριά. Σταυρώθηκε για να μας δείξει πώς να ζούμε.

Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη μικρές «σταυρώσεις». Είναι στιγμές που πρέπει να κάνουμε στην άκρη τον εγωισμό μας, να δώσουμε χωρίς να περιμένουμε τίποτα πίσω, να αγαπήσουμε ακόμη κι όταν είναι δύσκολο. Σκέψου, πόσες φορές έχεις αρνηθεί να συγχωρήσεις; Πόσες φορές έχεις προτιμήσει να κρατήσεις το δίκιο σου αντί να κάνεις χώρο για τον άλλον; Όχι, δεν είναι εύκολο. Αλλά εκεί είναι το νόημα. Η Σταύρωση μας δείχνει πως η αληθινή ζωή ξεκινά όταν πάψουμε να ζούμε μόνο για τον εαυτό μας.

«Καλά όλα αυτά», θα μου πεις. «Αλλά τι γίνεται όταν αμφιβάλλω; Όταν δεν μπορώ να πιστέψω; Όταν νιώθω ότι όλη αυτή η ιστορία της πίστης είναι μακρινή και ξένη για μένα;» Να σου πω κάτι; Όλοι μας έχουμε αμφιβολίες. Ακόμη κι αυτοί που φαίνονται «δυνατοί» στην πίστη. Η αμφιβολία είναι ανθρώπινη. Είναι μέρος της αναζήτησης.

Η Ορθοδοξία δε σου λέει να πνίξεις τις αμφιβολίες σου, να τις κρύψεις κάτω από ένα χαλί ψεύτικης βεβαιότητας. Αντίθετα, σου προτείνει να τις φέρεις μπροστά στον Θεό. Να Του μιλήσεις. Όχι με «δήθεν» λόγια ευλάβειας, αλλά με την αλήθεια σου. Να Του πεις: «Θεέ μου, δεν ξέρω αν Εσύ υπάρχεις, δεν ξέρω πώς να Σε βρω, αλλά αν είσαι εκεί, δείξε μου τον δρόμο».

Ξέρεις τι είναι το υπέροχο; Ο Θεός δεν περιμένει από εσένα να είσαι τέλειος, ούτε να τα καταλάβεις όλα. Περιμένει μόνο να Τον καλέσεις. Να Του δώσεις χώρο να μπει στη ζωή σου. Και θα το κάνει. Όχι με φανταχτερά θαύματα, αλλά με μικρές, αθόρυβες στιγμές που θα σου δείξουν ότι δεν είσαι μόνος. Μια κουβέντα από έναν φίλο, μια ξαφνική αίσθηση ειρήνης, ένα φως που διαλύει για λίγο το σκοτάδι. Αυτά είναι τα «θαύματα» που μας φέρνουν πιο κοντά Του.

Η πίστη δεν είναι ένα κουμπί που πατάς και ξαφνικά όλα γίνονται ξεκάθαρα. Είναι σχέση. Και όπως κάθε σχέση, θέλει χρόνο, θέλει δουλειά, θέλει ειλικρίνεια. Ο Χριστός δεν ζητάει από εμάς να καταλάβουμε τα πάντα. Ζητάει να Τον εμπιστευτούμε. Να κάνουμε εκείνο το μικρό βήμα προς Αυτόν, ακόμη κι αν δεν ξέρουμε πού θα μας οδηγήσει.

Κι αν νιώθεις ότι δεν έχεις πίστη, μην αγχώνεσαι. Η πίστη δεν είναι κάτι που φτιάχνουμε μόνοι μας. Είναι δώρο. Ένα δώρο που έρχεται όταν ανοίγουμε την καρδιά μας και λέμε: «Είμαι εδώ. Βοήθησέ με να Σε βρω».

Η Σταυρική Θυσία του Χριστού είναι το μεγαλύτερο μήνυμα ελπίδας που μας έχει δοθεί ποτέ. Μας δείχνει ότι, όσο σκοτεινή κι αν φαίνεται η ζωή μας, υπάρχει πάντα φως. Ότι η αγάπη νικάει το μίσος, η συγχώρεση νικάει την πικρία, η ζωή νικάει τον θάνατο.

Αυτό το φως δεν είναι μακριά. Είναι εδώ. Είναι μέσα μας. Αρκεί να το αφήσουμε να μας αγγίξει.

Η Ανάσταση κοντοζυγώνει.

Μητροπολίτης Σιγκαπούρης και Νοτίου Ασίας, Κωντανστίνος

Διδάκτορας Κοινωνιολογίας

Πηγή: huffingtonpost

Το άρθρο Η Σταυρική Θυσία του Χριστού: Ένα Δώρο Αγάπης – Μητροπολίτης Σιγκαπούρης και Νοτίου Ασίας, Κωνσταντίνος εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

ΠΗΓΗ: https://www.monastiriaka.gr

Το άρθρο Τι Γιορτάζουμε τη Μεγάλη Πέμπτη: τα 4 Μεγάλα Γεγονότα που Συνέβησαν. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Η  ακολουθία του Ορθρου της Μεγάλης Τετάρτης ψάλλεται την εσπέρα της Μεγάλης Τρίτης και αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς το Πάθος του Κυρίου. Ήδη ευρισκόμεθα δύο μόλις ημέρες προ της Σταυρώσεως και η υμνολογία είναι έντονα επηρεασμένη από την χρονική εγγύτητα προς το Πάθος του Σωτήρος. Εδώ, απόψε, προσερχόμεθα σε μία λατρεία η οποία χαρακτηρίζεται από ύμνους εντονώτατα δραματικούς, ύμνους που περιγράφουν ακραίες τραγικές ή σωτήριες ανθρώπινες καταστάσεις, σχετιζόμενες με την σταυρική θυσία του Χριστού.

Πρόκειται για δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα ανθρώπων που με την άμεση σύνδεσή των με τα Πάθη του Χριστού πέρασαν διαχρονικά στην παγκόσμια ιστορία. Οι δύο αυτοί άνθρωποι είναι ο Ιούδας που επρόδωσε τον Ιησού, και η αμαρτωλή γυναίκα η οποία προ του Πάθους έχρισε τον Χριστό με πολυτιμότατο μύρο.

Ο Ιούδας περιγράφεται σε πολλά τροπάρια σαν μία σκοτεινή και τραγική ανθρώπινη προσωπικότητα: «Ιούδας ο δόλιος φιλαργυρίας ερών, προδούναί σε Κύριε τον θησαυρόν της ζωής δολίως εμελέτησε…Λέγει τοις παρανόμοις. Τί μοι θέλετε δούναι κἀγώ παραδώσω υμίν εις το σταυρώσαι αυτόν;».

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η σύγκριση Ιούδα και αμαρτωλής γυναικός στο ακόλουθο τροπάριο:

Ότε η αμαρτωλός, προσέφερε το μύρον, τότε ο μαθητής, συνεφώνει τοις παρανόμοις.

Η μεν έχαιρε κενούσα το πολύτιμον, ο δε έσπευδε πωλήσαι

τον ατίμητον.

Αύτη τον Δεσπότην επεγίνωσκεν, ούτος του Δεσπότου εχωρίζετο.

Αύτη ηλευθερούτο, και ο Ιούδας δούλος εγεγόνει τού εχθρού. Δεινόν η ραθυμία! μεγάλη η μετάνοια! ήν μοι δώρησαι Σωτήρ, ο παθών υπέρ ημών, και σώσον ημάς.

Η υμνολογία της Μεγάλης Τετάρτης αποτυπώνει δραματικά και κατ’ επανάληψη την φρίκη της προδοσίας του Ιούδα και το ότι αυτός δεν μετενόησε για τη φοβερή πράξη του.
Σε ριζική αντίθεση προς την προδοσία και αμετανοησία του Ιούδα, όπως φάνηκε και στο παραπάνω τροπάριο, προβάλλεται η μετάνοια και πράξη λατρείας της αμαρτωλής γυναικός. Στο αριστουργηματικό τροπάριο της Κασσιανής έχουμε την ασύγκριτη σε δύναμη περιγραφή:
Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα Γυνή, την Σην αισθομένη
Θεότητα, μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν, οδυρομένη μύρα Σοι,
προ του ενταφιασμού κομίζει. Οίμοι! Λέγουσα, ότι νυξ μοι υπάρχει,
οίστρος ακολασίας, ζοφώδης τε και ασέληνος, έρως της αμαρτίας.
Δέξαι μου τας πηγάς των δακρύων, ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ. Κάμφθητί μοι προς τους στεναγμούς της καρδίας, ο κλίνας τούς Ουρανούς,
τῃ αφάτῳ Σου κενώσει. Καταφιλήσω τους αχράντους Σου πόδας, αποσμήξω
τούτους δε πάλιν, τοις της κεφαλής μου βοστρύχοις…. Αμαρτιών μου τα πλήθη,
και κριμάτων Σου αβύσσους, τίς εξιχνιάσει ψυχοσώστα Σωτήρ μου; Μη με
την Σην δούλην παρίδῃς, ο αμέτρητον έχων το έλεος.

Αξίζει να σημειωθή ότι το υπέροχο παράδειγμα μετανοίας της αμαρτωλής γυναικός δεν αναφέρεται μόνον λόγω της οξυτάτης αντιθέσεως προς την προδοσία του Ιούδα. Αναφέρεται επίσης διότι συνδέεται συμβολικά με το Πάθος του Κυρίου. Όπως σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, δύο ημέρες προ της Σταυρώσεώς Του, ενώ ο Χριστός ήτο στο σπίτι του Σίμωνος του λεπρού, ήρθε προς αυτόν μία γυναίκα κρατώντας ένα αλαβάστρινο δοχείο με βαρύτιμο μύρο και το έχυσε στο κεφάλι και στο σώμα Του. Τότε ο Ιησούς είπε στους μαθητές του ότι αυτό πού έκανε αυτή η γυναίκα, το έκανε για τον ενταφιασμό Του, δηλαδή ως προτύπωση του Πάθους και της ταφής Του.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο και στο Συναξάριο της Μεγάλης Τετάρτης γίνεται μνεία «της αλειψάσης τον Κύριον γυναικός», διότι «προ του σωτηρίου Πάθους μικρόν τούτο γέγονε», και διότι ο Κύριος είχε ήδη ειπεί ότι «Όπου εάν κηρυχθή το ευαγγέλιον τούτο εν όλῳ τῳ κόσμῳ, λαληθήσεται και ό εποίησε αύτη εις μνημόσυνον αυτής» (Ματθ. 26:13, Μάρκου 14:9).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Καθ’ όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα ο «Εθνικός Κήρυκας» θα δημοσιεύει στοχαστικά κείμενα του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου πρώην Αμερικής κ. Δημητρίου τα οποία είχαν προδημοσιευθεί την Μεγάλη Εβδομάδα του έτους 2016.

Υπογραμμίζεται ότι η αναδημοσίευσή τους γίνεται κατόπιν συνεννοήσεως και αδείας του Αρχιεπισκόπου κ. Δημητρίου.

ΠΗΓΗ: https://anastasiosk.blogspot.com

Το άρθρο Μεγάλη Τετάρτη – Αρχιεπισκόπου πρώην Αμερικής κ. Δημητρίου εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

[Υπομνηματισμός των εδαφίων: Ματθ. 25, 1-13]

«Τότε ὁμοιωθήσεται ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν δέκα παρθένοις, αἵτινες λαβοῦσαι τὰς λαμπάδας αὐτῶν ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν τοῦ νυμφίου (: Τότε, όταν δηλαδή έλθει ο Μεσσίας κατά τη δευτέρα Του παρουσία, η έλευση αυτής της ουράνιας βασιλείας Του και όσα θα συμβούν τότε, θα μοιάζουν με ό,τι έγινε σε δέκα παρθένες. Αυτές λοιπόν, αφού πήραν τα λυχνάρια τους, βγήκαν να υποδεχτούν τον γαμπρό, που θα ερχόταν τη νύχτα να παραλάβει τη νύφη)». πέντε δὲ ἦσαν ἐξ αὐτῶν φρόνιμοι καὶ αἱ πέντε μωραί (: πέντε όμως απ’ αυτές ήταν φρόνιμες και μυαλωμένες, ενώ οι πέντε άλλες ήταν ασυλλόγιστες και ανόητες), αἵτινες μωραὶ λαβοῦσαι τὰς λαμπάδας ἑαυτῶν οὐκ ἔλαβον μεθ᾿ ἑαυτῶν ἔλαιον (: και οι ανόητες αυτές, όταν πήραν τα λυχνάρια τους, δεν πήραν μαζί τους και λάδι)· αἱ δὲ φρόνιμοι ἔλαβον ἔλαιον ἐν τοῖς ἀγγείοις αὐτῶν μετὰ τῶν λαμπάδων αὐτῶν (: οι φρόνιμες όμως μαζί με τα αναμμένα λυχνάρια τους πήραν και λάδι στα ειδικά δοχεία τους)». Χρονίζοντος δὲ τοῦ νυμφίου ἐνύσταξαν πᾶσαι καὶ ἐκάθευδον (: επειδή όμως αργούσε τη νύχτα να έλθει ο γαμπρός, νύσταξαν όλες και κοιμούνταν)» [Ματθ. 25, 1-5].

Οι παραβολές αυτές μοιάζουν με την προηγούμενη, την παραβολή του έμπιστου δούλου και του αχάριστου, ο οποίος κατέφαγε την περιουσία του δεσπότη. Διότι τέσσερεις είναι όλες οι παραβολές, που μας προτρέπουν για τα ίδια πράγματα με τρόπο διαφορετικό. εννοώ δηλαδή τη φροντίδα της ελεημοσύνης και της ωφέλειας του πλησίον με κάθε πρόσφορο μέσο και τρόπο που μπορούμε να μετέλθουμε, διότι δεν είναι δυνατό να σωθούμε με άλλο τρόπο.

Στην παραβολή των ταλάντων ομιλεί γενικότερα για κάθε ωφέλεια που πρέπει να επιδιώκουμε προς τον πλησίον. Στην παραβολή όμως των παρθένων μιλάει ειδικά για την ελεημοσύνη, η οποία γίνεται με χρήματα, και μάλιστα με περισσότερη έμφαση από ό,τι η προηγούμενη παραβολή του πιστού και του κακού και αχάριστου δούλου. Διότι σε εκείνη μεν τιμωρεί εκείνον που κτυπά και μεθά και σκορπίζει και σπαταλά την περιουσία του δεσπότη του, ενώ εδώ τιμωρεί και εκείνον ο οποίος δεν ωφελεί, ούτε δίνει με αφθονία στους φτωχούς όσα έχει· διότι οι ασύνετες παρθένες είχαν λάδι, αλλά όχι άφθονο και γι΄ αυτό τιμωρούνται.

Για ποιο λόγο όμως παρουσιάζει την παραβολή αυτή υπό το πρόσωπο των παρθένων και δεν υπονοείται απλώς οποιοδήποτε πρόσωπο; Είχε εξάρει πολύ την παρθενία όταν είπε «εἰσὶ γὰρ εὐνοῦχοι οἵτινες ἐκ κοιλίας μητρὸς ἐγεννήθησαν οὕτω. καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες εὐνουχίσθησαν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. ὁ δυνάμενος χωρεῖν χωρείτω (: λέω ότι μόνον εκείνοι εγκολπώνονται τον λόγο όσοι έλαβαν την αγαμία ως χάρισμα, διότι υπάρχουν ευνούχοι που γεννήθηκαν έτσι από την κοιλιά της μητέρας τους, και συνεπώς είναι από τη φύση τους ανίκανοι να έλθουν σε γάμο˙ και υπάρχουν ευνούχοι που ευνουχίστηκαν απ΄ τους ανθρώπους και έγιναν απ’ τους ανθρώπους ανίκανοι για γάμο˙ και είναι άλλοι ευνούχοι, που με τον σωφρονισμένο λογισμό επιβλήθηκαν στον εαυτό τους και ευνούχισαν τον εαυτό τους με αυτοπροαίρετη αποχή απ’ τον γάμο και αυστηρή εγκράτεια. Αυτοί παραμένουν άγαμοι και παρθένοι, για να εργασθούν χωρίς κανένα περισπασμό για τη βασιλεία των ουρανών και για να την κερδίσουν ευκολότερα. Όποιος μπορεί να νιώσει και να βάλει σε εφαρμογή τον λόγο αυτό, ας τον νιώσει και ας τον εφαρμόσει)» [Ματθ. 19,12].

Γνώριζε εξάλλου και πολλούς από τους ανθρώπους οι οποίοι είχαν μεγάλη ιδέα γι’ αυτήν. Και είναι εκ φύσεως το πράγμα σπουδαίο και αποδεικνύεται και εκ του ότι ούτε στην Παλαιά Διαθήκη επιβλήθηκε ως νόμος υποχρεωτικός. Διότι δεν το διέταξε, αλλά το άφησε στην προαίρεση των ακροατών Του. Γι΄ αυτό και ο Παύλος λέει «Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν Κυρίου οὐχ ἔχω, γνώμην δὲ δίδωμι ὡς ἠλεημένος ὑπὸ Κυρίου πιστὸς εἶναι (: όσο τώρα για τα ανύπαντρα κορίτσια δεν έχω εντολή ρητή του Κυρίου· δίνω όμως γνώμη ως άνθρωπος που έχω ελεηθεί από τον Κύριο, προκειμένου να είμαι δάσκαλός σας και σύμβουλος άξιος της εμπιστοσύνης σας)» [Α΄ Κορ. 7, 25]. «Επαινώ βεβαίως εκείνον που την κατορθώνει την παρθενία, αλλά δεν εξαναγκάζω εκείνον που δεν θέλει, ούτε κάνω τούτο το πράγμα διαταγή».

Επειδή λοιπόν και το πράγμα αυτό ήταν σπουδαίο, αλλά και θαυμαζόταν πολύ από τους περισσότερους, για να μην επαναπαύεται όποιος το κατορθώνει αυτό, με την εντύπωση ότι έχει κατορθώσει το παν και παραμελεί τα υπόλοιπα, αναφέρει αυτή την παραβολή, η οποία είναι αρκετή να πείσει ότι η παρθενία, και αν ακόμα έχει όλα τα άλλα, αν δεν κοσμείται με τα καλά έργα της ελεημοσύνης, απορρίπτεται μαζί με τους πόρνους, και τοποθετεί τον απάνθρωπο και ανελεήμονα μαζί με αυτούς.

Και πολύ ορθώς διότι ο μεν πόρνος νικήθηκε από τον έρωτα των σωμάτων, ο δε παρθένος από τον έρωτα των χρημάτων. Και δεν είναι ίσος ο έρωτας του σώματος και ο έρωτας των χρημάτων, αλλά ο έρωτας των σωμάτων είναι ισχυρότερος και κατά πολύ τυραννικότερος. Όσο λοιπόν πιο αδύνατος είναι ο ανταγωνιστής, τόσο πιο ασυγχώρητοι είναι εκείνοι που νικήθηκαν. Γι΄ αυτό και τις αποκαλεί «μωρές», δηλαδή ασύνετες τις παρθένες εκείνες που δεν είχαν προνοήσει από την επίγεια ζωή τους να κάνουν ενάρετες πράξεις φιλανθρωπίας, διότι ενώ άντεξαν στο μεγαλύτερο πόνο, πρόδωσαν τα πάντα εξαιτίας του μικρότερου, της αποστέρησης δηλαδή των χρημάτων τους για να τα δώσουν στους φτωχούς και ανήμπορους που έβλεπαν δίπλα τους όσο ζούσαν. Και «λαμπάδες (: λυχνάρια)» εδώ ονομάζει το χάρισμα της παρθενίας, την καθαρότητα της αγιοσύνης, και «λάδι» την φιλανθρωπία, την ελεημοσύνη, την βοήθεια προς τους φτωχούς.

«Χρονίζοντος δὲ τοῦ νυμφίου ἐνύσταξαν πᾶσαι καὶ ἐκάθευδον (: επειδή όμως αργούσε τη νύχτα να έλθει ο γαμπρός, νύσταξαν όλες και κοιμούνταν)». Με αυτά τα λόγια δείχνει πάλι ότι δεν θα είναι μικρό το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί, για να αποτρέψει τους μαθητές από το να αναμένουν να φανεί η βασιλεία Του αμέσως· διότι αυτό έλπιζαν. Για τον λόγο αυτόν και συνεχώς τους συγκρατεί και τους απομακρύνει από αυτήν την ελπίδα. Μετά επίσης από αυτό, φανερώνει και τούτο, ότι ο θάνατος είναι ύπνος· διότι λέγει ότι «ἐκάθευδον (: κοιμούνταν)».

«Μέσης δὲ νυκτὸς κραυγὴ γέγονεν· ἰδοὺ ὁ νυμφίος ἔρχεται, ἐξέρχεσθε εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ (: κατά τα μεσάνυχτα όμως ακούστηκε φωνή μεγάλη: ‘’Ιδού, ο γαμπρός έρχεται˙ βγείτε να τον προϋπαντήσετε’’)» [Ματθ. 23, 6]. Εδώ ή παρέμεινε στην παραβολή, ή πάλι θέλει να δείξει ότι η ανάσταση θα γίνει κατά τη διάρκεια της νύχτας. Την κραυγή μάλιστα την αναφέρει και ο Παύλος, όταν λέγει: «αὐτὸς ὁ Κύριος ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ καταβήσεται ἀπ᾿ οὐρανοῦ (: ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό)» [Α΄ Θεσ. 4,16]. Και τι χρειάζονται οι σάλπιγγες; Τι λέει η κραυγή; «ἰδοὺ ὁ νυμφίος ἔρχεται, ἐξέρχεσθε εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ (: Ιδού, ο γαμπρός έρχεται˙ βγείτε να τον προϋπαντήσετε’’). Τότε ἠγέρθησαν πᾶσαι αἱ παρθένοι ἐκεῖναι καὶ ἐκόσμησαν τὰς λαμπάδας αὐτῶν (: Τότε σηκώθηκαν όλες οι παρθένες εκείνες και ετοίμασαν και τακτοποίησαν τα λυχνάρια τους)».

«Αἱ δὲ μωραὶ ταῖς φρονίμοις εἶπον· δότε ἡμῖν ἐκ τοῦ ἐλαίου ὑμῶν, ὅτι αἱ λαμπάδες ἡμῶν σβέννυνται (: οι ανόητες όμως είπαν στις φρόνιμες: ‘’Δώστε μας από το λάδι σας, διότι τα λυχνάρια μας σβήνουν’’). Πάλι τις αποκαλεί «μωράς (: ανόητες)», για να δείξει ότι τίποτε δεν είναι περισσότερο ανόητο από εκείνους οι οποίοι αποκτούν περιουσίες εδώ, θησαυρίζουν εδώ και φεύγουν γυμνοί στην άλλη ζωή, όπου κατεξοχήν μας χρειάζεται φιλανθρωπία και πολύ λάδι ευσπλαχνίας που να είχαμε δείξει στους συνανθρώπους μας όσο βρισκόμασταν στην επίγεια ζωή μας. Και δεν είναι μόνο για αυτό ανόητες αλλά και για το ότι περίμεναν ότι θα λάβουν λάδι από εκεί, και ότι δεν το ζήτησαν στον καιρό που έπρεπε. Αν και τίποτε δεν ήταν περισσότερο φιλάνθρωπο από εκείνες τις συνετές παρθένους, οι οποίες γι’ αυτό ακριβώς διακρίθηκαν.

Και δεν ζητούν όλο το λάδι, διότι λένε: «δότε ἡμῖν ἐκ τοῦ ἐλαίου ὑμῶν (: Δώστε μας μέρος από το λάδι σας)», για να φανερώσει τη μεγάλη τους ανάγκη: «ὅτι αἱ λαμπάδες ἡμῶν σβέννυνται (: διότι τα λυχνάριά μας σβήνουν)», λένε. Αλλά και έτσι απέτυχαν. Και ούτε η φιλανθρωπία εκείνων από τις οποίες ζήτησαν, ούτε το ότι ήταν εύκολη η ικανοποίηση των αιτημάτων τους, ούτε η άμεση ανάγκη και η χρησιμότητα αυτού του οποίου ζητούσαν συνετέλεσαν στο να πετύχουν ώστε να ικανοποιηθεί το αίτημά τους αυτό.

Τι διδασκόμαστε λοιπόν από αυτό; Ότι εκεί κανείς από εμάς οι οποίοι προδοθήκαμε από τα έργα μας, δεν θα μπορέσουμε να σταθούμε με παρρησία ενώπιον του Θεού. Όχι διότι δεν θέλει, αλλά επειδή δεν μπορεί. Διότι και οι συνετές παρθένοι επικαλούνται την αδυναμία ικανοποίησης του αιτήματος των ανοήτων. Την αδυναμία αυτή επικαλέστηκε και ο μακάριος Αβραάμ όταν είπε ότι «ἐπὶ πᾶσι τούτοις μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν χάσμα μέγα ἐστήρικται, ὅπως οἱ θέλοντες διαβῆναι ἔνθεν πρὸς ὑμᾶς μὴ δύνωνται, μηδὲ οἱ ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς διαπερῶσιν (: κι εκτός απ’ όλα αυτά, υπάρχει ανάμεσα σε μας και σε σας μεγάλο χάσμα, ώστε πολλοί που θέλουν να διαβούν από εδώ σε σας να μην μπορούν, αλλά ούτε κι όσοι είναι από εκεί να μπορούν να περάσουν απέναντι σε μας)» [Λουκά 16, 26].

«μήποτε οὐκ ἀρκέσει ἡμῖν καὶ ὑμῖν· πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράσατε ἑαυταῖς (: αλλά οι φρόνιμες αποκρίθηκαν: ‘’Δεν μπορούμε να σας δώσουμε, διότι υπάρχει φόβος να μη φθάσει το λάδι και για μας και για σας. Πηγαίνετε καλύτερα σε εκείνους που πουλούν και αγοράστε για τα λυχνάρια σας’’)». Και ποιοι είναι αυτοί οι οποίοι πωλούν; Οι φτωχοί. Και πού βρίσκονται αυτοί; Εδώ. Έπρεπε λοιπόν να ζητήσουν το λάδι αυτό τότε, κατά την επίγεια ζωή τους, όχι την ώρα εκείνη.

Βλέπεις πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η φροντίδα μας για τους φτωχούς; Και αν καταργήσεις αυτούς και καθόλου δεν τους δίνεις σημασία για να τους βοηθήσεις όσο ζεις, κατάργησες τη μεγαλύτερη ελπίδα της σωτηρίας σου. Γι’ αυτό πρέπει να αποθηκεύουμε «λάδι» έργων φιλανθρωπίας και ελεημοσύνης, για να μας φανεί χρήσιμο όταν μας καλέσει η ώρα. Διότι ο καιρός της συλλογής δεν είναι εκείνος, αλλά αυτός εδώ. Μην καταναλώνεις λοιπόν άδικα αυτά που έχεις εδώ σε απολαύσεις και ματαιοδοξίες· διότι τότε θα έχεις μεγάλη ανάγκη από πολύ από αυτό το «λάδι».

Όταν άκουσαν αυτά οι ανόητες παρθένοι αναχώρησαν, αλλά τίποτα δεν αγόρασαν. Και το λέγει αυτό ο Κύριος ή για να συνεχίσει την παραβολή και να την ολοκληρώσει, ή για να δείξει με αυτά, ότι ακόμα και αν γίνουμε φιλάνθρωποι μετά τον θάνατό μας, δεν θα κερδίσουμε τίποτα από αυτό ώστε να διαφύγουμε. Άρα ούτε σε αυτές υπήρξε αρκετή η προθυμία, διότι δεν πήγαν εδώ, στην επίγεια ζωή, προς εκείνους οι οποίοι πουλούσαν, αλλά εκεί, στην ουράνια μετά από τον θάνατό τους, ούτε στον πλούσιο, όταν έγινε τόσο φιλάνθρωπος μετά τον θάνατό του, ώστε να φροντίζει και για τους οικείους του να μην πάθουν τα ίδια με την ασπλαχνία που επίσης επιδείκνυαν απέναντι στους φτωχούς.

Διότι εκείνος που περιφρονούσε εκείνον που βρισκόταν πάμφτωχος και εξαθλιωμένος μπροστά στην πύλη του σπιτιού του, βιάζεται να γλυτώσει από τους κινδύνους και την γέενα του πυρός, αυτούς, που ούτε καν βλέπει πλέον, και παρακαλεί να σταλούν μερικοί για να τους γνωστοποιήσουν αυτά [βλ. Λουκά 16, 27-28: «εἶπε δέ· ἐρωτῶ οὖν σε, πάτερ, ἵνα πέμψῃς αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου· ἔχω γὰρ πέντε ἀδελφούς· ὅπως διαμαρτύρηται αὐτοῖς, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἔλθωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον τῆς βασάνου (: είπε πάλι ο πλούσιος: ‘’Αφού κάθε άνθρωπος που έμεινε αμετανόητος στην επίγεια ζωή του, μετά τον θάνατό του δεν έχει πλέον καμία ελπίδα, σε παρακαλώ λοιπόν, πάτερ Αβραάμ, στείλε τον Λάζαρο στο σπίτι του πατέρα μου, διότι έχω πέντε αδελφούς. Στείλε τον να τους βεβαιώσει ως αυτόπτης μάρτυρας για όσα συμβαίνουν εδώ, για να μην έλθουν κι αυτοί στον τόπο αυτόν της τιμωρίας και των βασάνων που βρίσκομαι εγώ)»].

Αλλά όμως τίποτε και αυτός δεν κέρδισε με αυτό το αίτημά του, όπως άλλωστε ούτε και εκείνες οι «μωρές» παρθένες. Διότι μόλις αναχώρησαν όταν άκουσαν αυτά, ήρθε ο νυμφίος· και οι μεν έτοιμες παρθένες εισήλθαν μαζί Του, ενώ αυτές αποκλείστηκαν: «ἀπερχομένων δὲ αὐτῶν ἀγοράσαι ἦλθεν ὁ νυμφίος καὶ αἱ ἕτοιμοι εἰσῆλθον μετ᾿ αὐτοῦ εἰς τοὺς γάμους, καὶ ἐκλείσθη ἡ θύρα (: όταν όμως αυτές πήγαιναν να αγοράσουν, ήλθε ο γαμπρός. Και έτσι οι συνετές παρθένες μπήκαν μαζί του στην αίθουσα του γάμου κι έκλεισε η θύρα). ὕστερον δὲ ἔρχονται καὶ αἱ λοιπαὶ παρθένοι λέγουσαι· κύριε κύριε, ἄνοιξον ἡμῖν (: ύστερα όμως φθάνουν και οι υπόλοιπες παρθένες και άρχισαν να λένε: ‘’Κύριε, κύριε, άνοιξέ μας’’). ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ οἶδα ὑμᾶς (: Αυτός όμως τους αποκρίθηκε: ‘’Αληθινά σας λέω, δεν σας γνωρίζω’’)».

Μετά από τόσους κόπους, μετά από άπειρους ιδρώτες και μετά από την ανυπόφορη εκείνη προσπάθεια και τα τρόπαια, τα οποία ύψωσαν εναντίον της μανιασμένης φύσεως τους, καταντροπιασμένες και με σβησμένες τις λαμπάδες, αναχώρησαν με σκυμμένο το κεφάλι. Διότι δεν υπάρχει τίποτε πιο σκοτεινό από την παρθενία που δεν συνοδεύεται από ελεημοσύνη. Έτσι και οι περισσότεροι συνηθίζουν να ονομάζουν τους άσπλαχνους και ανελεήμονες ανθρώπους, «σκοτεινούς».

Πού είναι λοιπόν το όφελος της παρθενίας, αφού ούτε τον νυμφίο είδαν, ούτε και όταν έκρουσαν την θύρα ωφελήθηκαν, αλλά άκουσαν την φοβερή εκείνη απάντηση «Φύγετε, δεν σας γνωρίζω»; Και όταν ο Κύριος λέγει αυτό, δεν απομένει τίποτα άλλο παρά μόνο γέενα του πυρός και ανυπόφορη κόλαση. Η απάντηση αυτή βέβαια είναι χειρότερη και από την γέενα του πυρός. Και την απάντηση αυτή την έδωσε και για εκείνους που εργάζονται την ανομία.

«Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν ἐν ᾗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται (: το συμπέρασμα λοιπόν της παραβολής είναι ότι πρέπει να είστε προνοητικοί, με την ψυχή σας πάντοτε να λάμπει από το φως της αρετής και εφοδιασμένοι με το λάδι της εσωτερικής θερμότητας και δυνάμεως. Αυτό θα σας το προμηθεύει η σταθερή επικοινωνία σας με τον Θεό. Κι έτσι να περιμένετε τον ερχομό του υιού του ανθρώπου του Νυμφίου της Εκκλησίας Χριστού, άγρυπνοι και έτοιμοι πάντοτε. Διότι δεν ξέρετε την ημέρα, ούτε την ώρα που θα έλθει, για να εισέλθετε μαζί Του στην ευφροσύνη, την ευτυχία και τη χαρά των γάμων Του)» [Ματθ. 25, 13]. Βλέπεις ότι συνεχώς το επαναλαμβάνει για να δείξει ότι είναι ωφέλιμη η άγνοια της εξόδου από την εδώ ζωή;

Πού είναι λοιπόν εκείνοι που σε όλη τους την ζωή είναι ράθυμοι, και όταν κατηγορούνται από εμάς, λέγουν ότι «στον καιρό του θανάτου θα τα αφήσω τα υπάρχοντά μου στους φτωχούς»; Ας ακούσουμε τα λόγια αυτά και ας διορθωθούμε. Διότι και σε εκείνη την ώρα πολλοί έπεσαν έξω, αφού αρπάχτηκαν αιφνιδιαστικά και πέθαναν απροσδόκητα και δεν είχαν την ευκαιρία ούτε για τους οικείους τους να σκεφτούν αυτά που ήθελαν.

Αυτή μεν λοιπόν η παραβολή ειπώθηκε για την ελεημοσύνη με χρήματα. Η άλλη όμως μετά από αυτήν, η παραβολή δηλαδή των ταλάντων, ειπώθηκε προς εκείνους οι οποίοι όχι μόνο δεν θέλουν να ωφελήσουν τους πλησίον με χρήματα ή με λόγο ή με προστασία ή με οτιδήποτε άλλο, αλλά και αποκρύπτουν τα πάντα. Και γιατί τέλος πάντων η παραβολή των ταλάντων αναφέρει βασιλέα, ενώ εκείνη νυμφίο; Για να μάθεις πόσο φιλικά διάκειται ο Χριστός προς τους παρθένους, οι οποίοι απαρνούνται τα υπάρχοντά τους και Τον ακολουθούν· αυτό άλλωστε είναι και παρθενία. Γι΄ αυτό και ο Παύλος ορίζει την εξής προϋπόθεση αυτής: «Θέλω δὲ ὑμᾶς ἀμερίμνους εἶναι. ὁ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, πῶς ἀρέσει τῷ Κυρίῳ (: θέλω λοιπόν να είστε αμέριμνοι από φροντίδες που ζαλίζουν και σας ρίχνουν σε μεγάλη ανησυχία. Ο άγαμος στρέφει όλη την προσοχή και τη φροντίδα του σε όσα παραγγέλλει ο Κύριος· φροντίζει πολύ πώς να αρέσει στον Κύριο)» [Α΄ Κορ. 7. 32]· και: «Τοῦτο δὲ πρὸς τὸ ὑμῶν αὐτῶν συμφέρον λέγω, οὐχ ἵνα βρόχον ὑμῖν ἐπιβάλω, ἀλλὰ πρὸς τὸ εὔσχημον καὶ εὐπάρεδρον τῷ Κυρίῳ ἀπερισπάστως (: λέω λοιπόν αυτά σχετικά με την αγαμία, μόνο και μόνο για το συμφέρον σας. Όχι για να σας βάλω θηλιά στο λαιμό και να σας εξαναγκάσω να μείνετε άγαμοι, αλλά για να εξασφαλίσω μία συμπεριφορά σεμνή και μία θέση τιμημένη κοντά στον Κύριο, χωρίς περισπασμούς και βασανιστικές βιοτικές φροντίδες)» [Α΄ Κορ. 7, 35]. «Αυτά σας συμβουλεύουμε», λέγει.

Πηγή ηλεκτρονικού κειμένου :  https://agiosminas.gr

Το άρθρο Μ. Τρίτη: Για την παραβολή των δέκα παρθένων – Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Την αγία και μεγάλη Δευτέρα θυμόμαστε τον μακάριο και πάγκαλο Ιωσήφ και τη συκιά που την καταράστηκε ο Κύριος και ξεράθηκε.

Από σήμερα αρχίζουν τα άγια Πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, του οποίου προεικόνιση ήταν ο Ιωσήφ και γι’ αυτό παρουσιάζεται πρώτος.

Αυτός ήταν τελευταίος γιος του Ιακώβ από την Ραχήλ· τα ίδια του τα αδέλφια τον φθόνησαν εξαιτίας κάποιων ονείρων που είδε, και πρώτα τον έβαλαν σε ένα λάκκο, και με το ματωμένο ρούχο του εξαπάτησαν τον πατέρα τους ότι τάχα φαγώθηκε από κάποιο θηρίο.

Στη συνέχεια τον πούλησαν στους Ισμαηλίτες για τριάντα αργύρια, και αυτοί πάλι τον πούλησαν στον Πετεφρή, τον αρχιευνούχο του Φαραώ, του βασιλιά της Αιγύπτου.

Η κυρία του, κυριευμένη από παράφορη επιθυμία, επιβουλεύθηκε τη σωφροσύνη τού νέου, όμως εκείνος δεν θέλησε να κάνει την αμαρτία αλλά άφησε τον χιτώνα του στα χέρια της και έφυγε. Εκείνη τον διέβαλε τότε στον κύριό του και ο Ιωσήφ οδηγήθηκε δέσμιος σε σκοτεινή φυλακή.

Αργότερα, αφού εξήγησε τα όνειρα κάποιων βασιλικών καταδίκων, τον έβγαλαν από τη φυλακή και τον παρουσίασαν στον βασιλιά και έγινε κύριος όλης της Αιγύπτου.

Στη συνέχεια με τη διανομή του σιταριού φανερώθηκε στα αδέλφια του, και αφού έζησε ως το τέλος με τρόπο άριστο, πέθανε στην Αίγυπτο, μένοντας, κοντά σε όλα τα άλλα του καλά, ονομαστός για τη σωφροσύνη του.

Αυτός λοιπόν ο Ιωσήφ θεωρείται προεικόνιση του Χριστού, διότι και ο Χριστός φθονείται από τους ομόφυλους Ιουδαίους, και πωλείται από τον μαθητή του για τριάντα αργύρια, και κλείνεται στον μαύρο και σκοτεινό λάκκο, τον τάφο.

Και αφού αναστήθηκε από εκεί αυτεξουσίως, βασιλεύει της Αιγύπτου, δηλαδή εναντίον όλης της αμαρτίας, και τη νικάει κατά κράτος, και γίνεται Κύριος όλου του κόσμου, και μας εξαγοράζει από φιλανθρωπία με τη μυστική σιτοδοσία, καθώς έδωσε τον εαυτό του για χάρη μας και μας τρέφει με ουράνιο άρτο, δηλαδή με τη ζωηφόρο σάρκα του.

Γι’ αυτό λοιπόν τον λόγο παρουσιάζεται σήμερα ο πάγκαλος Ιωσήφ.

Παράλληλα θυμόμαστε την ξεραμένη συκιά, επειδή οι θείοι ευαγγελιστές, ο Ματθαίος και ο Μάρκος, μετά τη διήγηση των Βαΐων μιλάνε γι’ αυτήν.

Ο Μάρκος λέει: «Την επόμενη μέρα, όταν βγήκαν από τη Βηθανία, ο Κύριος πείνασε. Και βλέποντας από μακριά μια συκιά που είχε φύλλα, πλησίασε μήπως βρει τίποτε σ’ αυτήν. Όταν όμως έφτασε κοντά της, δεν βρήκε τίποτε παρά μόνο φύλλα· γιατί δεν ήταν ο καιρός των σύκων. Απευθύνθηκε τότε σ’ αυτήν και της είπε· “Ποτέ πια να μη φάει κανείς καρπό από σένα”» (Μαρκ. 11:12-14).

Και ο Ματθαίος λέει: «Ξαναπηγαίνοντας ο Ιησούς το πρωί στην πόλη, πείνασε. Βλέποντας στον δρόμο μια συκιά, ήρθε κοντά της, αλλά δεν βρήκε τίποτε σ’ αυτή, παρά μόνο φύλλα· και της λέει· “Ποτέ πια να μην ξαναβγάλεις καρπό”. Και αμέσως ξεράθηκε η συκιά» (Ματθ. 21:18-19).

Συκιά λοιπόν είναι η συναγωγή των Ιουδαίων, στην οποία ο Σωτήρας, επειδή δεν βρήκε τον πρέποντα καρπό, παρά μόνο τη σκιά του νόμου, και αυτή την αφαίρεσε από αυτούς και την άφησε εντελώς άχρηστη.

Αν τώρα κάποιος θα ρωτούσε, γιατί το άψυχο δένδρο, που δεν έφταιξε σε τίποτα, έλαβε την κατάρα και ξεράθηκε, ας μάθει αυτός ότι οι Ιουδαίοι, βλέποντας ότι ο Χριστός πάντοτε έκανε ευεργεσίες και ποτέ δεν έκανε σε κανέναν το παραμικρό κακό, νόμιζαν ότι μόνο ευεργετική δύναμη έχει αλλά όχι και τιμωρητική.

Ο Κύριος, καθώς είναι φιλάνθρωπος, δεν θέλησε να δείξει πάνω σε άνθρωπο ότι και αυτό το μπορεί. Για να πείσει λοιπόν τον αχάριστο λαό ότι έχει δύναμη και να τιμωρεί, αλλά ως αγαθός δεν θέλει, τιμώρησε κάτι άψυχο και αναίσθητο.

Υπάρχει όμως και άλλος λόγος, απόκρυφος, που έφτασε σε μας από σοφούς γέροντες, όπως λέει ο άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης, ότι το δένδρο της παρακοής των πρωτοπλάστων ήταν συκιά, τα φύλλα της οποίας οι παραβάτες τα χρησιμοποίησαν για να σκεπάσουν τη γυμνότητά τους. Γι’ αυτό και ο Χριστός την καταράστηκε να μην κάνει ποτέ πια καρπό που θα είναι αιτία αμαρτίας.

Και είναι φανερό ότι η αμαρτία έχει κάποια ομοιότητα με τη συκιά, διότι όπως ο καρπός της είναι γλυκός και κολλάει και προκαλεί τραχύτητα και τσούξιμο, έτσι και η αμαρτία έχει την ηδονή, την κολλητικότητα και έπειτα τις τύψεις της συνειδήσεως.

Ωστόσο οι άγιοι πατέρες έβαλαν εδώ την ιστορία της συκιάς για κατάνυξη, όπως έβαλαν και τον Ιωσήφ επειδή είναι προτύπωση του Χριστού.

Και συκιά είναι κάθε ψυχή που δεν έχει κανέναν πνευματικό καρπό· στην οποία ο Κύριος το πρωί, δηλαδή στην παρούσα ζωή, δεν βρίσκει ανάπαυση, και έτσι την καταριέται και την ξεραίνει και την στέλνει στην αιώνια φωτιά.

Με τις πρεσβείες του παγκάλου Ιωσήφ, Χριστέ, Θεέ μας, ελέησέ μας. Αμήν.

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

ΠΗΓΗ: https://anastasiosk.blogspot.com

Το άρθρο Αγία και Μεγάλη Δευτέρα – Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Τα “απόρρητα” γεγονότα της Θ. Οικονομίας

 Ο Θεός μας αξίωσε και περάσαμε την περίοδο της νηστείας, όπως κι αν νηστέψαμε ο καθένας, και μπαίνομε πια στη Μεγάλη Εβδομάδα. Αυτή η Εβδομάδα λέγεται Μεγάλη, όχι γιατί τάχα οι ώρες και οι ημέρες τώρα είναι μεγαλύτερες και περισσότερες, μα γιατί σ’ αυτήν εορτάζουμε τα μεγάλα και θαυμαστά που έγιναν για τη σωτηρία μας. Όλα τα γεγονότα της θείας οικονομίας είναι τόσο μεγάλα, που δεν τα χωράει ο λογισμός μας, μα αυτά που έγιναν αυτές τις ημέρες είναι το δίχως άλλο τα μεγαλύτερα. Κι όχι μόνο έγιναν μια φορά, αλλά και γίνονται, κάθε που η Εκκλησία, τα εορτάζει, γιατί αυτό ακριβώς είναι οι εορτές της Εκκλησίας, όχι ιστορικές αναμνήσεις των όσων έγιναν, αλλά μυσταγωγικές επαναλήψεις των γεγονότων της θείας οικονομίας- επαναλήψεις δηλαδή μέσα στις καρδιές των πιστών, που η Εκκλησία με τον κάθε εορτασμό τους χειραγωγεί για να ζήσουν μυστικά όσα έκαμε ο Θεός για τη σωτηρία του κόσμου. Όταν λέμε «μυστικά», εννοούμε να ζήσουν οι πιστοί μέσα τους, και να αισθανθούν το έργο του Θεού για τον άνθρωπο, όχι με το μυαλό τους, με την ψυχρή δηλαδή λογική και με τις σωματικές αισθήσεις, ­αλλά με κάποια άλλα εσωτερικά αισθητήρια στον άνθρωπο· εκείνα, που όταν μιλάνε, δεν ακούεται η φωνή τους έξω, αλλά μόνο μας πλημμυρίζει μέσα μας μία ανείπωτη και ανέκφραστη χαρά και ευφροσύνη. Άλλη χαρά αυτή και πολύ διαφορετική από κείνη που μας δίνει ο κόσμος με την απόλαυση των αγαθών του. Δεν φοβούμαι τώρα μήπως και δεν με καταλαβαίνετε, γιατί κάθε άνθρωπος, ακόμα κι ο πιο απλός, μάλιστα δε αυτός ίσως περισσότερο, ζει και ξέρει τι είναι αυτή η εσωτερική χαρά, όσο κι αν τον στέγνωσε η ξερή γνώση του μυαλού, όσο κι αν πάει να τον σκοτώσει εσωτερικά η επιστήμη και η τεχνική, καθώς το λέει ο νεοέλληνας ποιητής, ότι «μού ’γινε η γνώση παιδεμός και πάει να με σκοτώσει».

Φτάσαμε λοιπόν στην Εβδομάδα, όπου η Εκκλησία εορτάζει τα μεγάλα γεγονότα της πίστεως μας, τα «απόρρητα» και «άρρητα», που δεν μπορεί δηλαδή να τα συλλάβει ο νους και να τα εκφράσει το στόμα. Ο Υιός του Θεού, που έγινε Υιός ανθρώπου, έρχεται προς το εκούσιο πάθος του, έρχεται να χτυπηθεί με το θάνατο, να τον νικήσει και να μας δώσει τη ζωή. Αυτή είναι η θεία πραγματικότητα των όσων μας διηγούνται τα ιερά Ευαγγέλια και μας παραδίδει η Εκκλησία ότι έγιναν στα Ιεροσόλυμα μέσα σ’ αυτή την Εβδομάδα. Αν δεν μπορούμε να εισχωρήσουμε στην πραγματικότητα των γεγονότων αυτών, επειδή μας λείπει ή πίστη, κι αν όσα ακούμε και βλέπομε αυτές τις ημέρες τα δεχόμαστε μόνο και τα ζούμε με μια ρηχή συναισθηματικότητα κι ακόμα, όπως είναι της μόδας, με μια λαογραφική αντίληψη, τότε δεν εγγίζουμε στο μυστήριο του Θεού μήτε ζούμε την άρρητη χαρά και ευφροσύνη για τη σωτηρία μας· δεν αισθανόμαστε καν μέσα μας τη δίψα της σωτηρίας.
Αυτά που έγιναν στα Ιεροσόλυμα αυτή την Εβδομάδα η Εκκλησία τα ονομάζει «απόρρητα», δηλαδή που δεν λέγονται γι’ αυτό δεν τα εξηγεί, αλλά τα υμνολογεί με τους καλύτερους ύμνους, που μεγάλοι Πατέρες και υμνογράφοι συνέθεσαν, και τα προσκυνάει, με όλη την ευπρέπεια και τη σεμνότητα της ευσέβειας. Αυτός είναι ο γνήσιος τρόπος της «λογικής» λατρείας της Εκκλησίας· δεν εξηγεί και δεν ερμηνεύει τα «απόρρητα» γεγονότα της θείας οικονομίας, αλλά τα ομολογεί και τα προσκυνάει. Ό,τι κάνει ο Θεός για τη σωτηρία μας εμείς, δεν μπορούμε να το καταλάβουμε και να το εξηγήσουμε· το προσκυνάμε μόνο και το δοξάζουμε· «Τον Σταυρόν σου προσκυνούμεν, Δέσποτα, και την αγίαν σον Ανάστασιν δοξάζομεν». Το ζούμε μυστικά μέσα μας και η ψυχή μας γίνεται ο τόπος, όπου ο Χριστός πάλι σταυρώνεται και ανασταίνεται· μάλλον δε, οδηγημένοι από την πίστη, εμείς πάσχουμε μαζί με το Χριστό, που έπαθε μια φορά κι αναστήθηκε για μας.

Ό,τι και να πούμε δεν θα μπορέσουμε ποτέ να εκφράσουμε αυτό που η Εκκλησία ονομάζει «απόρρητο», γιατί πραγματικά αυτό δεν μπορεί μα και δεν πρέπει να λέγεται αλλά είναι εκείνο που το ζει ο πιστός μέσα του. Το μυστήριο του Θεού μένει πάντα για τον άνθρωπο μυστήριο· το αισθανόμαστε και το ζούμε, μα δεν είναι τρόπος να το καταλάβουμε λογικά και να το εκφράσουμε με λόγια. Γι’ αυτό σωπαίνουμε και το προσκυνάμε. Η καλύτερη γλώσσα της Μεγάλης Εβδομάδας είναι η σιωπή και η προσκύνηση. Ούτε να κλαίμε και να λυπούμαστε το Χριστό που πάσχει, γιατί εκείνος δεν είχε τάχα το ατύχημα να εμπλακεί σε μια δυσάρεστη γι’ αυτόν περιπέτεια, αλλά και ήξερε και ήθελε αυτό που έκανε· πορεύεται μόνος του προς το εκούσιο Πάθος. Πηγαίνοντας να τον σταυρώσουν, σε κάποιες γυναίκες που τον έκλαιγαν είπε· «Να μην κλαίτε για μένα, αλλά για σας να κλαίτε». Αν είναι λοιπόν κι εμείς να κλάψουμε, για μας να κλάψουμε, γιατί εξαιτίας μας και για χάρη μας ο Ιησούς Χριστός έπαθε. Κι όχι μόνο έπαθε, αλλά και πάσχει και ξαναστρώνεται από μας κάθε μέρα.

Η καλύτερη γλώσσα της Εκκλησίας είναι η ιερή Ακολουθία. Αυτή είναι η γλώσσα, με την οποία η Εκκλησία μιλάει στον ορθόδοξο λαό. Η ιερή Ακολουθία είναι μια σύνθεση από αγιογραφικά αναγνώσματα, από ψαλτικά τροπάρια, κι από ιερατικές ευχές και δεήσεις. Ο ορθόδοξος λαός αυτή τη γλώσσα την ξέρει πολύ καλά σαν μητρική του γλώσσα και την αγαπά, σαν τον καλύτερο τρόπο προσευχής, αλλά και διδασκαλίας. Γιατί η Εκκλησία με τις ιερές ακολουθίες όχι μόνο προσεύχεται, αλλά και διδάσκει· τα καλύτερα και τα μεθοδικότερα μαθήματα θρησκευτικής και εκκλησιαστικής διδασκαλίας είναι οι ιερές Ακολουθίες. Γι’ αυτό η Εκκλησία έχει πολλές ιερές Ακολουθίες, για κάθε ώρα της ημέρας, για κάθε εποχή του εκκλησιαστικού έτους και για κάθε περίσταση του βίου των πιστών. Όλος ο βίος του χριστιανού, η κάθε μέρα του φυσικού έτους, το κάθε γεγονός της θείας οικονομίας, ο κάθε άγιος και η μνήμη του, όλα είναι δεμένα από την Εκκλησία με μια εορτή και με μια Ακολουθία.

Οι πιο υποβλητικές Ακολουθίες της Εκκλησίας, που επιδρούν βαθειά μέσα στη ψυχή των χριστιανών, είναι οι Ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας. Ο τύπος τους είναι ο καθιερωμένος τύπος της ορθρινής και εσπερινής Ακολουθίας, πλουτισμένος με τα κατάλληλα αγιογραφικά αναγνώσματα και τους επίκαιρους ύμνους. Τα ευαγγελικά αναγνώσματα αναφέρονται διαδοχικά στα τελευταία γεγονότα της ζωής του Σωτήρα Χριστού και η υμνολογία σε εκλεκτά ποιητικά κείμενα και κατανυκτικές μουσικές μελωδίες, εξηγεί θεολογικά το εκούσιο πάθος του Κυρίου. Όσο πιο σεμνά και κατανυκτικά τελούνται αυτές οι Ακολουθίες τόσο πιο ζωηρά εκφράζουν το σκοπό τους και εντυπώνονται στη ψυχή των χριστιανών. Κάθε ακολουθία της Εκκλησίας, και περισσότερο οι Ακολουθίες της Μεγ. Εβδομάδας, δεν είναι θεαματικές ή θεατρικές παραστάσεις, αλλά κατανυκτικές και μυσταγωγικές πράξεις, με τις οποίες η Εκκλησία προσεύχεται και διδάσκει. Όπου γίνεται προσπάθεια να δραματοποιηθεί η Ακολουθία και να φύγει από την εκκλησιαστική της μορφή, εκεί χάνει το ιερό περιεχόμενο και το σκοπό της, με αποτέλεσμα οι πιστοί πια να μην προσεύχονται και να μην διδάσκονται θεολογικά, αλλά μόνο ίσως να συγκινούνται, σαν όταν βλέπουν ένα θέαμα. Αλλά πρέπει να ξέρουμε ότι άλλο είναι η λεγόμενη αισθητική συγκίνηση και άλλο η εκκλησιαστική κατάνυξη. Στην Εκκλησία μάς ενδιαφέρει να νιώσουμε αυτή την κατάνυξη και να ζήσουμε μέσα μας τα ιερά γεγονότα και όχι να συγκινηθούμε συναισθηματικά και εξωτερικά, γιατί δεν είναι θέατρο η Εκκλησία, αλλά οίκος προσευχής, ιερός άμβωνας και αγία Τράπεζα, δηλαδή ευαγγελική διδαχή και θεία κοινωνία. Είναι πολύ κακή συνήθεια αυτή, που με τις νεώτερες αντιλήψεις επικράτησε, να γίνεται θέατρο η Εκκλησία και να χάνει τον ιερό χαρακτήρα της η Ακολουθία, τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ με την έξοδο του Εσταυρωμένου και τη Μεγάλη Παρασκευή με την περιφορά του Επιταφίου.

Στις ιερές Ακολουθίες της Μεγ. Εβδομάδας, για λόγους οικονομίας, γίνεται από την Εκκλησία μια αντιμετάθεση, οι πρωινές δηλαδή Ακολουθίες γίνονται την παραμονή το βράδυ και οι εσπερινές γίνονται το πρωί της κάθε ημέρας· κάθε βράδυ γίνεται ο Όρθρος της επομένης ημέρας και κάθε πρωί ο Εσπερινός και η θεία Λειτουργία. Είπαμε πως αυτό το κάνει η Εκκλησία για λόγους οικονομίας, για να μπορούν δηλαδή οι χριστιανοί να παρακολουθούν καλύτερα την Ακολουθία το βράδυ μετά την εργασία τους και να κοινωνούν το πρωί, αντί να μένουν όλη την ημέρα νηστικοί για να κοινωνήσουν το βράδυ. Γιατί όλες οι Λειτουργίες, και της Μεγ. Πέμπτης και του Μεγ. Σαββάτου, είναι Λειτουργίες εσπερινές, τοποθετημένες δηλαδή μέσα στην Ακολουθία του Εσπερινού. Και η Λειτουργία των Προηγιασμένων γενικά, όλη τη Μεγ. Τεσσαρακοστή μέχρι και τη Μεγ. Τετάρτη το πρωί, είναι Λειτουργία εσπερινή, γι’ αυτό ακούμε να ψάλλωνται σ’ αυτήν γνωστοί ύμνοι και ψαλμοί του Εσπερινού.

Θα πρέπει κι εδώ να προσέξουμε και να ευλαβηθούμε τη φροντίδα της Εκκλησίας, για να κάνει όσο μπορεί πιο εύκολη τη θρησκευτική ζωή των πιστών και να εξοικονομήσει την τάξη της θείας λατρείας με τις συνθήκες του βίου. Πολλές φορές όσοι δεν βαθαίνουν στα πράγματα απορούν ή και διαμαρτύρονται γι’ αυτό το δήθεν ανακάτεμα των ιερών Ακολουθιών τη Μεγ. Τεσσαρακοστή και μάλιστα τη Μεγ. Εβδομάδα· αλλ’ όμως αυτό δεν γίνεται παρά για την ευκολία και την εξυπηρέτηση των χριστιανών.

Ας θεωρήσουμε, καθώς και είναι, ξεχωριστές αυτές τις ημέρες στη ζωή μας και σαν πιστοί χριστιανοί, ας ακολουθήσουμε το Σωτήρα μας Χριστό, «ερχόμενον προς το εκούσιον πάθος». Ας καθίσουμε μαζί του στο μυστικό δείπνο κι ας μείνουμε κοντά του, σαν το μαθητή και την παναγία Μητέρα του, κάτω από το Σταυρό. Μετανοιωμένοι, ας εξομολογηθούμε τις αμαρτίες μας κι ας κοινωνήσουμε από το κοινό άγιο ποτήριο· αυτό θα πει να καθίσουμε μαζί του στο μυστικό δείπνο. Έτσι, ας φτάσουμε στη μεγάλη και λαμπροφόρα εορτή της Αναστάσεως, που το θειο φως και η ουράνια χαρά της μακάρι να είναι πάντα μαζί σας, αδελφοί. Αμήν.

(Μητροπ. Σερβίων και Κοζάνης Διονυσίου(+), «Ο Λόγος του Θεού», τ. Β΄, εκδ. Αποστ. Διακονία, σ. 361-367)

ΠΗΓΗ: https://www.askitikon.eu

Το άρθρο Μεγάλη Εβδομάδα. εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".

Αρχιμανδρίτης Παύλος Δημητρακόπουλος, Θεολόγος -Συγγραφεύς

ΠΗΓΗ: https://www.pemptousia.gr

Το άρθρο Κυριακή των Βαΐων εμφανίστηκε πρώτα στο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Άνω Καλαμακίου "Θεομήτορος".